Särsenbi, 11 Jeltoqsan 2019
Bilik 3497 0 pikir 28 Naurız, 2014 sağat 18:13

NWRSWLTAN NAZARBAEV: ÄLEM BİZDİÑ İZGİLİGİMİZDİ SIYLAYDI

Memleket basşısı Nwrswltan Nazarbaev Gaagadağı üşinşi jahandıq yadrolıq qauipsizdik sammitinde Batıstıñ Reseyge qatıstı sankciyalarınan Qazaqstannıñ zardap şekpeytinin mälimdedi. Sonday-aq, Elbası elimizdiñ köpvektorlıq sayasatın odan äri jalğastırıp, Gaagadağıday sammitti Qazaqstanda da ötkizuge küş-jigerin salatının jetkizdi.
Älemdik sammittiñ biz üşin tabıstı bolğanı, Qazaqstan Prezidentiniñ jahandıq deñgeydegi ömirşeñ bastamaları birauızdan qoldap taptı. Osını tarqatıp körelik. Atap aytsaq, Nwrswltan Nazarbaev sammit barısında «Ülken jetiliktiñ» barlıq elderiniñ basşılarımen kezdesip, kelissözder jürgizdi. Solardıñ biri – AQŞ prezidenti Barak Obamen aradağı jarqın jüzdesui. Eki eldiñ prezidentteri eki jaqtı sauda-ekonomikalıq qarım-qatınastardı odan äri damıtu mäselelerin keñinen talqıladı. Nwrswltan Nazarbaev amerikalıq kompaniyalardıñ elimizdegi industrialdıq-innovaciyalıq damu bağdarlamasına belsenip aralasuına müddeli bolıp otırğanımızdı mälim etti. Barak Obama Qazaqstannıñ yadrolıq qarusızdanu üderisine aytarlıqtay üles qosqanın, bizdiñ elimizdiñ bwl bağıtta basqa memleketterge ülgi körsetip otırğanın atap ayttı. Sonday-aq, ol Auğanstandağı jağdaydı twraqtandıru üşin Qazaqstannıñ körsetken kömegine alğısın jetkizdi.
Jüzdesudiñ ülken jetistigi – eki el basşıları yadrolıq qarudı taratpau jäne qauipsizdikti nığaytu salasındağı ıntımaqtastıq turalı birlesken mälimdeme qabıldadı. Bwl qwjatta Qazaqstan men AQŞ-tıñ qauipsizdikti birlesip bäseñdetu jönindegi bağdarlamanıñ tabıstı iske asırıluın quattaytını jazılğan. Sonday-aq, eki el bwrınğı Semey sınaq poligonındağı naqtı qauipsizdikti nığaytu bağıtındağı jwmıstarın jalğastıra bermek. Eñ bastısı, biz zertteu reaktorlarınan qalğan joğarı bayıtılğan uran qorların mümkindiginşe tolıq joyuda amerikalıqtarmen birlesip äreket etemiz. Resmi türde jariya bolğanınday, qos tarap joğarı bayıtılğan otınmen jwmıs isteytin reaktorlardı az bayıtılğan otınğa qayta jabdıqtauğa da birlesip kirisedi. AQŞ Qazaqstannıñ VVR-K (su qaynatatın reaktor) zertteu reaktorın az bayıtılğan otınğa auıstıru, joğarı bayıtılğan yadrolıq materialdı swyıltu jäne YAdrolıq fizika institutınıñ reaktorı paydalanğan joğarı bayıtılğan otındı el aumağınan şığaru siyaqtı is-äreketterin qoldaytının mälimdedi. Sonımen qatar, Qwrama ştattar Qazaqstannıñ öz aumağında MAGATE-niñ az bayıtılğan uran bankin ornalastıru jäne yadrolıq qauipsizdik jönindegi aymaqtıq oqu ortalığın qwru turalı bastamaların da rizaşılıqpen qabıl aldı.
Mineki, mwhittıñ arğı jağındağı alpauıt eldiñ bizben sanasuınıñ özi yadrolıq qauipsizdikti nığaytuda Qazaqstannıñ bedeliniñ artıp twrğanın körsetedi. Öytkeni biz, Elbasımız atap aytqanday, der kezinde Semeydegi yadrolıq sınaq poligonın jauıp, qolımızdağı yadrolıq qaru arsenalınan öz erkimizben bas tarttıq. – Osı äreket arqılı Qazaqstanğa degen senim tudı, külli älem bizdi osı batıldığımız, beybitsüygiştigimiz üşin sıylaydı,- dedi N. Nazarbaev. Aytpaqşı, Elbası jahandıq qauipsizdikke arnalğan sammitterdiñ birin Qazaqstanda ötkizuge wsınıs jasadı.
