Beysenbi, 22 Tamız 2019
Bilik 4426 0 pikir 3 Mausım, 2014 sağat 13:12

MWRAT ÖNAL: QAZAQTAN QIZ ALIP, ELDE QALSAM DEYMİN

 ASTANA. 3 mausım. BAQ.KZ – Biılğı futbol mausımında aytarlıqtay bir jañalıq boldı. Birinşi ligada oynaytın Şımkenttiñ «Qıran» komandasınıñ qatarın gollandiyalıq qazaqpen tolıqtı. Europa futbolımen susındağan qandasımızdıñ esimi – Mwrat Önal. Mwrat elge kelgeli köleñkede qalıp qoyğan joq. Äriptesterine ıñğaylı pas berip, özi de birneşe ret mergendik tanıttı. Birinşi liganıñ segizinşi turında «Bäyterek» pen «Qıran» komandaları kezdesken bolatın. Osı oyınnıñ aldında qandasımızdı arnayı izdep barıp, swhbat aldıq. Bir qızığı, futbolşımen äñgime qazaq tilinde örbidi. Sırtta jürgen qazaq sportşıları twrmaq, eldegi futbolşılardıñ özi ana tilinde söyley almay jürgende sonau qiyada ösken Mwrat bauırımız köpşilikke ülgi boluğa twrarlıq.

 Mwrat Önal 1987 jılı 20 şildede Türkiyanıñ Salihli qalasında ömirge kelgen. Niderlandı astanası Amsterdamdağı «Vespuçi» futbol akademiyasında tälim aldı. 2005 jılı ataqtı «Ayaks» sapına şaqırıladı. Gollandiya futbolınıñ fenomeni sanalatın komandanıñ jastar qwramasında 25 oyın ötkizip, 12 gol soqqan. Keyinnen Bel'giyanıñ tanımal klubı «Bryuggege» auısadı. Odan soñ «ADO Den Haag», «Volendam», 2012-2013 jıldarı Finlyandiyanıñ «Kayani» klubtarında oynaydı.

 

 


– Mwrat, Qazaqstanğa kelgeniñe eki ayğa juıqtadı. Osı aralıqta tarihi otanıña qanşalıqtı üyrenise aldıñ?

– Kelgenime bir jarım aydan astı. Birinşiden, qazaqşa täuir söyleytin boldım. Negizi, aytqan sözderdi tüsinemin. Biraq öz oyımdı tolıq jetkize almaymın. Aldağı uaqıtta jaqsılap üyrenip, ana tilimde erkin söyleuge uäde beremin. 
Al Qazaqstanğa kelsek, bwrın teledidardan körgende qazaq jeriniñ ülken ekendigin estitinmin. Mine, sonı öz közimmen körgende quanğanımdı aytsañız. Şımkentke az uaqıttıñ işinde bauır basıpta qaldım. Bügin, mine, Astanağa alğaş ret ayaq bastım. Elordamız körikti äri Amesterdamğa qarağanda ülken eken.

– Bizdiñ keybir jastar Europağa ketkisi kelip twradı. Al sen, kerisinşe, qart qwrlıqtan Qazaqstanğa qonıs audardıñ. Elimizde qalğın kele me?..

– Bwrın şetelde bolğanda üydi sağınatınmın. Qazir olay emes. Soğan qarağanda, Qazaqstanğa kelip mauqımdı basa almay jürgen tärizdimin. Ärine, öz qandastarımmen birge twrıp, qazaq qızına üylensem dep oylaymın.

– Al qazaq futbolı jaylı ne aytasıñ, qanday kemşilikterdi bayqadıñ?

– Qazaq halqı balaların futbolğa keş beredi. Europada bwl ürdis balabaqşadan bastaladı. Tärtipke qattı män beriledi. Bapkerler de balamen qalay jwmıs isteu kerektigin jaqsı biledi. Sondıqtan olar erte eseyip, tez tanıladı. Al bizdiñ qazaq jigitteri negizi 20 jastan keyin mıqtı boladı. Tabiğatımız solay. Sonımen qatar ol jaqta futbolşılar fizikalıq jağınan mığım, boyları wzın. Bizdiñ jigitterdiñ köbisi kişkentay. Joğarı deñgeyli komandalarmen kezdeskende 90 minut boyı taytalasuğa şamaları jetpey jatadı. Şarşap qaladı. Mine, osı jağın sol qart qwrlıqtan üyrenip, jetildire tüsuimiz kerek.

 

 

 

– Europa qazaq futbolı turalı ne biledi?

