Senbi, 14 Jeltoqsan 2019
Qwyılsın köşiñ 3624 0 pikir 16 Mausım, 2014 sağat 10:46

EUROPADAĞI QAZAQ JASTARINA QAMQORLIQ QAJET


6-8 mausım künderi Germaniyanıñ Berlin qalasında Europa qazaqtarınıñ kişi qwrıltayı ötti. Europa qazaq qoğamdarı federaciyası men Berlin qazaq qoğamınıñ wyımdastıruımen ötken alqalı basqosuğa Atajwrttıñ sälemin jetkizip, biraz ağayın qatısıp qayttı.  Atalğan jiında Er Jänibek batırdıñ 300 jıldığı atalıp ötkenin estip, «Er Jänibek» qorınıñ vice-prezidenti Jeñis Türkiya mırzamen äñgimeleskenbiz.

– Berlinde ötken Europa qazaqtarınıñ qwrıltayı nesimen erekşelendi?

– HH ğasırdıñ basındağı qilı kezeñderde Altay auıp, Pämir asıp, Türkiyağa jetken atalarımızdıñ wrpağı bwl künde köptegen Europa memleketteriniñ twrğını bolıp otır. Olardıñ jıl sayın bas qosıp, bazınasın aytıp, bir-birimen qauışıp jatuı, ärine, quantarlıq jağday.  Wlıbritaniya, Franciya, Germaniya, Vengriya, Avstriya, Şveycariya, Şveciya, Daniya, Norvegiya, Niderlandiya, Türkiya sındı on eldegi etnikalıq qandastarımız bas qosqan bilığı jiın joğarı deñgeyde wyımdastırıldı. Europa qazaq qoğamdarı federaciyasınıñ prezidenti Äbdulhayum Kesiji mırzanıñ sözimen aytsaq, bwl şara, eñ aldımen, Europadağı qazaq jastarınıñ tili men dinin wmıtpauı üşin, bir-birimen jete tanısuı üşin, Atajwrttağı ağayınmen qauışu üşin qajet eken. Şeteldegi qazaqtar tügili özimizdegi jastardıñ wlttıq qwndılıqtardı wmıtıp bara jatqanın eskersek, Europadağı ağayınnıñ bwl qadamına «bärekeldi» degennen basqa aytarımız joq.

– Alqalı bas qosuğa Qazaq elinen kimder qatıstı?

– Bizdiñ eldiñ ökilderin Düniejüzi qazaqtarı  qauımdastığı törağasınıñ orınbasarı Talğat Mamaşev mırza bastap bardı. Delegaciya qwramında  M.O.Äuezov atındağı Ädebiet jäne öner institutınıñ direktorı Uälihan Qalijanov, Memlekettik sıylıqtıñ iegeri Älibek Asqar, Qazaqstan Halqı assambleyası törağasınıñ orınbasarı Eräli Toğjanov, Qazaqstannıñ halıq ärtisi Maqpal Jünisova, «Er Jänibek» qorınıñ prezidenti Mahswt Temirbaev , «SK-Astana» koperativtik qor direktorınıñ orınbasarı Äsel Şildebaeva,  «Darın» jastar sıylığınıñ iegeri, suretşi Gülnazım Ömirzaq, dästürli änşi Aray Asqapqızı jäne «Seriler» tobı qatıstı.

 

– Qanday is-şaralar ötkizildi?

 

– Atajwrttağı ağayın men Europadağı bauırlarımız «döñgelek üstel» basında pikir almastı. Onda Qazaq eliniñ qazirgi jayı, damu jolı, Europadağı jas wrpaqtıñ bolaşağı, olardıñ Atajawrtpen baylanısı söz boldı. Sonday-aq, «Sezim şuağı» suret jäne kitap körmesi, futbol turniri, Er Jänibek batırdıñ 300 jıldığına arnalğan «Asıq atu», qazaqşa küres oyındarı men «Ana tilim – parızım» attı jas jetkinşekter arasındağı sayıs ötti. Marqwm Mwstafa Şoqay babamızdıñ basına barıp, ziyarat ettik.

