«Qoqystan tabys tauyp, ony iygilikke jaratayyq!» degen bastamany JSDP-nyn Astana qalalyq filialy birneshe jyldan beri kóterip keledi. Qanshama retmәsele kóterilip, naqty esepter men dәlelder keltirilgenimen, jauapty mekemeler úzaq uaqyt boyybúl úsynysqa salghyrt qarap, onyn jýzege asuyna jetkilikti qoldau kórsete qoyghan joq. Alayda halyq danalyghynda, «Úra bersen, kiyiz qazyq ta jerge kiredi»demekshi býginde sol tabandylyqtyn nәtiyjesi kórine bastady.

Suret: Viydeo skriyni.

Biz damyghan memleketterdin tәjiriybesin mysalghakeltiruden әste jalyqqan emespiz. Ásirese Koreya men Japoniyadaghy tazalyq mәdeniyetine tәnti bolyp, ol elderding túrghyndarynyn qorshaghan ortagha degen jauapkershiligin jiyisóz etemiz. Alayda jaqsy ýlgini tek tamashalap qana qoymay, ony óz ómirimizge engizudin manyzy zor ekeni anyq. Quanyshtysy sol, elimizde de ekologiyalyq mәdeniyetke degen kózqaras birtindep ózgerip keledi. Búl ózgeristinartynda azamattyq qogham ókilderinin, onyn ishinde JSDP belsendilerinin úzaq jylghy enbegi jatyr.

Suret: Viydeo skriyni.

Atalghan jobanyn bastauynda Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiya JSDP Astana qalalyq filialynyng basshysy Talghat Tabysbayúly túrdy. Onyn aytuynsha, túrghyndardyn kýn sayyn qoqysqa tastap jatqan qaghaz, karton jәne plastik qaldyqtarynyn ózi ýlken ekonomikalyq jәne ekologiyalyq mýmkindikke jol asha alady.

Býginde kópshilik makulatura jinap ótkizu arqyly tabystabugha bolatynyn biledi. Degenmen búl júmysty jýieli týrde úiymdastyryp, túrghyn ýi keshenderinin iygiligine jaratu mәselesi búryn-sondy ken kólemde qolgha alynbaghan edi. Osy mýmkindikti tiyimdi paydalanudy kózdegen joba avtorlary júmysty elordadaghy iri túrghyn ýi keshenderinen bastaudy jón kórgen.

Shynynda da, qaladaghy kóptegen qoqys alandarynda qaghaz, karton jәne plastik bótelkelerdin kóp mólsherde jinalatynyn bayqaugha bolady. Talghat Tabysbayúly osy qaldyqtardy bólek jinau arqyly eleuli qarajat tabugha bolatynyn eseptep shyqqan. Alghashqy tәjiriybelik joba nәtiyjesinde bir ghana túrghyn ýi kesheninen ay sayyn keminde100 myn tenge kóleminde tabys týsiruge mýmkindik bar ekeni anyqtalghan. Eger súryptau isine barlyq túrghyn belsendi qatyssa, búl kórsetkish birneshe ese artuy mýmkin.

«Bizdin negizgi maqsatymyz – tek qarjy tabu emes. Enaldymen túrghyndardyn ekologiyalyq mәdeniyetin qalyptastyrudy kózdedik. Búghan deyin de qoqysty bólip jinau bastamalary bolghany belgili. Aulalarda týrli-týsti konteynerler ornatylyp, túrghyndar alghashynda oghan qyzyghushylyq tanytty. Alayda keyin olardyn senimine selkeu týse bastady. Sebebi túrghyndar әlgi týrli-týsti jәshikterge bólek jinaghan qaldyqtardy arnayy kóliktermen emes bir ghana kólikke tiyelip aralasyp ketip jatqanyn kórdi. Sonyn saldarynan adamdardyng súryptaugha degen yntasy mýlde tómendedi. Tipti senimderi su sepkendey basyldy desem bolady», – deydi joba bastamashysy Talghat Omarov.

Rasynda, birneshe jyl búryn Astanada qoqystysúryptau nauqany ken týrde qolgha alynghan bolatyn. Alayda onyn nәtiyjesi kýtkendey bolmady. En bastysy, túrghyndargha búl istin ekonomikalyq tiyimdiligi jónindenaqty aqparat berilmedi. Al býgingi jobanyn ereksheligisol, búl jerde tabys pen týsim turaly ashyq әrin naqty kórsetilip otyr.

Talghat Tabysbayúlynyn aytuynsha, joba aldymen qalaәkimdigine, keyin «Jasyl damu» AQ-na úsynylghan. Úsynystyn manyzyn týsingen «Jasyl damu» mamandarybastamany qoldap, birlesken júmysty bastaghan.

Qazirgi uaqytta Astanada onnan astam túrghyn ýikesheninde qaghaz ben plastik qaldyqtaryn bólek jinaughaarnalghan arnayy jәshikter ornatylghan. Jinalghanqaldyqtar birneshe kýn ishinde arnayy tehnika arqylysúryptap qayta óndeu ortalyqtaryna jetkiziledi. Ondaqaldyqtar ólshenip, ótkizilgen shiykizattyn qúny tikeleymenshik iyeleri birlestikterinin MIB esepshotynaaudarylady.

«Býginde búl jobagha qyzyghushylyq artyp keledi. Biztúrghyndarmen jәne MIB basshylarymen túraqty týrdetýsindiru júmystaryn jýrgizip jatyrmyz. Kezekte túrghantúrghyn ýi keshenderi de az emes. Tipti elimizdin basqaónirlerinen de úsynystar týsip, tәjiriybe almasughashaqyryp jatyr», – deydi joba jetekshileri.

Áriyne, tabys bar jerde qyzyghushylyqtyn boluyzandy qúbylys. Biraq búl jerde týsken qarjat jekeadamdardyn qaltasyna emes, túrghyn ýidin ortaq qajetinejúmsalatynyn erekshe atap ótken jón. Qarajat MIB esepshotyna týsip, keyin túrghyndardyn kelisimimen aulanyabattandyrugha, balalar alandaryn jóndeuge, jaryqtandyru jýiesin janartugha nemese ózge de ortaqmәselelerdi sheshuge baghyttalady.

Juyrda biz Talghat Tabysbayúlymen birge osyndayjoba jýzege asyrylyp jatqan túrghyn ýi keshenderininbirinde bolyp qayttyq. Kezdesu barysynda túrghyndarbastamanyn tiyimdi ekenin aytyp, qoldau bildirdi. Olardynpikirinshe, endigi negizgi mindet – túrghyndardy qoqystytúraqty týrde súryptap tastaugha daghdylandyru.

Sayyp kelgende elimizding Jana Konstitusiya jobasynda joghary ekologiyalyq mәdeniyettiqalyptastyru memleket qyzmetinin negizgiqaghidattarynyn biri retinde belgilengeni aiqyn. Búl qaghidat Ata Zanymyzdyng 3-babynyng 1-tarmaghyndabekitilgen. Mine Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyqpartiya Konstitusiyada kórsetilgen atalmysh bapty tikeley jýzege asyrudy qolgha alyp otyr desek tolyq negiz bar.

Áriyne, kez kelgen jana bastamanyn qalyptasuyuaqytty talap etedi. Degenmen halyq «Kósh jýre týzeledi» deydi. Túrghyndar óz enbeginin naqty nәtiyjesin kórgensayyn, qoqysty súryptau mәdeniyeti de birtindepqalyptasyp, ekologiyagha da, ekonomikagha da paydasyntiygizeri sózsiz.

Berdibek Qabay

Abai.kz