«Qala hikayalary»: Buker men Pulitserden de joghary jýlde
Býgin Mәdeniyet jәne aqparat ministrligi «Qala hikayalary» atty respublikalyq әdeby bayqauyn jariyalady.
Búl bayqau taqyryby, mazmúny men jýlde qorynyng kólemi jaghynan әdeby ortada erekshe nazar audartatyn bastama bolyp otyr.
Bayqau erejesine sәikes, Bas jýlde iyegeri 100 myng AQSh dollaryn, I oryn alghan avtor 75 myng AQSh dollaryn, II oryn iyegeri 50 myng AQSh dollaryn, al III oryn alghan qalamger 30 myng AQSh dollaryn iyelenedi. Búghan qosa, ýzdik shygharmalar 15 myng danamen basylyp, elimizding kitaphanalaryna taratylady. Búl – avtor ýshin tek qarjylyq qoldau ghana emes, oqyrmangha keninen jol tartudyng da ýlken mýmkindigi.
Osy bayqau jariyalana salysymen әlemdik әdeby syilyqtardyng jýlde qorymen salystyryp, zerttep kórdim. Nәtiyjesinde, «Qala hikayalary» bayqauynyng jýlde qory airyqsha joghary ekeni dәleldendi. Mәselen, әlemdegi eng bedeldi әdeby marapattardyng biri sanalatyn Pulitser syilyghynyng jenimpazdary 15 myng AQSh dollaryn alady.
Búl jýlde AQSh әdebiyeti men jurnalistikasyndaghy eng joghary marapattardyng biri ekenin eskeriniz. Onyng aqshalay kólemi elimizde jariyalanghan jana bayqaudyng Bas jýldesinen shamamen jeti ese az.
Al aghylshyn tilindegi kórkem әdebiyet salasyndaghy eng tanymal marapattardyng biri – Buker syilyghynyng jýlde kólemi 50 myng funt sterlingti qúraydy. Qazirgi bagham boyynsha búl shamamen 65-70 myng AQSh dollaryna ten. Demek, «Qala hikayalary» bayqauynyng Bas jýldesi Buker syilyghynan da joghary.
Sol siyaqty AQSh-taghy bedeldi Últtyq kitap syilyghynyng (National Book Award) jenimpazdary nebәri 10 myng AQSh dollaryn alady. Búl kórsetkish bizding bayqaudyng Bas jýldesinen on ese tómen.
Sol ýshin jýlde kólemi jaghynan alghanda, «Qala hikayalary» býginde әlemdegi eng tanymal әdeby marapattardyng basym bóliginen joghary túrghan әdeby jobalardyng biri bolyp otyr.
Ádette әlemdegi kóptegen әdeby syilyqtarda bedel men ataq qarjylay marapattan manyzdyraq sanalady. Alayda shygharmashylyqpen ainalysatyn qalamger ýshin uaqyt pen enbekke layyqty materialdyq qoldau kórsetu de asa manyzdy. Osy túrghydan kelgende, «Qala hikayalary» әdeby bayqauy halyqaralyq tәjiriybede siyrek kezdesetin dengeydegi yntalandyru úsynuda.
Qazir әlemning kóptegen elderi әdebiyetti qoldaudyng jana tetikterin izdep jatqan tústa elimizde jariyalanghan búl bayqau memlekettik dengeyde әdeby shygharmashylyqqa berilgen joghary baghanyng kórinisi bolmaq. Búl bastama jana romandardyng jazyluyna serpin berip qana qoymay, Qazaqstannyng әdeby kenistiginde jana esimderding payda boluyna, qazirgi qala ómirining kórkem shejiresin jasaugha yqpal etpek.
Búl bayqau Qazaqstanda әdebiyet pen mәdeniyetti qoldaugha baghyttalghan memlekettik sayasattyng naqty kórinisi deuge de tolyq negiz bar. Eng aldymen El Preziydentinin, sonday-aq QR Premier-Ministrining orynbasary – Mәdeniyet jәne aqparat ministri Aida Ghalymqyzy Balaevanyng әdebiyet pen mәdeniyet salasyna degen qoldauynyng joghary ekenin anghartady.
Múnday auqymdy qoldau qazirgi qazaq әdebiyetining jana beleske kóteriluine, talantty qalamgerlerding shygharmashylyqpen erkin ainalysuyna jәne jana da mazmúny bay sapaly tuyndylardyng dýniyege keluine jol ashatyny sózsiz.
Abai.kz