Bir ayta keterligi, qwrıltaydıñ osınday mazmwndı ötuine Qazaqstannıñ Germaniyadağı elşisi Nwrlan Onjanov pen  Berlindegi qazaq qoğamınıñ basşısı Beşirethan Malabahan ayrıqşa atsalısıtı. Süyinşi swraytın bir jayt, elşi Nwrlan Onjanovtıñ mwrındıq boluımen Berlin qalasınan Qazaqstan Respublikasınıñ ekonomikalıq jäne mädeni ortalığı aşılıptı. Bwl, ärine, Europadağı qandastarımız üşin qazaqtıñ wlttıq qwndılıqtarın paş etetin qaraşañıraq bolatını sözsiz. Qazaqstan halqı assambleyası törağasınıñ orınbasarı Eräli Toğjanov mırza aldağı künde şeteldegi qazaq diasporasımen qoyan-qoltıq jwmıs jasaytındarın aytıp, ağayınnıñ köñilin bir serpiltip tastadı.

– Öziñiz ne tüyip qayttıñız?

– Bayqağanım, ondağı ağalarımızdıñ şır-pır bolıp jıl sayın qwrıltay ötkizip jatuına, eñ aldımen, wrpaq mäselesi sebep bolıp otır. Jasıratını joq, köp sandı qaraköz bauırlarımız öz tilderinen ayırılıp bara jatır eken. Al quantarlığı barlığı da är salanıñ tizginin wstap, qajetti maman bolıp qalıptasıptı. Meniñşe, ğılım-tehnikası damığan Europa jwrtımen istestik baylanıstarda birinşi kezekte qandastarımızğa nazar audarsaq, solardıñ atajwrtımen tığız qarım-qatınasta qızmet atqaruına jağday jasasaq nwr üstine nwr bolar edi. Ärine, Europadağı az qazaqtı tüp qotarıp elge äkele qoyu mümkin emes şığar. Tipti sol memleketterde twrıp-aq, Qazaq eliniñ şaşbauın köterip, käri qwrılıqtağı bir otauımız bolıp twrsada artıq emes. Tek közden tasada jürgen ağayındı köñilden öşirip almasaq bolğanı da... Aytpaqşı, bizdegi qazaq sayttarınıñ barlığında latın qarpindegi nwsqası bolğanı dwrıs eken. Alısta jatqan ağayın tek ğalamtor arqılı ğana Atajwrttıñ tınıs-tirşiligimen tanısıp otır.

– Er Jänibek batırdıñ 300 jıldığına arnalğan is-şaralar jıl basınan beri dürkirep ötip jatır. Erteñ Astana qalasında aytıs ötetin körinedi. Endigi atqarılatın is-şaralar jöninde ayta ketseñiz...

– Iä, jıl basınan beri «Er Jänibek» qorınıñ wytqı boluımen biraz şaralar atqarıldı. Konferenciyalar ötti, kitap şıqtı, Respublika sarayında koncert ötti. Rixos qonaq üyinde as berildi. Endi, mine erteñ Astanada Beybitşilik sarayında  käsipker Tolqın Aqanwlımen, aytısker aqın Däuletkerey Käpwlınıñ wyımdastıruımen jäne Astanadağı käsipker azamattardıñ qoldauımen halıqaralıq aqındar aytısı ötedi. Bas jüldege temir twlpar tigip otırmız. Al 19 mausımda Euraziya universitetinde «Mäñgilik el ideyası jäne Er Jänibek batır» attı halıqaralıq ğılımi konferenciya ötkiziledi. Bwğan qosa, Qoyandı auılında belgili jazuşı Jädi Şäkenwlınıñ wyımdastıruımen qazaq küresinen jastar arasında beldesu bolıp, as ötkiziledi. Mausımnıñ 21-22 künderi babamız  jatqan ŞQO, Jarma audanı, Ortabwlaq jerinde kölemdi as beriledi. Onda qazaq küresi, aqındar aytısı, at bäygesi jäne özge de ğılımi-mädeni is-şaralar ötkizilmek.

 

– Äñgimeñizge rahmet!

 

Äñgimelesken Haziret Äbdilda

Abai.kz 

0 pikir