Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Ne deydi?! 3447 0 pikir 15 Aqpan, 2016 sağat 18:41

«JABAYI» TAKSIDİÑ JAZASI AUIR

Qazirgi uaqıtta Oñtüstik astanamızda kölik qozğalısınan köp närse joq. Sebebi,  kündelikti jwmısqa qala sırtınan qatınaytın adamdardıñ üles salmağı da jeterlik. Äsirese, Qaskeleñ, Talğar, Jambıl jäne Eñbekşiqazaq audandarınıñ twrğındarınıñ jwmısı tikeley Almatımen baylanıstı.

Bireuleri memlekettik qızmette istese, ekinşileri saudamen aynalısadı. Solardıñ işinde benzinge ketken şığındı aqtau üşin jolauşı tasıp, qosımşa taksi qızmetin atqaratındarı da az emes. YAğni, jwmısqa kelgende de, jwmıstan qaytqanda da jolauşı alıp qaytuğa tırısadı. Ökinişke oray, jolauşı tasumen aynalısıp jürgen sub'ektilerdiñ köbisiniñ jasap jürgen käsibi salıq zañnamasınıñ talaptarına mülde qayşı. Sebebi olar jeke käsipker retinde salıq organdarında tirkelmey, zañsız jolauşı tasımalımen aynalısıp jürgen sub'ektiler qatarına jatadı.

Iä, qazirgi uaqıtta salıq organında tiisti tärtippen tirkelmey, taksi qızmetin atqarıp jürgen sub'ektilerdiñ  zañsız äreketteri äleumettik ädiletsizdik faktorına äkelip soqtıruı mümkin. Sebebi, bügingi küni zañdı taksi qızmetimen aynalısuşılar tarapınan prokuraturağa, memlekettik kiris organdarına şağımdar köptep tüse bastadı. Onıñ negizgi sebebi, arızdanuşılar salıq organdarında  tiisti tärtippen tirkelip, memleketke  jolauşılar tasımalı qızmeti üşin zañdı türde salıq tölep twradı. Al endi salıq organdarında tirkelmey, «jabayı» taksi qızmetin atqarıp jürgender olardıñ jwmısına kädimgidey kedergi keltirip, bäsekelestik tudıruda. Sondıqtan da memlekettik kiris organdarı tarapınan  käsipkerliktiñ bwnday zañsız äreketterine tosqauıl qoyu maqsatımen tiisti şaralar qolğa alına bastadı.

Atap aytsaq, juırda Türksib audandıq memlekettik kirister basqarmasınıñ qızmetkerleri prokuratura jäne memlekettik avtoinspekciya qızmetkerlerimen birlese otırıp, Almatı äuejayında  adamdarğa öziniñ zañsız qızmetin wsınıp  jürgen (tauar wsınu, balgerlik jasau, qayır swrau, taksi qızmetin wsınu, t.b) birqatar sub'ektilerdi wstap, tiisti äkimşilik şaralar qoldandı. Mısalı, jolauşılarğa jaqındap, zañsız qızmet wsınğanı jäne zañsız tasımal jasağanı üşin 366 adam äkimşilik jauapkerşilikke tartıldı. Solardıñ işinde bireui basqa eldiñ azamatı retinde sot şeşimimen elimizdiñ territoriyasınan şığarıldı.

Tağı bir erekşe ayta ketetin jağday - reyd barısında keybir jekelegen twlğalardıñ qoldanıstağı zañ normalarınan müldem habarsız ekeni anıqtaldı. Atap aytsaq, qoğamdıq orındarda, köpşilik jüretin jerlerde adamdarğa jaqındap,  payda tabu maqsatında öziniñ tauarların wsınu, qoldağı zattı ayırbasqa tartu, qayır swrau, balgerlik jasau, taksi qızmetin körsetu maqsatında jaqındaudıñ özi zañ talaptarına qayşı ekenin bilmeytin bolıp şıqtı. Bwnday jağdayda Qazaqstan Respublikası Äkimşilik-qwqıq bwzu kodeksiniñ 449 babınıñ 1 tarmağı boyınşa (Qoğamdıq orındarda tiisu) jauapkerşilikke tartu közdelgen. Onday qızmet wsınu üşin sub'ekt salıq organında  jeke käsipker retinde tirkelgen jäne arnayı rwqsatı boluı kerek. Zañdı käsipkerlik  qağazı bolmağan jağdayda birinşi märte 5 aylıq eseptik körsetkiş köleminde (10605 teñge) ayıppwl salınadı. Eger de bwl jağday bir jıl işinde ekinşi märte qaytalanatın bolsa, onda ayıppwl kölemi eki esege köbeyedi nemese 5 täulikke deyin äkimşilik qamauğa alınadı.

