Júma, 17 Sәuir 2026
209 0 pikir 17 Sәuir, 2026 saghat 17:08

«Qazaqstannyng qoljazba múrasy: saqtau, zertteu jәne sifrlyq gumanitaristika» halyqaralyq konferensiyasy ótedi

Suret: shara úiymdastyrushylardan alyndy

Qazaqstannyng jazba múrasy – últtyq tarihy jәne mәdeny múranyng ajyramas bóligi. Ghasyrlar boyy tariyh, din, filosofiya, әdebiyet, qúqyq, ghylym jәne qoghamdyq ómirge qatysty mol bilim qory qoljazbalar men siyrek jazba eskertkishteri arqyly saqtalyp keldi. Búl derekkózder qazaq dalasyn Ortalyq Aziya, Shyghys Aziya jәne islam әlemining keng ghylymy jelilerimen baylanystyrghan ziyatkerlik ýderis pen mәdeny auys-kýiisti kórsetedi, sonday-aq aymaqtyn órkeniyetter men iydeyalardyng manyzdy toghysqan orny bolghanyn aiqyndaydy.

Songhy jyldary sifrlyq tehnologiyalar men sifrlyq gumanitaristika salasynyng damuy qoljazba múrany saqtau, zertteu jәne taratu ýshin jana mýmkindikter ashty. Sifrlandyru tehnologiyalary nәzik әri osal materialdardy úzaq merzimge saqtaugha yqpal etip qana qoymay, siyrek derekkózderge qoljetimdilikti edәuir keneytedi. Sifrlyq arhivter, derekqorlar jәne zamanauy zertteu qúraldary arqyly әlemning әr týkpirindegi ghalymdar tarihy mәtinderdi kenirek salystyrmaly jәne pәnaralyq ayada zerttep, taldaugha mýmkindik ashyldy.

Qoljazba múrany saqtau, zertteu jәne taratu salasyndaghy qazirgi jaghday men jana mýmkindikterdi eskere otyryp, sonday-aq Qazaqstannyng qújattyq múrasynyng edәuir bóligi shaghatay, arab, parsy, osman, eski qazaq jәne tóte jazu siyaqty shyghys tilderi men jazularynda saqtalghanyn nazargha ala otyryp, Qazaqstannyng shyghys tilderindegi qoljazba múranyng tizilimi men elektrondyq derekqoryn qúrugha baghyttalghan ghylymy baghdarlama iske asyryluda. Búl qoljazbalar men siyrek kitaptar ónirding tarihy damuyn, sonday-aq onyng kórshiles órkeniyettermen ziyatkerlik, mәdeny jәne sayasy baylanystaryn týsinu ýshin asa qúndy.

Osy túrghyda «Qazaqstannyng qoljazba múrasy: saqtau, zertteu jәne sifrlyq gumanitaristika» atty halyqaralyq konferensiya Qazaqstan men Ortalyq Aziyagha qatysty qoljazba qorlaryn zertteu salasyndaghy qazirgi ghylymy izdenisterdi, saqtau strategiyalaryn jәne innovasiyalyq tәsilderdi talqylau maqsatynda ghalymdardy, arhivisterdi, kitaphanashylardy, muzey mamandaryn jәne sifrlyq gumanitaristika salasynyng zertteushilerin bir alangha jinaudy kózdeydi. Konferensiya qoljazba dәstýrlerin zerdeleuge, konservasiyalau men ghylymy katalogtaudyng ozyq tәjiriybelerimen almasugha, sonday-aq jazba múrany zertteuding jana sifrlyq qúraldary men әdisnamalaryn talqylaugha arnalghan pәnaralyq alang bolady.

Ártýrli salalar men ónirlerden kelgen mamandardy biriktire otyryp, konferensiya Qazaqstannyng qoljazba múrasyn jýieli týrde zertteuge, saqtaugha jәne sifrlyq túrghydan janghyrtugha ýles qosady. Búl bastama elimizding bay jazba dәstýrlerin jahandyq ghylymy jәne sifrlyq bilim kenistigine engizuge qoldau kórsetip, qoljazba qorlarymen júmys isteytin mekemeler arasyndaghy yntymaqtastyqty nyghaytady.

Konferensiya Qazaqstan Respublikasy Ghylym jәne joghary bilim ministrligining  VR28712621 baghdarlamalyq-nysanaly qarjylandyru ayasynda qoldau tabuda.