– Öziñ de bilesiñ ğoy. «Şahter» bıltır Europanı tañ qaldırdı. «Seltikpen» bolğan oyındı eşkim wmıta qoyğan joq. Bwl oqiğanı sol kezde Amesterdamdağı gazet-jurnal, sayttar jarısa jazıp jattı. Telearnalar körsetti. Qoy soyıp, qwrbandıq şalğanda, tipten, şuladı. Sonday-aq ol jaqtağı futbol janküyerleri Europa ligası ayasında AZ (Alkmaar) klubımen kezdesken «Aqtöbe» men «Şahterdi» jaqsı biledi.


– Mwrat, bir kezderi öziñ dop tepken «Ayakstıñ» jastar akademiyası ünemi futbol älemine talanttardı tärbielep qosıp otıruımen erekşelenedi. Osı akademiyanıñ filialın Qazaqstanda aşuğa bola ma?

– Aldında «Qayrat» klubınıñ akademiyasında jwmıs istep jatqan gollandiyalıq Reymond Atteveldpen söylesken bolatınmın. Ol qazir balalardı sol Niderlandı futbolınıñ jüyesimen dayarlap jatır. Bwl – jaqsı bastama. Bolaşaqta özge klubtar da osınday akademiyalar aşıp, Europadan bapkerler şaqıru kerek. Sol kezde Amesterdamda ğana emes, qazaq topırağınan da Yoahan Kroyf, Rud Krol, Frank de Bur, Dennis Bergkamp, Marko van Basten, Uesli Sneyder sekildi talanttar şığatın boladı.

– Qazirgi kezde «Qıranda» oynap jürsiñ. Komandanıñ oyın jüyesine siñise aldıñ ba?

– Alğaşqı turlarda komandanıñ oyının tüsine almağanım ras. Pas berude qatelikter jiberip alatınbız. Qwdayğa şükir, qazir bäri jaqsarıp keledi. Komandadağı Jandos Ämetov, Sanat Jwmahanov, Madiyar Muminov sekildi äriptesterim mağan ılği qoldau bildirip otıradı. Bwlardan bölek, «limitçikter» bar. İşki atmosfera keremet. Klub basşıları aldımızğa ülken maqsattar qoyıp otır. Bwyırsa, joğarı orındardan körinip qalarmız dep ümittenemin.

 

– Bapkerlermen qay tilde qarım-qatınas jasaysıñ?

– Bapkerler futbolşılarğa nwsqaudı orısşa beredi. Al mağan komandadağı jigitter qazaqşa tüsindirip otıradı. Arasında bas bapker menimen qazaqşa söylesip qaladı.

– Mausımaralıq transfer jaqındap keledi. «Qıranda» qala beresiñ be?

– Sol jağın özim de naqtı bilmeymin. Äzirge bar oyımız üzdik üştikten tüsip qalmau, jüldeli orındardıñ birine iligu bolıp twr.


– Qazaqstandağı janküyerler mädinetine qanday bağa beresiñ?

– Europada kez-kelgen adam jwmıstan keyin futbolğa asığıp twradı. Tipti, otbasımen birge baradı. Qazaqstanda olay emes eken. Stadionğa kisi az jinaladı. Otbasımen baru jağın bayqay qoymadım. Osı jağın eskeru kerek siyaqtı. Futbol, qanşa degenmen, milliondardıñ oyını ğoy.

– Jaqında sırttağı qandastarımızğa azamattıq beru bir jılğa deyin şegerildi. Azamattıq alu mäselesi qalay bolıp jatır?

– Men qazir Qazaqstanda jwmıs isteuşiniñ vizasımen twrıp jatırmın. Al azamattıq alu jağına Şımkent qalasınıñ äkimi Darhan Satıbaldı kömektesemin dep uäde berip otır.

– Al Europa komandalarında twraqtap qalmauıña ne sebep?

– Ol jaqta mıqtı komandalardıñ negizgi qwramına iligu qiın. Onıñ üstine europalıqtar köbinese jastardı alğısı keledi. Jas futbolşılar aqşanı az swraydı. Olar üşin bwl jağı öte mañızdı. Al tömengi diviziondarda oynağım kelgen joq.

– Prem'er-ligadan wsınıs tüsip jatqan joq pa?

– Estuimşe, «Ordabası» tarapınan qızığuşılıq bar sekildi. Öytkeni olar «Qırannıñ» oyının tamaşalap jüredi. Kez kelgen futbolşı joğarı divizionda oynağandı jaqsı köredi emes pe? Men de Prem'er-ligada oynaudı armandaymın. Jüldege talasatın komandalardan wsınıs tüsip jatsa, auısuğa dayınmın. Bizdegi komandalardıñ köpşiliginde legionerler sanı tolıq. Sondıqtan azamattıq alu mäselesi tezirek şeşilse, özderine şaqıratın klubtar köbeyer edi.

– Jeke agentiñ bar ma?

– Bwl şarualarmen ağam Twnjay aynalısadı.

– «Qırandağı» jalaqı mäselesi qalay?

