Býginde jasandy intellekt (JI) jay ghana tehnologiyalyq trend emes, jahandyq ekonomikalyq bәsekege qabilettilikting negizgi faktoryna ainaldy. Qazaqstan biyligi de búl ýderisten qalys qalmay, JIY-di el ekonomikasyna integrasiyalaudyng josparyn jasauda. Alayda, ambisiyalyq maqsattar men shynayy mýmkindikter arasynda qanday alshaqtyq bar? Exclusive.kz materialyna sýiene otyryp, osy mәselege taldau jasap kórdik.

Jana drayver: JIY-den ne kýtemiz?

Sarapshylardyng pikirinshe, jasandy intellektini engizu Qazaqstannyng ishki jalpy ónimining (IJÓ) ósuine aitarlyqtay serpin bere alady. Negizgi basymdyqtar – memlekettik basqarudy sifrlandyru, múnay-gaz sektoryn ontaylandyru jәne qarjy tehnologiyalaryn damytu.

JY tehnologiyalary óndiristegi shyghyndardy azaytyp, enbek ónimdiligin arttyrugha qauqarly. Mәselen, tau-ken salasynda derekterdi JY arqyly taldau ken oryndaryn iygeruding tiyimdiligin 10-15%-gha deyin arttyratyny dәleldengen.

Infraqúrylym jәne derekter tapshylyghy

Degenmen, maqalada atap ótilgendey, Qazaqstannyng JY jolynda birneshe ýlken kedergi bar. Onyng birinshisi – esepteu quattylyghynyng (supercomputers) jetispeushiligi. JY modeliderin oqytu ýshin orasan zor serverlik quat kerek. Qazirgi uaqytta Qazaqstan búl resurstardy syrttan jaldaugha nemese óz aldyna iri derekter ortalyqtaryn salugha mәjbýr.

Ekinshi mәsele – sapaly derekterding (Data) azdyghy. JY tiyimdi júmys isteui ýshin oghan sapaly jәne jýielengen qazaq tildi jәne jergilikti derekter bazasy qajet. Memlekettik organdardaghy derekterding shashyranqylyghy búl prosesti bayaulatyp otyr.

Kadr mәselesi: Kim basqarady?

Tehnologiyany satyp alugha bolghanymen, ony basqaratyn mamandardy dayarlau – úzaq prosess. Qazaqstangha tek IT-mamandar emes, JY men naqty ekonomika salasyn úshtastyra alatyn «gibridti» kadrlar qajet. Sonday-aq, JIY-ding damuy keybir mamandyqtardyng joyyluyna әkelui mýmkin degen qauip te bar. Búl әleumettik saladaghy jana reformalardy talap etedi.
Qúqyqtyq jәne etikalyq shenber

Exclusive.kz basylymynyng sarapshylary JIY-di retteytin zannamalyq bazanyng manyzdylyghyn da algha tartady. Derekterding qúpiyalylyghy, JY qabyldaghan sheshimderge jauapkershilik jәne etikalyq normalar әli de bolsa ashyq súraq kýiinde qalyp otyr. Qazaqstan Europalyq Odaq siyaqty JY turaly arnayy zang qabyldaudyng tabaldyryghynda túr.

Týiin: Qazaqstannyng jasandy intellektini ekonomikagha engizu talpynysy – uaqyt talaby. Biraq búl tek tehnikalyq janartu emes, býkil jýiening transformasiyasy. Eger biz esepteu quatyn arttyryp, kadr tapshylyghyn joya alsaq, JY elimiz ýshin «shiykizat qarghysynan» qútylyp, joghary tehnologiyaly ekonomikagha ótuding kópirine ainaluy әbden mýmkin.

Abai.kz