Dýisenbi, 16 Qarasha 2026
Janalyqtar 321 0 pikir 16 Qarasha, 2026 saghat 16:25

Sifrlandyru – bizding ómirimizdi jenildetti: Almatylyq ghalymdar ne deydi?

Suret: Avtordyng múraghatynan alyndy.

Almatyda ghylymdy damytu men ghylymy zertteulerdi qala ómirine engizuge baghyttalghan jana bastamalar qolgha alynyp jatyr. Biyl qala әkimdigi alghash ret ghylymy jobalardy qoldaugha 348 million tenge bólip, 229 ótinimning ishinen 23 jobany qarjylandyrugha tandady.

Qarjylandyrylghan bastamalardyng qatarynda ekologiya, qala qauipsizdigi, sifrlyq tehnologiyalar jәne jasandy intellekt baghytyndaghy zertteuler bar. Solardyng biri – «Almaty – senim aumaghy» jobasy. Joba avtory, sayasattanushy Núrbolat Nyshanbay bastamanyng maqsaty, ghylymy zertteulerdi sifrlandyru jәne jasandy intellektining ghylymdaghy róli turaly pikir bildirdi.

Núrbolat Nyshanbay:

– Bizding jobamyzdyng taqyryby – «Almaty – senim aumaghy». Negizgi maqsaty – resmy instituttar men ghalymdar arasynda ortaq platforma qalyptastyru. Qalagha manyzdy degen problemalardy ghalymdardyng kózqarasy, zertteuleri túrghysynan aiqyndau, talqylau, qalagha qajetti kez kelgen mәseleni jobamyzdyng ayasynda ghylymy negizde zerttep, halyqqa týsindiru. Osy baghyt – jobamyzdyng negizgi maqsaty.

Áriyne, sifrlandyrusyz búl mýmkin emes. Joba ayasynda ortalyqtyng arnayy sifrlyq portaly júmys isteydi. Portal ayasynda pikirtalastar sifrlyq formatta da, dәstýrli formatta da jýrgiziledi.

229 jobanyng ishinen jiyrma ýsh jobanyng qataryna enu onay bolmady. Birneshe akselerasiyalyq kezennen óttik. Árbir kezende osy salany, jalpy biznes salasyn, bizding iydeyamyzdyng qúndylyghyn tekseretin arnayy komissiya ókilderi súraq qoydy. Biz jobamyzdy ýsh kezende de qorghap, әr kezende aitylghan syn-eskertpelerdi eskerip, tolyqtyryp otyrdyq.

Biyl qarjylandyrylghan jobalarmen kórme barysynda tanystyq. Jiyrma ýsh jobanyng da baghyty óte erekshe. Biri ekologiyalyq mәselelerdi qamtysa, biri qaldyqtarmen júmys isteuge baghyttalghan. Ekinshisi sifrlyq tehnologiyalardy qoldanu arqyly qalanyng qauipsizdigin qamtamasyz etedi. Sondyqtan osy jobalardyng әrqaysysy qalanyng bir mәselesin sheshedi dep eseptesek, qalanyng jiyrma ýsh mәselesi naqty innovasiyalyq sheshimin tauyp otyr.

Búl jerde jasandy intellekt, kerisinshe, ghalymgha kómekshi qúral retinde ghylymnyng damu jyldamdyghyn arttyryp jatyr deuge bolady. Sebebi jasandy intellektini biz ghalymgha qarama-qarsy nemese onyng ornyn basushy qúral retinde emes, ýshinshi bir әriptes retinde qabyldadyq.

Sondyqtan ýsh taraptyng arasynda dәstýrli týrde kezdesken kóptegen qiyndyqtar azayyp, osyghan deyin qol jetkizu mýmkin bolmaghan derekterge qol jetkizip, jalpy әleuetimizdi arttyryp jatyrmyz. Búl bir ghana baghytta emes, jalpy ghylymy zertteulerding damu prosesin ilgerilete týsti.

Jalpy, Almaty qalasynda ghana emes, elimiz boyynsha sifrlandyru mәselesi algha shyqqany anyq. Ony ózim shetelge shyqqanda da bayqaymyn. Shetelde elimizdi tanystyrghan kezde de búl turaly naqty aitamyz. Sifrlandyru rasynda da bizding ómirimizdi jenildetti, burokratiyalyq týrli prosesterdi qysqartty, jalpy sheshim qabyldaudyng ashyqtyghyn qamtamasyz etti.

Almaty elimizdegi óndiris, ekonomika men innovasiya shoghyrlanghan qala bolghandyqtan, qala әkimdigining ghalymdardy, osynday faunderlerdi, startap bastaytyn jas toptardy qarjylandyryp, qoldau kórsetui basqa ónirlerge de ýlgi boluy kerek dep oilaymyn.

Búl, әriyne, bastamasy. Búl jobalardyng naqty nәtiyjesin kelesi jyldan bastap kóre bastaymyz.

Tomiris Maratqyzy

Abai.kz

0 pikir