Nelikten Qazaqstanda qaytys bolghannan keyingi donorlyqty damytu qajet?
Adam ómiri – tabighattyng biregey syiy әri әlemdegi eshbir dýniyemen ólshenbeytin eng joghary qúndylyq. Búl memleketpen de, qoghammen de, zanmen de, dinmen de moyyndalghan shyndyq.
Áriyne, búl barshamyzgha ortaq, týsinikti oi. Biraq, kýni keshe «Habar» arnasy týsirgen «4739» derekti filimin kórip otyryp, osy aqiqattyng qanshalyqty teren, qashnalyqty manyzdy ekenine taghy bir ret kóz jetkizgendeymin.
Sóz joq, búl filim bizding adam ómirin saqtaudaghy tehnologiyalyq mýmkindikterge ghana emes, eng aldymen әr adamgha tәn ýmit pen ómirge qúshtarlyq, jýrek jylatar ókinish pen quanysh, ruhany kýres siyaqty ýlken sezimderge kózimizdi qayta ashqanday.
IYә, osy kýni elimizde 4739 adam transplantasiya kezeginde túr. Búl degeniniz 4739 ýkili ýmit, eljiregen jýrek, jaltaqtaghan janar. Olardyng arasynda 125 bala bar.
Qazaqstanda transplantasiyalardyng shamamen 90 payyzy tiri tuystyq donorlardyng qatysuymen jasalady. Al qaytys bolghannan keyingi donorlyqtyng ýlesi 10 payyzgha da jetpeydi.
Áriyne, donor bolu nemese bolmau – әr adamnyng jeke tandauy. Búl – óte nәzik әri kýrdeli mәsele. Múnday sheshimge eshkimdi mәjbýrleuge bolmaydy.
Meninshe, búl taqyrypta eng manyzdysy – eki taraptyng da jaghdayyn týsine bilu. Bir jaghynda – aghza kýtip, ómirden ýmitin ýzbey jýrgen adamdar bolsa, ekinshi jaghynda – eng jaqyn adamynan aiyrylyp, orny tolmas qayghyny bastan keship jatqan otbasy túr.
Sondyqtan osy eki jaghdaydyng arasyndaghy nәzik shekara әrdayym saqtaluy kerek. Búl jerde eshqanday qysym da, aiyptau da bolmauy tiyis. Tek әr adamnyng tandauy men әr otbasynyng sheshimine degen qúrmet boluy qajet.
Al endi mening óz basyma kelsem… Kýnderding kýninde jaqyndarymnyng aldyna dәl osynday tandau túrsa, onda, sóz joq, ómirge qayta oralghysy keletin adamdargha kómektesuding manyzyn týsingenin qalar edim. Men aghzalarymdy donorlyqqa beruge kelisim beretinimdi jauapkershilikpen atap ótkim keledi.
Sebebi bir adamnyng sheshimi basqa bir adamgha ómir sýruge mýmkindik berui mýmkin.
Sondyqtan biz búl taqyryptyqorqynyshpen emes, týsinistikpen, jauapkershilikpen jәne adam ómirine degen qúrmetpen talqylauymyz kerek dep oilaymyn.
Óitkeni adam ómirinen qymbat eshtene joq. Al ony saqtap qalugha baghyttalghan әrbir izgi qadamnyng manyzy zor.
Transplantasiyagha múqtaj әr adamnyng artynda ómirge degen ýlken ýmit túr. Sol ýmitti ýzbeu – barshamyzgha ortaq adamgershilik mindet dep oilaymyn.
Derekti filimdi 24 shilde kýni saghat 19:30-da 24KZ telearnasynan kóruge bolady.
Abai.kz