Qazaqstan Halyq Kenesi Batys Qazaqstan oblysynda «Jana qoghamdyq etika: mәdeniyet, әdep, әdet» respublikalyq forumyn ótkizdi
14 qazan, Oral qalasy. Qazaqstan Halyq Kenesining Tóraghasy Erlan Qoshanov Batys Qazaqstan oblysyna júmys saparymen baryp, «Jana qoghamdyq etika: mәdeniyet, әdep, әdet» atty respublikalyq forumgha qatysty. Búl – Preziydent tapsyrmalaryn jýzege asyru ayasynda konstitusiyalyq organnyng ónirlerde ótkizgen alghashqy is-sharasy. Dialog alanynda mynnan astam qogham ókili, belsendi analar men sarapshylar bas qosty.
Aldymen Erlan Qoshanov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng forum qatysushylaryna arnalghan qúttyqtau hatyn oqyp berdi. Preziydent respublikalyq forumynyng ashyluymen qúttyqtap, Qazaqstan Halyq Kenesining úiymdastyruymen ótkizilip jatqan alqaly jiyn últtyq tәrbie men qoghamdyq mәdeniyetting sabaqtastyghyn dәripteytin manyzdy is-shara ekenin atap ótti.
«Konstitusiya – elimizding ósip-órkendeuine jol ashatyn qasterli qújat әri halqymyzdyng jana dәuirdegi bolmys-bitimin aiqyndaytyn temirqazyq. Sondyqtan bәrimizding aldymyzda túrghan asa manyzdy maqsat – Konstitusiyamyzdyng basty qúndylyqtary men manyzyn halyq arasynda, әsirese, jastargha jan-jaqty týsindirip, keng auqymda dәripteu. Óitkeni, qazirgidey qúbylmaly, túraqsyz jәne kýrdeli uaqytta memlekettigimizding myndaghan jyldyq tarihy men dәstýrin jadymyzda saqtay otyryp, júrtymyzdyng boyyna ozyq oily últqa tәn iygi qúndylyqtardy siniru asa ózekti mindet sanalady» – delingen qúttyqtauda.
Sonymen qatar Memleket basshysy órkeniyetti el bolu qasterli Otanymyzdyng mýddesi ýshin tútas qogham bolyp tabandy enbek etuden bastalatynyna erekshe mәn bergen. Sebebi, enbekti qadirleytin qoghamnyng azamattary әr iske zor jauapkershilikpen, janashyr jýrekpen jәne adal niyetpen qaraytyny sózsiz.
«Biz tútas qogham bolyp «Taza Qazaqstan» jalpyúlttyq bastamasyn qolgha aldyq. Býkil el boyynsha tazalyq is-sharalaryn jýrgizip, osy qasiyetti úghymnyng tereng maghynasyn júrtymyzdyn, әsirese, jastarymyzdyng sanasyna sinire bastadyq. Osylaysha, tazalyq últ bolmysynyng ajyramas bóligine, halqymyzdyng myzghymas qúndylyghyna ainaluda. Biz zang men tәrtip ýstemdik qúratyn, bilim men ghylymgha, innovasiyagha basa mәn beretin, birligi bekem, Ádiletti, Qauipsiz, Kýshti әri Taza Qazaqstandy qúryp jatyrmyz. Osy manyzdy missiyany jýzege asyrugha memlekettik mekemelermen qatar, tútas qogham, yaghny әr otbasy, әr azamat, sonday-aq qogham belsendileri, ústazdar qauymy jәne eriktiler kýsh biriktirip, belsene atsalysuy kerek. Býgingi basqosuda aitylatyn útymdy úsynystar men tyng iydeyalar osy maqsat-mindetterdi iske asyrugha yqpal etedi dep senemin», – delingen Preziydent qúttyqtauynda.
Erlan Qoshanov óz sózinde Memleket basshysy algha qoyghan auqymdy mindetterdi iske asyruda Halyq Kenesining belsene atsalysatynyn atap ótti. Konstitusiyalyq konsulitativtik organnyng basty missiyasy – júrtshylyqty Preziydent reformalary men bastamalary tónireginde toptastyru.
«Býgingi әngime – Otan men otbasy turaly әngime, bolashaq turaly әngime. Ádep pen әdet, qoghamdyq etika arqyly últtyng jana sapasyn qalyptastyru turaly kenes. Konstitusiyamen birge qoghamnyng sana-sezimi men dýniyetanymynda da tereng әri manyzdy ózgerister oryn alyp jatyr. Preziydent әrbir qazaqstandyqtyng tughan tilin qúrmetteytin, salt-dәstýrin saqtaytyn, ýlkendi syilap, bilimge úmtylatyn, sonymen qatar әlemge ashyq azamat bolghanyn qalaydy. Osy qasiyetter otbasyndaghy tәrbiyeden bastalyp, «Zang men tәrtip», «Taza Qazaqstan», «Adal azamat» qaghidattary arqyly qalyptasuy tiyis», – dedi E. Qoshanov.