Konferensiya taqyryptary

1. Qoljazba múrany saqtau jәne arhiv isi tәjiriybeleri

1. Qazaqstan men Ortalyq Aziyadaghy qoljazba qorlarynyng qalyptasuy men tarihy
2. Qoljazbalar men siyrek kitaptardy konservasiyalau jәne restavrasiyalau әdisteri
3. Kitaphanalarda, arhivterde jәne muzeylerde qoljazba qorlaryn arhivtik basqaru
4. Qoljazba qorlaryn sipattau jәne ghylymy katalogtau standarttary
5. Siyrek qoljazbalar men shashyranqy qorlardy anyqtau jәne qújattandyru
6. Arhivtik saqtaudyng halyqaralyq standarttary men ozyq tәjiriybeleri
7. Qoljazbalardy saqtau jәne arhiv isine qatysty basqa da manyzdy aspektiler

2. Kodikologiya jәne qoljazbatanu

1. Qazaqstan men Ortalyq Aziyadaghy qoljazba mәdeniyeti
2. Kodikologiyalyq taldau: materialdary, týpteu týrleri jәne qoljazbanyng qúrylymy
3. Paleografiya jәne jazu jýielerin zertteu
4. Qoljazba mәtinderin filologiyalyq túrghydan zertteu
5. Qoljazbalardyng ghylymy basylymdary, audarmasy jәne týsindirmesi
6. Ortalyq Aziya men kórshiles ónirlerding qoljazba dәstýrlerin salystyrmaly zertteu
7. Shaghataytanu salasynyng damuy
8. Qoljazbatanu salasyna qatysty basqa taqyryptar

3. Sifrlyq innovasiyalar jәne qoljazba múrasy

1. Qoljazba qorlaryn sifrlandyru strategiyalary men tehnologiyalary
2. Qoljazbalardy sifrlyq katalogtau jәne metaderekter standarttary
3. Tarihy jazular ýshin optikalyq mәtindi tanu (OCR) jәne qoljazbany tanu tehnologiyalary
4. Qoljazbalardy sifrlyq saqtau jәne derekterge negizdelgen tәsilder
5. Qoljazbatanu salasynda jasandy intellekt pen mashinalyq oqytu tehnologiyalaryn qoldanu
6. Qoljazbalardy zertteu men oqytuda sifrlyq gumanitaristika әdisterin engizu
7. Sifrlyq gumanitaristikagha qatysty basqa da mәseleler

Formaty: Konferensiya ayasynda plenarlyq bayandamalar, panelidik pikirtalastar jәne ghylymy bayandamalar úsynylady. Konferensiya gibridti formatta (onlayn jәne oflayn) ótkiziledi.

Júmys tilderi: qazaq, orys, aghylshyn, týrik.

Materialdardy úsynu tәrtibi: Kólemi 150-250 sózden túratyn andatpa eri-project@ayu.edu.kz elektrondyq poshtasyna jiberilui tiyis.

Qatysu sharttary: Konferensiyagha qatysu tegin. Qatysushylar jol jýru jәne sapar shyghyndaryn ózderi qamtamasyz etedi.

Manyzdy kýnder:

Andatpany jiberu merzimi: 2026 jyly 30 sәuir

Qabyldau turaly habarlama: 2026 jyly 4 mamyr

Konferensiya kýnderi: 2026 jyly 2-3 mausym

Úiymdastyrushylar

Q.A. Yasauy atyndaghy HQTU Euraziya ghylymiy-zertteu instituty, QR GhJBM GhK «Ghylym ordasy» ShJQ RMK, Garvard uniyversiytetining Devis atyndaghy Resey jәne Euraziya zertteuleri ortalyghy, Astana IT uniyversiyteti, Islam tarihyn, ónerin jәne mәdeniyetin zertteu ortalyghy (IRCICA) jәne Týrkiya Respublikasy Qoljazbalar basqarmasy.

Qosymsha baghdarlama

Konferensiyadan keyin 2026 jyly 4-10 mausymda qoljazbatanu jәne jazba múrany zertteudegi sifrlyq tәsilderge arnalghan Jazghy mektep ótedi. Jazghy mektep turaly tolyq aqparatty myna siltemeden alugha bolady:https://qolzhazba.com/SummerSchool

Baylanys

Súraqtar men úsynystar boyynsha habarlasu ýshin: o.hanayi@ayu.edu.kz nemese  a.muratbekova@ayu.edu.kz.

Abai.kz

0 pikir