Zeynetaqy aqshasy ertengi jayly qarttyqtyng kepili. Osyny úmytpayyq

Býginnen bastap zeynetaqy boyynsha jetkiliktik shegi aitarlyqtay kóterildi. Osy arqyly, memleket pandemiya kezinde adamdar qysylmas ýshin ashyp bergen uaqytsha sharasyn toqtatty deuge bolady. Tipti der kezinde dey almaymyn. Múny 2 jyl erterek isteu kerek edi.

Zeynetaqy jinaghy búl qazirgi kerek-jaraqqa tóleytin banktegi shotymyz emes. Biraq biz 5 jylda jaman ýirenip aldyq ta, bolashaq qarttyghymyzgha jinaghanymyzdy býgin qúrta bastadyq. Sol kezde erteng zeynet jasynda jetkilikti tabyssyz qaluy qaupi birden payda boldy. Olay bәrin jaratyp tastasaq, jalpy búl reformanyng ne qajeti bar edi degen súraq tuady.

Sondyqtan jetkiliktilik shegi adamnyng aqshasyna qoyylghan bóget emes. Búl bolashaqtaghy zeynetaqysynyng tym tómendep ketpeui ýshin jasalghan qorghanys mehanizmi. Yaghny memleket «búl aqshany bermeymin» dep otyrghan joq. Memleket «búl aqsha sening ózine kerek bolady, ony tolyq júmsap qoyma» dep otyr.

Jana әdistemening mәni de osynda. Ol zeynetaqy jinaghynyng jetkiliktiligin búrynghydan naqtyraq esepteuge baghyttalghan. Múnda adamnyng bolashaqtaghy ómir sýru úzaqtyghy, zeynetaqy aktivterining yqtimal tabystylyghy, enbek ótili, jarnalardyng túraqtylyghy jәne zeynet jasyndaghy qajetti tabys dengeyi eskeriledi.

Ásirese búl jas qazaqstandyqtar ýshin manyzdy. Sebebi bolashaqta olardyng zeynetaqysynyng negizgi bóligi ózderining jinaqtaryna kóbirek tәueldi bolady. Qazirgi buyn әli enbek jolynda. Aldaghy 20-30 jylda olardyng tabysy da, júmys orny da, enbek jaghdayy da ózgerui mýmkin. Bireu ýzdiksiz júmys isteydi, bireu uaqytsha ýzilis jasaydy, bireu jeke kәsipke ketedi, bireu tabysy tómen kezenderdi bastan keshiredi. Múnday ómirlik ssenariylerding bәri zeynetaqy jinaghyna әser etedi.

Zeynetaqy jinaghy memleketting aqshasy emes. Ol azamattyng ózining jeke jinaghy. Memleket ony óz budjetine almaydy, basqa maqsatqa júmsamaydy. Jetkiliktilik sheginen tómen jatqan qarajat ta adamnyng óz shotynda qala beredi. Ol әri qaray investisiyalyq tabys әkeledi, kóbeyedi, saqtalady jәne zeynet jasyna jetkende sol adamnyng ózine tólenedi.

Demek porogtyng kóterilui «aqshany tartyp alu» degendi bildirmeydi. Búl aqshany adamnyng óz bolashaghyna qaldyru. Býgingi sheshim ertengi qarttyqtyng sapasyna tikeley әser etedi. Eger býgin bәrin júmsap qoysaq, erteng memleketten nemese balalardan kóbirek tәueldi bolu qaupi artady. Al jetkilikti jinaq saqtalsa, adam zeynet jasynda da qarjylyq tәuelsizdigin joghaltpaydy.

Aybar Oljaev

Abai.kz