Halyq Kenesining Tóraghasy Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng reformalary jeti jyl ishinde el ómirine eleuli ózgerister әkelgenin aitty. Jana ekonomikalyq sayasat ekonomikany әrtaraptandyrugha, әleumettik әdildikti nyghaytugha mýmkindik berdi. Keyingi jeti jylda Qazaqstannyng ishki jalpy ónimi 181,7 mlrd dollardan 306 mlrd dollargha deyin ósti. Jan basyna shaqqandaghy ishki jalpy ónim 9,8 myng dollardan 15 myng dollargha jetti. 25 myng shaqyrym jol salyndy. 1 300 jana mektep boy kóterdi, «Keleshek mektepteri» jobasy ayasynda 217 mektep salyndy.
Preziydent bastamasymen tәuelsizdik jyldarynda búryn-sondy bolmaghan auqymdy reformalar jýzege asyryldy. Býginde Qazaqstan ekonomikalyq túrghyda da, әleumettik, mәdeniy-ruhany túrghyda da damudyng jana kezenine qadam basuda.
«Osy janghyru ýderisterining sharyqtau shegi – jana Halyq Konstitusiyasy. Onymen birge býginde adamdardyng jýregi men sanasynda tereng әri manyzdy ózgerister oryn aluda. Reformalar elimizdi býgin ózgertse, qúndylyqtar onyng elu jyldan keyin qanday bolatynyn aiqyndaydy. Sondyqtan Preziydent kýndelikti ómirding ajyramas bóligine ainalugha tiyis qoghamdyq qúndylyqtar men baghdarlardy jýieli týrde qalyptastyryp keledi», – dedi Erlan Qoshanov.
Otyrys barysynda forum qatysushylary tәrbie mәselesi, qoghamdaghy adamgershilik qúndylyqtardyng róli, bilim beru jәne kitap oqu mәdeniyetin damytu siyaqty birqatar manyzdy mәseleni ortagha saldy.
Qazaqstan Halyq Kenesining mýshesi Nataliya Dementieva әskery bólimderdegi moralidy-túrmystyq jaghdaylardy jaqsartu mәselesin kóterdi.
Búl baghyt Halyq Kenesining júmysy ayasynda odan әri jalghasyn tabady. Áskery bólimderdegi jaghdaydy zerdelep, әskery qyzmet ótkerudi kezen-kezenimen jaqsartu sharalaryn aiqyndau josparlanyp otyr.
Taghy bir manyzdy mәsele – jastardy júmyspen qamtu. «Jana mýmkindik» qoghamdyq birlestigining jetekshisi Arman Týlkibaev súranysqa ie mamandyqtardy mengerip, júmysqa ornalasugha kómektesetin «JOLTAP» jobasyn iske asyru tәjiriybesimen bólisti. Osy tәjiriybeni keninen qoldanu perspektivalaryna, sonyng ishinde auyl jastarynyng kәsiby bilim alyp, júmysqa ornalasu mýmkindikterin keneytuge mәn berildi.
Kezdesu barysynda Halyq Kenesining mýshesi, Respublikalyq Analar alqasynyng tórayymy Nazipa Shanay jәne Qúryltay deputaty Snejanna Imasheva men oblys basshylyghy da sóz sóiledi.
Sonymen qatar «Nairi» QR armyan mәdeny ortalyqtarynyng qauymdastyghy» ZTB Analar alqasynyng tóraghasy Tatiyana Muradyan qoghamdyq etika turaly sóz qozghasa, «Týrkistan oblystyq ata-analar qauymdastyghy» qoghamdyq birlestigining tóraghasy Aqbayan Jakipova әielder qúqyghyn qorghau mәselesin kóterdi. Al qogham qayratkeri, aughan etnomәdeny birlestigining mýshesi Anna Mohammad adal azamat turaly óz payymymen bólisip, Amangeldi auyldyq kitaphanasynyng mengerushisi Gýlsim Iskaliyeva kitap oqityn últ mәselesin qozghady.
Forum memleket pen qogham arasynda ashyq pikir almasu alanyna ainaldy. Alqaly jiyn qoghamdyq qúndylyqtardy nyghaytugha, azamattyq jauapkershilikti arttyrugha jәne qoghamdyq әdepti qalyptastyrugha baghyttalghan el damuynyng strategiyalyq baghyttary men naqty bastamalardy úshtastyrdy.
Abai.kz