– Qazaqstanda kelisimşart boyınşa bwl jağın qwpiya wstau kerek. Sondıqtan ayta almaymın. Al jalpı bergen aqşası öz basıma jetedi. Qosımşa sıyaqı da alıp twramız.

– Europada senen basqa qazaq futbolşıları bar ma?

– Futbolğa qızığatın, özderi de oynap twratın qazaqtar bar. Biraq käsibi futbolşılar joqtıñ qası. Özim äzirge ondaylardı kezdestire qoymadım.

– Jalpı, ol jaqtağı qazaqtar bir-birimen özara aralasıp twradı ma?

– Europadağı qazaqtar bäri bir-birin tanidı. Jwmıstan qoldarı bosap jatsa kezdesuge asığadı. Toylarğa mindetti türde baramız. Al qalğan uaqıtta «Feysbuk», «Tvitter» sekildi äleumettik jeliler arqılı hat-habar alısıp twradı.

– Ata-anañ, tuğan-tuıstarıñ Qazaqstanğa kelu turalı şeşimiñdi qalay qabıldadı?

– Qazaqstanğa kelu jaylı özim bwrınnan oylap jürgenmin. Sol mümkindik endi tudı. Tuıstarım bwl şeşimim oñ qaradı.

– Al sol tuıstarıñnıñ arasında elge kelgisi keletini, körgisi keletinderi bar ma?

– Ol jaqtağı qazaqtar künde mağan habarlasıp twradı. Qazaqstan jaylı swraydı. Olardıñ bärine eldi maqtap, şaqırıp jürmin. Barlığı körgisi keledi. Uaqıttarı bolsa aldağı uaqıtta tarihi otandarın öz közderimen köre jatar.


– EURO-2016 dodasınıñ irikteu kezeñinde Qazaqstan, Türkiya jäne Niderlandı qwramalarımen bir topqa tüsti. Üş el de sağan böten emes. Qaysısına köbirek janküyer bolasıñ?

– Bwrın Amsterdamda twrğanda Gollandiyağa janküyer edim. Endi bwyırsa, Qazaqstanğa tileules bolamın. Özim de Qazaqstan qwramasınıñ sapında oynağım keledi.


– Jaqın künderi Braziliyada älem birinşiligi bastaladı. Törtjıldıqtıñ bastı dodasında kimderden ümit kütesiñ?

– Bwrınnan «qızğaldaqtı eldiñ» futbolşılarına janküyerlik tanıtamın. Biraq bwl jolı alañ ieleri eşkimge des bermeydi dep oylaymın. Onıñ üstine Latın Amerikasında Europa qwramaları jeñiske eşqaşan jetip körmegen.

– Öziñ älemdik deñgeyde dop teuip jürgen futbolşılardan kimderdi tanisıñ ? Olardıñ arasında aralasıp twratın dostarıñ bar ma?

– Gollandiyanıñ joğarı divizionında da, birinşi ligasında da dostarım, tanıstarım öte köp. Al el tanitın jwldızdardan eñ jaqın dosım Gregori van der Vil bügingi küni PSJ jäne Niderlandı qwraması sapında jarqırap jür. Ekeuimiz «Ayaksta» birge östik. Aldağı uaqıtta Qazaqstan qwramasına alınıp, Gregorige qarsı oynasam dep armandaymın.

– Finlyandiya futbolınan qanday ayırmaşılıq bayqadıñ?

– Ol jaqta bäsekelestik öte joğarı. Futbolşılardıñ tehnikalıq dayındıqtarı mıqtı boladı. Köp oyınşılardıñ boyı eki metrden joğarı. Skandinaviyalıqtar boyşañ ğoy.

– Bos uaqıtta nemen aynalısqandı wnatasıñ. Hobbiiñ ne?

– Men balıq aulağandı wnatamın. Gollandiyada jattığu bolmağan künderi balıq aulauğa ketip qalatınmın. Sonday-aq kinoğa barğandı jaqsı köremin.

– Soñğı swraq. Otbasıñ jaylı ayta ketseñ...

– Äkemniñ atı – Toqan Wlıqpanwlı. Anamnıñ esimi – Baqıthan Qıdırmoldaqızı.1977 jılı tuğan Twnjay esimdi ağam, odan eki jas kişi Zeynep degen äpkem bar. Ekeui de otbasın qwrğan. Ağam dombıra tartadı. Öleñ aytadı. Kişkentay küninde «Qazağımdı sağındım» dep ändetip otıratın. Äpkem bwrın Almatığa kelip ketken. Almatınıñ qasındağı bir auılda jezdemniñ ağası twradı. Jalpı, qazaq ata-tegin wmıtpağan halıq qoy. Äke-şeşem bala künimde jeti atamnıñ esimderin atap otıratın. Qazir jeti atamdı jatqa bilemin.

– Äñgimeñe rahmet!

 

Bek TÖLEUOV,
«Sport».

0 pikir