Qazaqstan Respublikasynyng Ábilhan Qasteev atyndaghy Últtyq óner muzeyi qazaq gobelen ónerining últtyq mektebining negizin qalaushy, qazaqstandyq suretshi Batima Zaurbekovanyng tughanyna 80 jyl toluyna oraylastyrylghan «Múra jipteri» kórmesin úsynady. Kórme 2026 jylghy 25 qyrkýiek pen 8 qarasha aralyghynda ótedi. Ekspozisiyagha muzey qorynan jәne suretshining otbasylyq múraghatynan alynghan 80-nen astam tuyndy: gobelender, keskindeme jәne grafika júmystary qoyylady.

Gobelen – beyne boyaumen emes, toqyma stanogynda jip arqyly jasalatyn toqylghan kilem-kartina. Qazaqstanda búl tehnika HH ghasyrdyng ekinshi jartysynda erekshe damydy. Sol kezende suretshiler kilem toqu dәstýri men kiyiz oiy-órnegin beyneleu ónerining jana týrining negizi retinde qayta payymday bastady. Osylaysha halyqtyq motivterdi, últtyq oi-órnekti jәne zamanauy keskindeme tilin toghystyrghan qazaqstandyq gobelen mektebi qalyptasty. Búl mektepting bastauynda onyng negizgi túlghalarynyng biri – Batima Zaurbekova túrdy.

Batima Zaurbekova – Qazaqstannyng enbek sinirgen óner qayratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syilyghynyng laureaty. Jarty ghasyrdan astam uaqyt boyy onyng shygharmashylyghy dәstýr men zamanauy kórkemdik tildi úshtastyra otyryp, qazaqstandyq gobelen ónerining damuyna yqpaletti.

Kórme Batima Zaurbekovanyng shygharmashylyghyn әlemdik mәdeniyet konteksinde tanystyryp, onyng negizgi kórkemdik baghyttaryn halyq óneri jәne modernizmning keskindemelik aghymdarymen dialog ayasynda ashady.

«Múra jipteri» ekspozisiyasy ýsh zal arqyly sayahat týrinde qúrylghan:

Alghashqy zal muzeyding túraqty kolleksiyasy ornalasqan kenistikten bastalady. Múnda sәndik-qoldanbaly ónerding kórnekti ýlgileri Batima Zaurbekova shygharmashylyghynyng últtyq kórkemdik dәstýrmen baylanysyn aiqyndaydy. Pavilionnyng alyp qabyrghalary suretshining tuyndylarynda jii kezdesetin Qoja Ahmet Yasauy kesenesining beynesin menzeydi. Sonymen qatar pavilion ýidin, baspananyng jәne qasiyetti mekenning simvolyna ainalyp, Zaurbekova shygharmashylyghy ýshin manyzdy taqyryptardy – adam men tabighattyng birligin, material men qolónerding kiyeliligin asha týsedi.

Ekinshi zalda stiyli jaghynan jaqyn tuyndylar birneshe aimaqqa bólingen. Ár aimaq suretshi shygharmashylyghynyng belgili bir baghytyna sәikeskeledi. Kenistikting ashyq arhiytekturasy kórermenge ekspozisiyany óz qalauynsha tamashalaugha mýmkindik beredi: tuyndylar әrtýrli rakurstan jәne týrli ýilesimde kórinedi. Al muzyka olardyng mazmúnyn qabyldaugha qosymsha mәdeny kilt qyzmetin atqarady.

Kórmening songhy kenistigi әiel beynesining san qyryn ashady. Kompozisiyanyng negizgi bóligin tóbege ilingen shanyraq qúraydy, onyng ainalasynda últtyq kiyimdegi qazaq arularynyng portretteri ornalasqan. Olardyng barlyghy әiel bolmysyn ómirding ýzdiksiz jalghasu iydeyasymen baylanystyrady.

Búl jerde suretshi turaly derekti filimdi kóruge, múraghattyq fotosurettermen tanysugha jәne oqu-jattyghu toqyma stanogynda júmys istep kórip, gobelen jasau ýderisining qyr-syryn sezinuge bolady.

«Múra jipteri» dәstýrli retrospektiva shenberinen shyghyp, gobelendi óner tilinde kórermenmen sóilese alatyn tiri әri zamanauy medium retinde kórsetuge úmtylady.

Kórme ónertanushylardan bastap dizaynerlerge, sәuletshilerge jәne dәstýrdi múraghat retinde emes, zamanauy vizualdy tilding qaynar kózi retinde qabyldaytyn shygharmashylyq qauymdastyqtargha deyin keng auditoriyagha baghyttalghan.

Arada ondaghan jyl ótse de, Batima Zaurbekovanyng gobelenderi kórermenmen ýi, jady jәne úrpaqtar sabaqtastyghy turaly syrlasuyn jalghastyryp keledi.

«Múra jipteri» kórmesi – ótkenmen kezdesudin, al ótkenning býgingi kýnde ómir sýruin jalghastyryp jatqanyn sezinuding bir mýmkindigi.

Abai.kz