Jol erejesin búzghany ýshin keletin «baqyt hattary» qazaqstandyq jýrgizushiler ýshin ýirenshikti jaghdaygha ainaldy. Alayda, sifrlyq jýiening de qatelesetin sәtteri az emes. Mamandardyng aituynsha, kez kelgen aiyppúl — ýkim emes. Eger siz ózinizding kinәsiz ekeninizge senimdi bolsanyz, ony zang ayasynda jongdyng naqty tetikteri bar.

Sifrlyq qatelik pe әlde zansyzdyq pa?

QR Ishki ister ministrligining mәlimetinshe, aiyppúldy daulau Ákimshilik qúqyq búzushylyq turaly kodeksting (ÁQBtK) 44-tarauymen retteledi. Kóbine jýrgizushiler mynaday jaghdaylarda shaghym týsiredi:

Tehnikalyq aqau: Kamera uaqytty nemese oryndy qate kórsetkende;

Sәikessizdik: Qaulydaghy kólik nómiri nemese markasy basqa bolsa;

Kórinbeytin belgiler: Eger jol belgisi aghash bútaqtarymen jabylsa nemese mýldem bolmasa;

Mәjbýrli әreket: Mysaly, jol apatyn ainalyp ótu kezinde syzyqty basu.

Songhy uaqytta jol apatynan keyin kólikti shetke shygharghan jýrgizushilerge «toqtau erejesin búzdy» degen aiyppúldar keletin jaghdaylar jiyilegen. IIM búl rette naqty týsinikteme berdi: eger kólik polisiya qyzmetkerining núsqauymen nemese apatty resimdeu kezinde qozghalsa, búl qúqyq búzushylyq bolyp sanalmaydy.

Shaghym týsiruding qadamdyq algoritmi

Eger sizding qúqyghynyz búzylsa, kelesi qadamdardy oryndauynyz qajet:

1. Uaqytty baqylau

Ayyppúldy daulau ýshin qaulyny alghan sәtten bastap 10 kýn uaqytynyz bar. Eger búl merzimdi dәleldi sebeppen (auyryp qalu, issapar) ótkizip alsanyz, ony qalpyna keltiru turaly ótinish jazugha bolady.

2. Qújatty dayyndau

Shaghymda mindetti týrde mynalar kórsetilui tiyis:

Jeke derekteriniz;

Qaulynyng nómiri men kýni;

Ayyppúl salghan organnyng atauy;

Dәleldi uәjder (foto-viydeo aighaqtar, tirkegish jazbasy).

3. Ótinish beru arnalary

Qazirgi tanda memlekettik organdargha baryp, uaqyt shyghyndaudyng qajeti az. Shaghymdy onlayn formatta beruding eki tiyimdi joly bar:

Qamqor.gov.kz portaly: «Zang jәne tәrtip» bólimi arqyly ESP-men qol qoyyp joldau.

E-ótinish serviysi: Kez kelgen memlekettik organgha resmy saual tastaugha mýmkindik beredi.

Sarapshy pikiri:

Zangerlerding payymdauynsha, jýrgizushilerding basty qateligi — «ayyppúldyng jartysyn tóley salsam, qútylamyn» degen ústanym. Eger siz zansyz aiyppúldy tóleseniz, búl sizding kinәnizdi moyyndaghanynyzdy bildiredi. Al zansyz salynghan әkimshilik jauapkershilik keyin basqa da qúqyqtyq mәselelerde (mysaly, saqtandyru qúnynyng ósui) keri әserin tiygizui mýmkin.

Týiin: Joldaghy tәrtip — ortaq mindet. Biraq zannyng әdil oryndaluyn talap etu — әrbir azamattyng konstitusiyalyq qúqyghy. Eger jýie qatelesse, ony týzetuge talpynu tek sizding әmiyanynyzdy emes, jalpy qúqyqtyq mәdeniyetti qorghaydy.

Ábil-Serik Áliakbar

Abai.kz