Qazaqstan Ortalyq Aziya elderi arasynda әleumettik qoldau kórsetu boyynsha kósh bastady. Memleket tarapynan kórsetiletin әleumettik qoldaukórshi eldermen salystyrghanda aytarlyqtay joghary dengeyde.

Qanday әleumettik kómek týrleri kórsetiledi?

Jalpy, atalghan ónir elderinde әleumettik qoldaugha negiz bolatyn sebepter úqsas. Ol: balanyng dýniyege kelui, zeynetke shyghu, mýgedektik, asyraushysynan aiyrylu nemese júmyssyz qalu degen sekildi. Degenmen,búl kómekti úiymdastyru men qarjylandyru tәsilderi әr memlekette әrtýrli.

​

Sonymen birge, elimizde әleumettik tólemderden bólek, birqatar manyzdy sala da memleket tarapynan subsidiyalanady. Mysaly, jolaushylar tasymalyna bólinetin qarajat kólemi edәuir ósken. Biyl әleumettik manyzy bar baghyttardy subsidiyalaugha: Astana qalasynda 62,34 mlrd tenge qarastyrylghan. Almatyda 107,6 mlrd tengege jetti. Búdan bólek, jergilikti budjet esebinen kommunaldyq tarifterding ósuine baylanysty ótemaqy tólenedi. Sonday-aq, ózge de әleumettik mәselelerdi sheshuge kómek kórsetiledi.

Ortalyq Aziya elderindegi әleumettik-ekonomikalyq kórsetkishterding salystyrmaly taldauy

Qyrghyzstan

Ózbekstan

Tәjikstan

Qazaqstan

Bala tuuyna jәne kýtimine baylanysty beriletin jәrdemaqy qalay tólenedi?

QYRGhYZSTAN

Qyrghyzstanda qyzmetkerdin/júmysshynyn nәresteli boluyna baylanysty – júmys berushi esebinen jalaqynyng 100%-y tólenedi. Ol 10 júmys kýni ishinde taghayyndalady. Al, odan keyin ay sayyn 20 aylyq eseptik kórsetkish mólsherinde yaghny 2 000 som audarylyp otyrady. Sonymen birge, memleket tarapynan bala tuuyna baylanysty birjolghy «balaga sýiýnchý» tólemi taghayyndalady. Kólemin: 21 607,32 tenge (4 000 som).

ÓZBEKSTAN

Ózbekstanda birinshi bala tughandaghy birjolghy tólem eng tómengi jalaqynyng 70,3%-y — 34 519,92 tenge tólenedi. Elde jýktilik jәne bosanu tólemderine jyl sayyn budjetten 96,999 mlrd tenge (2,5 trln sum) bólinedi.

TÁJIKSTAN

Al, Tәjikstanda bala tuuyna baylanysty ay sayyn birinshi balagha 11 415 tenge, ekinshi balagha 7 610 tenge, ýshinshi jәne odan keyingi: 3 804 tenge audarylyp otyrady. Búdan bólek, 1,5 jasqa deyingi bala kýtimine ay sayyn 3 804,92 tenge tólenedi.

QAZAQSTAN

Elimizde bala tuuyna baylanysty birrettik tólem bylay bólinedi: 1–3 balagha164 350 tenge, 4 jәne odan kóp bala: 272 475 tenge audarylady. Júmys isteytin әielderge mindetti әleumettik saqtandyru qory esebinen jýktilik jәne bosanuyna baylanysty әleumettik tólem –1 158 107 tengege deyin qarastyrylghan. Ol negizgi audarymdargha baylanysty bolady. Sonymen birge, 1,5 jasqa deyingi bala kýtimi boyynsha ay sayyn jәrdemaqy audarylady. Birinshi balagha 24 912 tenge, ekinshi balagha 29 454 tenge, ýshinshi balagha 33 952 tenge, tórt jәne odan kóp bala ýshin memleketten 38 493 tenge jәrdemaqy tólenedi.

Kópbalaly jәne  az qamtylghan otbasylardy qoldau tetigi qalay jýzege asyrylady?