Batıs elderi men Reseydiñ teketiresine kelgende ayıptaulardan, qoqan-loqı körsetuden, sankciyalardan bas tartıp, sabırğa jeñdirgen jön. Gaaga alañında älemdik iri-iri memleketterdiñ köşbasşılarımen, halıqaralıq wyımdardıñ jetekşilerimen kezdeskennen keyin Nwrswltan Nazarbaev osınday mälimdeme jasadı. Prezidenttiñ aytuınşa, Qazaqstan täuelsizdik jıldarında külli älemge tanılğandıqtan resey-ukrain dağdarısında bizdiñ araağayındıq röl atqaruımızdı qalaytındar köp körinedi. Sonıñ däleli, basqa taraptardıñ bastamasımen bolğan kezdesulerdiñ bärinde Ukraina mäselesi jan-jaqtı talqılanğan. Alayda, Elbası bwl jolı da Qazaqstannıñ resmi wstanımın aşıq ayttı. YAğni, ukrain dağdarısına birjaqtı aq nemese qara dep qarauğa bolmaydı. Eñ abzalı, janjaldı beybit jolmen şeşudiñ täsilderin izdeu kerek.
Nwrswltan Nazarbaevtıñ payımdauınşa, köpvektorlıq sayasat pen işki twraqtılıq bar jerde ğana memleket damidı. Mwnıñ dwrıstığın Ukrainadağı dağdarıs körsetip berdi. Sovet Odağı küyregennen künnen beri Ukraina biliginiñ sırtqı sayasatında twraqtılıqtıqtıñ bolmauı eldi jikke böldi. Ekonomikanı damıtuğa qajetti deñgeyde köñil bölinbedi. Qoğamdağı twraqtılıq pen tözimdilikti saqtauğa den qoyılmadı. Tipti, ukraindar äli künge deyin Reseymen şekerasın şegendegen joq. Al, Qazaqstan kerisinşe, ıjdahattılıq tanıtıp, Reseymen, Qıtaymen jäne basqa da körşilerimen şekarasın ayqındap, bekitip aldı. Damu üşin beybitşilik, kelisim jäne halıqtıñ birligi kerek. Bizdiñ birligimiz osınday qağidattarğa negizdelgen. Bwl – bizdiñ sayasatımızdıñ dwrıstığın, kemeldigin däleldeydi,- dedi Elbası.
Aldağı uaqıtta älem qalay özgeredi jäne jahandıq deñgeydegi twraqsızdıq oqiğalar älemdik ahualğa qanday ıqpalın tigizedi? Elbasımızdıñ pikirinşe, bügingi älemdegi twraqsızdıq jappay jahandıq jaulasuğa nemese jaña ğalamdıq soğısqa alıp barmaydı. «Men köppolyarlıq turalı jii aytamın. Jwrttıñ bäri Sovet Odağı qwlağannan keyin bir ğana wlı derjava – Amerika Qwrama ştatttarı qalıp, älem birpolyarlı boladı dep payımdadı. Soñğı oqiğalardan bayqağanımızday, älem köppolyarlı qalpınan özgergen joq. G-8 ben G-20-nıñ ne sayasi, ne ekonomikalıq dağdarıstı şeşuge qauqarı jetpedi. Sondıqtan, men kez-kelgen mäseleni 190 el interaktivti keñistiktikte talqılaytın G-Global alañın wsındım. Bwl alañ barlıq jahandıq mäselelerdi äri ortaq, äri aşıq talqılauğa jol aşadı. Eger biz halıqaralıq qwqıq saqtalsın desek, BWW-nıñ şeñberinde osı mäseleni tikesinen qoyuımız kerek»,- dedi N. Nazarbaev.
Memleket basşısı öz sözinde YAdrolıq qarudı taratpau jönindegi kelisimniñ jii bwzılatının, onı bwzğandarğa eşqanday da sankciya salınbaytının qadap ayttı. Sondıqtan, ol BWW-nıñ şeñberinde jalpığa ortaq yadrolıq qarusızdanu turalı  Pakti qabıldaudı wsındı. – Bizdiñ ortaq ğalamşarımızda beybitşilik mäñgi saltanat qwruı üşin, biz barlıq mäselelerdi aşıq, jariya talqılap, şeşip otırğanımız abzal,- dedi N. Nazarbaev.

Tañatar TABINWLI.

Abai.kz

0 pikir