Sonımen qatar, zañsız jolauşı tasımalımen aynalısqan jeke twlğalar Äkimşilik qwqıq bwzu kodeksiniñ 463 babınıñ (tiisti tirkeusiz,  rwqsatsız nemese habarlama jiberilmey käsipkerlik nemese özge de qızmetpen aynalısu, sonday-aq äreketterdi (operaciyalardı) jüzege asıru) 1 tarmağı boyınşa da äkimşilik jauapkerşilikke tartıladı. Bwl bap zañsız tasımal kezinde wstalğan jağdayda qoldanıladı. Birinşi märte wstalğan jağdayda 15 aylıq körsetkiş (31815 teñge) köleminde ayıppwl salınadı. Bir jıldıñ işinde ekinşi märte qaytalanğan jağdayda salınatın ayıppwl sanı eki esege artadı. Jäne de bwl bapta äkimşilik qwqıq bwzu ob'ektisi bolıp tabılatın mülikti tärkileu mäselesi de qarastırılğan. Sondıqtan da zañsız käsipkerlikpen aynalısuşı sub'ektiler osı talaptardı wmıtpağandarı jön. Sebebi, zañnan jaltarıp, salıq töleuden qaşu degeniñiz astındağı jalğız köligin tärkileuge äkelip soqtıruı mümkin.

Qazirgi uaqıtta salıq zañnaması tarapınan salıq töleuşi sub'ektilerge köptegen jeñildikter qarastırılıp otır. YAğni, käsipkerlik qızmetti adal atqarsañ, zañ talaptarı da jeñil äri oñtaylı. Al endi salıq töleuden jaltarıp, zañğa bağınudan boyın aulaq wstağandar üşin qoldanılatın şaralar da jetkilikti äri qatal. Sondıqtan da twrğılıqtı jer boyınşa memlekettik kiris organdarına barıp, zañdı türde tirkelip, zañmen jwmıs istegenge eşteñe jetpeydi. Onıñ eş qiındığı da joq. Mısalı, käsipkerlikti patent alu türimen jürgizu üşin jolauşılardı tasudan tüsetin bir jıldıq aqşa aynalımınıñ kölemi 300 aylıq jalaqı köleminen (6 857 700 tenge) aspauı kerek. Patenttiñ paydalanu uaqıtı keminde bir ayğa, eñ köp degende bir jıldan aspaytın merzimge beriledi. Tapqan paydadan tölenetin salıqtıñ mölşeri 2 payız ğana. Patentpen salıq töleu tärtibi Salıq kodeksiniñ 432 babınıñ (Alım esepteu men töleudiñ tärtibi) 1 tarmağımen naqtılanğan. Sonımen qatar jeke käsipkerlik qızmetti uaqıtşa toqtatqan jağdayda,  salıq organına ötiniş jazu arqılı patenttiñ qoldanısın da uaqıtşa toqtatuğa  boladı. Sondıqtan da eş qiındığı joq.

Tağı da bir ayta ketetin jağday – zañsız jolauşılar tasıp, taksi qızmetin atqarıp jürgenderdiñ işinde memlekettik qızmette isteytin lauazımdı twlğalar da bar ekeni jasırın emes. Olardıñ köbisi taksi qızmetimen keşkilik jäne demalıs künderi aynalısadı. «Memlekettik qızmet turalı» Zañ talaptarı boyınşa memlekettik qızmette jürgen lauazımdı twlğa käsipkerlik qızmetpen aynalısuğa qwqılı emes. Egerde memlekettik qızmetkerdiñ zañsız käsipkerlikpen aynalısıp jürgeni anıqtalğan jağdayda, onıñ tärtiptik jauapkerşiligi «Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı küres» Zañımen qaraladı. Jäne de onıñ nätijesi memlekettik qızmetpen qoştasuğa äkelip soğuı mümkin. YAğni, zañsız käsipkerlik pen «jabayı» taksidiñ jazası auır ekenin esten şığarmağannıñ eş artıqtığı bolmas.

Beken Nwrahmetov, Almatı qalalıq memlekettik kirister departamenti tüsindiru jwmıstarı basqarmasınıñ bölim basşısı

Abai.kz

 

0 pikir