Sayasattanushy Andrey Chebotarev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng 23 qazanda Aqordada jariyalaghan Qazaqstannyng damu kórsetkishterine taldau jasady. Ol óz saraptamasyn FINANCE.kz Telegram-arnasynda jariyalap, ekonomikalyq nәtiyjelerdi asyra baghalamay, naqty derekter negizinde týsindiruge tyrysqan.

2019 jyldan beri Qazaqstan ekonomikasy shamamen 30%-gha ósti. Sarapshy búl kórsetkishti jyldargha bólip eseptep, basqa memleketterding ekonomikalyq damu qarqynymen salystyrghan.

Jyldyq ósim qanday?

Songhy jyldardaghy esep boyynsha, Qazaqstan ekonomikasy jylyna orta eseppen 4,5%-gha ósken. Sayasattanushynyng pikirinshe, damushy memleket ýshin búl – aitarlyqtay jaqsy nәtiyje. Degenmen kórshi eldermen salystyrghan kezde әr memleketting bastapqy ekonomikalyq jaghdayy әrtýrli bolghanyn eskeru qajet.

Qazaqstanda jan basyna shaqqandaghy jalpy ishki ónim alghash ret 15 myng dollardan asty. Chebotarev búl kórsetkishting nominaldy mәnde eseptelgenin atap ótedi.

Halyqtyng naqty satyp alu qabiletin baghalau ýshin satyp alu qabiletining pariyteti kórsetkishi qoldanylady. Sarapshynyng jazuynsha, «satyp alu qabiletining naqty dengeyin kórsetetin pariytet boyynsha búl kórsetkish shamamen 35-40 myng dollardy qúraydy».

Qazaqstanda halyqtyng ortasha ómir sýru úzaqtyghy 76 jasqa juyqtady. Sayasattanushy Dýniyejýzilik bankting derekterine sýiene otyryp, búl kórsetkish ónirdegi eng joghary dengey ekenin atap ótken.

Qúrastyrudan tolyq óndiris sikline deyin

Qazaqstanda relister, shpaldar, vagondar men elektrovozdar shygharylady. Avtomobili zauyttary jyl sayyn 150 mynnan astam jenil jәne jýk kóligin óndiredi.

Chebotarev otandyq ónerkәsipting osy dengeyge jetu jolyna nazar audarghan. «Biz óndiristi oqshaulaudyng bastapqy dengeyinen tolyq óndiris sikli men bólshektep qúrastyrugha deyingi úzaq joldan óttik», – dep atap ótti sayasattanushy.

Onyng baghalauynsha, Qazaqstan ekonomikasy óndeu ónerkәsibi men óndiris esebinen kóbirek tabys tabugha birtindep bet búryp keledi.

Ár túrghyngha shaqqandaghy qúrylys kólemi

Qazaqstanda bir jylda 20 mln sharshy metrden astam túrghyn ýy paydalanugha berildi. Búl – rekordtyq kórsetkish. Sarapshy qúrylys kólemin halyq sanyna shaqqandaghy ólshemmen eseptep, ózge memlekettermen salystyrghan.

Onyng esebinshe, Qazaqstanda jyl sayyn әr túrghyngha shaqqanda shamamen bir sharshy metr túrghyn ýy salynady. Reseyde búl kórsetkish 0,6 sharshy metr shamasynda bolsa, Ózbekstanda odan da tómen.

Sayasattanushynyng esepteui boyynsha, Europalyq odaq elderi men AQSh-ta bir túrghyngha shaqqandaghy jyldyq qúrylys kólemi jarty sharshy metrge de jetpeydi. Búl salystyruda Qazaqstannyng kórsetkishi birqatar iri ekonomikadan joghary.

Sonymen birge elde 2,8 mynnan astam balabaqsha men mektep ashylghan. Bilim beru granttaryna 1,5 trln tengeden astam qarjy bólingen. «Últtyq qor – balalargha» baghdarlamasy ayasynda balalardyng esepshottaryna 2,5 mlrd dollar audarylghan.

Ekonomikalyq ósimning nәtiyjesi nege birden sezilmeydi?

Chebotarev halyqtyng túrmys sapasy býgin-aq jaqsarghanyn qalaytynyn týsinetinin aitady. Alayda ekonomikalyq ózgeristerding nәtiyjesi birden bayqala bermeydi.

«Biraq ekonomikanyng júmys isteu tәrtibi osynday, sondyqtan búghan birden qol jetkizu mýmkin emes», – dep jazady ol.

Sayasattanushynyng pikirinshe, erteng iri altyn ken orny tabylghan kýnning ózinde onyng ekonomikalyq tiyimdiligi birden sezilmeydi. Ony iygeru men naqty nәtiyjege qol jetkizu ýshin uaqyt qajet.

Sarapshy eldegi ózgeristerdi úzaq merzimdi kezenmen salystyra otyryp baghalaudy úsynady. Onyng payymynsha, qazirgi ómir sýru dengeyin eki, bes jәne on jyl búrynghy jaghdaymen salystyrghanda, ózgeristerding auqymy aiqyn kórinedi.

Abai.kz