Audit ashqan jýielik olqylyqtar jәne bilim reformasynyng jana kezeniin ómirge әkelip, JOO-gha ÚBT-syz týsuding «joly» kesiledi: Auditorlar jýiedegi shiykilikti әshkereledi.

ÚBT-syz joghary oqu ornyna týsu:

Qazaqstannyng joghary bilim jýiesinde últtyq birynghay testileu (ÚBT) úzaq jyldan beri uniyversiytetke qabyldaudyng basty sýzgisi sanalyp keledi. Alayda Joghary auditorlyq palatanyng songhy mәlimdemesi búl jýiede eleuli olqylyqtardyng bar ekenin kórsetti. Auditorlar keybir talapkerlerding sheteldik joghary oqu oryndaryna formaldy týrde týsip, keyin Qazaqstan uniyversiytetterine auysu arqyly ÚBT talaptaryn ainalyp ótkenin jariyalady. Búl mәsele eldegi bilim sapasy men qabyldau tәrtibine qatysty manyzdy súraqtardy qayta kýn tәrtibine shyghardy.

ÚBT-ny ainalyp ótuding shemasy qalay júmys istegen?

Joghary auditorlyq palata mýshesi Tlegen Qaskinning aituynsha, baqylau tetikterining әlsizdigi saldarynan keybir studentter sheteldik uniyversiytetterden qazaqstandyq oqu oryndaryna auysu jolymen oqugha qabyldanghan. Yaghny talapker ÚBT tapsyrmay-aq, aldymen sheteldegi JOO-gha qújat ótkizip, keyin transfer rәsimi arqyly el ishindegi uniyversiytetke kelgen.

Búl tәsil zannamalyq vakuum men sifrlyq baqylaudyng jetkiliksizdigin paydalanghan shema retinde baghalanuda. Eger sheteldik diplomdar men akademiyalyq transkriptterdi tekseru jýiesi әlsiz bolsa, múnday joldar kóbeye beredi.

Negizgi mәsele – baqylau jýiesining eskirui

Auditorlardyng esebinde tek transfer mәselesi emes, joghary bilim salasyndaghy birneshe jýielik problema ataldy:

* studentter kontingenti turaly mәlimetterding qolmen engizilui;

* granttar men kreditter esebining tolyq sifrlanbauy;

* student mәrtebesin qadaghalau jýiesining әlsizdigi;

* oqu sapasyn baghalaytyn josparly tekseristerding siyrek ótkizilui;

* kәsiby qúzyretterdi baghalaudyng jetkiliksizdigi.

Búl faktiler Qazaqstandaghy joghary bilim salasynda basqaru men monitoringting zaman talabyna say emes ekenin anghartady.

ÚBT reformasy ne ýshin qajet boldy?

Ýkimet 2027 jyldan bastap ÚBT formatyn ózgertudi josparlap otyr. Jana modeli boyynsha:

* talapker ÚBT-ny tek bir ret tapsyrady;

* grantqa ýmitkerler ýshin alghashqy nәtiyje týpkilikti sanalady;

* synama testileuler saqtalady;

* halyqaralyq standarttaghy jana test engiziledi (ETS kompaniyasymen birlesken joba).

Búl ózgerister birneshe maqsatty kózdeydi:

Ádil bәsekeni kýsheytu

Qayta-qayta tapsyryp, nәtiyjeni kóteru tәjiriybesi qysqarady.

Akademiyalyq adaldyqty nyghaytu

ÚBT ainalasyndaghy kólenkeli dayyndyq industriyasy men aila-sharghylar azaiy mýmkin.

Halyqaralyq moyyndalu

ETS sekildi halyqaralyq úiymmen júmys isteu qazaqstandyq testileuding sapasyn arttyrugha mýmkindik beredi.

Biraq bir rettik test tәuekeli de bar

Sarapshylardyng bir bóligi ÚBT-ny bir ret qana tapsyru jýiesi auyldyq ónirlerdegi nemese әleumettik jaghdayy tómen talapkerlerge auyr soghuy mýmkin dep esepteydi. Sebebi dayyndyq dengeyi birkelki emes.

Sondyqtan reforma mynaday qosymsha sharalarmen qatar jýrui tiyis:

* tegin dayyndyq platformalary;

* auyl mektepterine arnayy dayyndyq baghdarlamalary;

* psihologiyalyq qoldau;

* grant bólu kezinde ónirlik tengerim.

Pedagog mamandyqtaryna auyzsha emtihan: dúrys sheshim be?

Viyse-premier Aida Balaeva pedagogikalyq mamandyqtargha auyzsha emtihan engiziletinin aitty. Búl bastama oryndy kórinedi. Sebebi múghalim tek pәn biletin maman emes, ol:

* balalarmen til tabysa aluy kerek;

* oiyn anyq jetkize bilui qajet;

* syny oilauy joghary boluy tiyis;

* emosionaldyq intellekti damyghan boluy kerek.

Yaghny bolashaq múghalimdi tek testpen baghalau jetkiliksiz.

Qorytyndy: ÚBT-ny ainalyp ótuge mýmkindik bergen lazeyka – jeke oqigha emes, jýielik basqaru mәselesining belgisi. Eger sifrlyq integrasiya әlsiz, baqylau formaldy bolsa, kez kelgen emtihan jýiesi әdiletsizdikke úshyraydy.

2027 jylghy reforma Qazaqstan ýshin jana mýmkindik bolmaq. Biraq naqty nәtiyje test formatyn ózgertuge emes, bilim salasyndaghy ashyqtyqqa, teng mýmkindikke jәne baqylau sapasyna baylanysty bolady.

ÚBT-nyng bolashaghy – tek ball jinau jýiesinde emes, senim qalyptastyru jýiesinde.

Abai.kz