QYRGhYZSTAN

Qyrghyzstanda 16 jasqa deyingi balalary bar az qamtylghan otbasylargha «Ýi-býlógó kómók» baghdarlamasy boyynsha ay sayyn 6 482,20 tenge (1 200 som)jәrdemaqy beriledi. Biyldan bastap elde «Bala bereke» birjolghy tólemi engiziledi. Búl tórinshi bala jәne odan keyingi balalargha, tauly jәne shalghay aimaqtarda túratyn otbasylargha arnalghan. Tólemder 2027 jyldan bastap,bala 1 jasqa tolghanda beriledi. Tórtinshi balagha 540 183 tenge (100 myng som), besinshi balagha 3 241 098 tenge (600 myng som), 10 jәne odan kóp bala: 10 803 660 tenge (2 mln som) bólinedi. Tauly jәne shalghay eldi mekenderde túratyn, 3 jasqa deyingi balalary bar otbasylargha ay sayyn әr balagha 16 205,49 tenge(3 000 som) audarylady. Zeynet jasyndaghy «Batyr analargha»: 16 205,49 tenge, qarttargha: 10 803,66 tenge memleket tarapynan bólinedi.

ÓZBEKSTAN

Ózbekstanda asyraushysynan aiyrylghan otbasylargha 31 815,59 tenge qarastyrylghan.

TÁJIKSTAN

Tәjikstanda az qamtylghan otbasylargha atauly әleumettik kómek bylaysha bólinedi. 16 jasqa deyingi әr balagha: 7 609,84 tenge, qúramynda 2 jәne odan kóp mýgedek bar otbasylargha: 7 609,84 tenge, 80 jastan asqan qarttargha 7 609,84 tengeden tólenedi. Búdan bólek, asyraushysynan aiyrylghan janúyalargha 7 225 – 12 041 tenge aralyghynda audarylyp otyrady.

QAZAQSTAN

Elimizde kópbalaly otbasylargha mynaday kómek týrleri qarastyrylghan. 4 bala ýshin 69 330 tenge, 5 balagha: 86 673 tenge, 6 balagha: 104 017 tenge, 7 balagha: 121 360 tenge, 8 jәne odan kóp: әr balagha 17 300 tenge beriledi. Búdan bólek, qosymsha «Kýmis alqa» iyegerlerine: 27 680 tenge, «Altyn alqa», «Batyr ana» iyegerleri ay sayyn 32 005 tenge alady. Áleumettik az qamtylghan otbasylar ýshin mynaday jәrdemaqy qarastyrylghan. Tabys dengeyi kedeylik sheginen tómen azamattargha beriledi. Naqtyraq aitqanda, 1–6 jas aralyghyndaghy balalargha 1,5 AEK — 6 487,5 tenge kóleminde jәrdemaqy tólenedi. Enbekke qabilettilikten aiyrylu boyynsha ortasha mólsheri 54 742 tenge, asyraushysynan aiyrylghandargha 55 800 tenge audarylady. Júmyssyz qalghan jaghdayda tólenetin jәrdemaqy 1–6 ay aralyghynda, songhy 24 aidaghy tabystyng 45%-yna deyin jәrdemaqy beriledi.

Mýgedektigi bar azamattardy qoldau sharalary

QYRGhYZSTAN

Múnda eresek mýgedektigi bar azamattar mynaday tólem týrleri qarastyrylghan. I top: 29 710,07 tenge, II top: 16 205,49 tenge, III top: 10 803,66 tenge audarylap otyrady.

ÓZBEKSTAN

Elde enbekke jaramsyz jәne bala kezinen mýgedektigi bar azamattargha

39 265,09 tenge jәrdemaqy beriledi. Qajetti enbek ótili joq qarttargha 31 815,59 tenge jәrdemaqy tólenedi.

TÁJIKSTAN

Tәjikstanda bolsa, mýgedektigi bar azamattargha tólem bylaysha taghayyndalady. I top, bala kezinen I-II top jәne mýgedek balalar: 12 062,58 tenge, III toptaghylargha: 7 237,2 tenge tólenedi.

QAZAQSTAN

Qazaqstanda mýgedektik boyynsha memlekettik әleumettik jәrdemaqy mynaday: I toptaghylargha: 111 873 tenge, II toptaghylargha: 89 498 tenge, III toptaghylargha: 61 022 tenge audarylady.

Qorytyndy

Qazaqstan Ortalyq Aziya elderimen salystyrghanda halyqty әleumettik qorghaugha kóbirek qarjy bólip, qoldau tetikterin kenirek qoldanady. Búl – azamattardyng әl-auqatyn arttyrugha baghyttalghan jýieli sayasattyng kórinisi.

Abai.kz