Balalardyng qúqyghy men mýddesin qamtamasyz etu – Erlan Qarin ishki sayasattyng basym baghyttarynyng birin atady
Viyse-Preziydent balalardyng qúqyqtary men mýddelerin qorghau salasyndaghy Preziydent bastamalaryn iske asyru jóninde kenes ótkizdi.
Jiynda Bala qúqyqtary jónindegi uәkil – Qúryltay Tóraghasynyng orynbasary Dinara Zәkiyevanyn, Bas Prokurordyng birinshi orynbasary Jandos Ómirәliyevtin, Oqu-aghartu ministri Júldyz Sýleymenovanyn, Enbek jәne halyqty әleumettik qorghau ministri Asqarbek Ertaevtyn, Densaulyq saqtau ministri Aqmaral Álnazarovanyng bayandamalary tyndaldy.
Keneste eng aldymen Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng tapsyrmasymen qabyldanghan 2026-2030 jyldargha arnalghan «Qazaqstan balalary» birtútas tújyrymdamasyn tiyimdi iske asyru mәseleleri talqylandy.
Viyse-Preziydent balalardyng tolyqqandy damuyna jan-jaqty jaghday jasau Memleket basshysy ústanyp otyrghan baghdardyng negizgi baghytynyng biri ekenin atap ótti.
– Preziydent bastamasymen balalardyng qúqyqtaryn qorghau, qauipsizdigin qamtamasyz etu, bilim beru sapasyn arttyru, densaulyghyn saqtau, әleumettik qoldau kórsetu, óskeleng úrpaqty konstitusiyalyq qúndylyqtar ruhynda tәrbiyeleu baghytynda tútas sharalar kesheni jýzege asyryluda, – dedi Erlan Qariyn.
Viyse-Preziydent «Últtyq qor – balalargha» preziydenttik baghdarlamasy ayasynda ýsh jyl ishinde 7 millionnan astam balagha 2,5 milliard dollardan astam qarajat audarylghanyn eske saldy. Sonday-aq Preziydent bastamalaryn iske asyru nәtiyjesinde songhy 7 jylda elimizde 1 millionnan astam oqushygha arnalghan 1342 mektep salyndy.
Songhy ýsh jylda Memleket basshysynyng bastamasymen balalardyng qúqyqtary men mýddelerin qamtamasyz etuge baghyttalghan 11 zang qabyldandy. Onyng negizgilerining biri – 2024 jyly qabyldanghan әielderding qúqyqtary men balalardyng qauipsizdigin qamtamasyz etu turaly zan. Osy zangha sәikes, aldyn alu sharalary engizilip, zorlyq-zombylyqtyng barlyq týrine jaza qatandatyldy, sonday-aq bullingke qatysty jauapkershilik belgilendi.
Qabyldanghan zannamalyq sharalar nәtiyjesinde kәmeletke tolmaghandargha qatysty qylmystyq qúqyq búzushylyqtar sany azaydy. Atap aitqanda, 2024 jylmen salystyrghanda asa auyr qylmystar sany 45 payyzgha, al jasóspirimderdi jynystyq qatynasqa týsuge mәjbýrleu qylmystarynyng sany 10 payyzgha tómendedi. Sonymen qatar kәmeletke tolmaghandar tarapynan jasalatyn qylmystardyng da 10 payyzgha azayghany bayqalyp otyr.
Ónirlerde Bala qúqyqtary jónindegi uәkilding ókildikteri júmys isteydi, bala qúqyqtary jónindegi basqarmalar qúryldy, qorghanshylyq organdarynyng shtat sany úlghayyp keledi. Qalalar men audandarda 160 Otbasyn qoldau ortalyghy ashyldy.
Mektepterge memlekettik «111» baylanys ortalyghynyng QR-kodtary ornatyla bastaghan 2024 jyldan beri balalar psihologtary 186 mynnan astam habarlama men 6 700 qonyrau qabyldaghan. 9 myng jaghday boyynsha ómirlik qiyn jaghdaygha tap bolghan balalargha kómek kórsetildi, al 73 jaghdayda suisidting aldyn alugha mýmkindik tudy.
Mәselelerding taghy bir bóligi inkluzivti sayasat mәselelerine arnaldy. Qazirgi uaqytta Preziydent tapsyrmasy boyynsha Qúryltay deputattary mýmkindigi shekteuli balalardy keshendi qoldaudy retteytin zang jobasyn әzirleude.
– Zannamalyq normalardyng deklarativtik sipatta bolmaghany, balalardy qoldau jýiesin jaqsartudy, olardyng qúqyqtary men zandy mýddelerin qorghaudy qamtamasyz etetin naqty tetikterdi kózdeui, sonday-aq uәkiletti memlekettik organdar arasyndaghy ózara is-qimyldy dәl aiqyndauy asa manyzdy, – dedi Erlan Qariyn.
Búghan qosa Viyse-Preziydent mýmkindigi shekteuli jandardy kemsituding aldyn alugha jәne oghan jol bermeuge baghyttalghan zannamalyq normalardy әzirleu qajet ekenine nazar audardy.
Jiyn sonynda Erlan Qarin balalardyng qúqyqtary men mýddelerin qamtamasyz etu ishki sayasy júmystardyng basym baghyty retinde erekshe baqylauda bolatynyn atap ótti. Osyghan baylanysty Preziydent bastamalarynyng iske asyrylu barysy respublikalyq keneste keminde eki aida bir ret jýieli әri túraqty týrde qaralatyn bolady. Sonday-aq Viyse-Preziydent balalardyng qúqyghyn qorghau salasynda Memleket basshysy jýktegen tapsyrmalardyng oryndaluyna ónirlik dengeyde ay sayyn monitoring jýrgizudi tapsyrdy.
Abai.kz