Senbi, 21 Qırküyek 2019
Ekonomika 3551 0 pikir 25 Aqpan, 2016 sağat 17:17

QAZAQSTANDAĞI TWRMIS AMERIKADAN NEGE QIMBAT?

Jaqında Halıqaralıq GOBankingRates reytingtik agenttigi Qazaqstan twrmısı eñ arzan bes eldiñ qatarına kirdi dep mälimdedi. Twrmıs jağdayın bağalauda agenttik mamandarı N'yu-Yorktegi twrmıs deñgeyin basşılıqqa alıptı. Tekseru barısında qazaqstandıqtardıñ satıp alu qabilettiligi N'yu-York twrğındarınan 38,2 payızğa tömen ekeni anıqtalğan. Alayda jergilikti azıq-tülik 74,8 payızğa, al tauarlar men qızmetter 68,7 payızğa arzan bolıp şıqqan.
Degenmen bwl kürdeli mäseleni payımdaudıñ basqa türleri bar. Qazaqstan (Äzirbayjan, Resey, Venesuela jäne t.b.) siyaqtı elderdiñ satıp alu qabileti kömirsutekteriniñ qwnına jäne onıñ tikeley saldarı, dollar bağamına tikeley baylanıstı.

Türli deñgeydegi şeneunikter men sarapşılar ne dese de, däl osı valyuta bağamı narıqtıq bağalar dinamikasına, sırtqı saudağa, elimizdiñ tölemdik tepe-teñdigine, halıqtıñ tabısına tikeley äser etedi

Osıdan eki jıl bwrın qazaqstandıqtardıñ satıp alu qabileti eki esege joğarı bolatın. Bügin biz müldem basqa jağdaydı körip otırmız.
365info.kz portalı AQŞ-tağı, Germaniyadağı, Reseydegi jäne Qazaqstandağı ortaşa eñbekaqı jäne azıq-tüliktiñ bağaların dollarlıq şamamen salıstırıp köruge tırısqan edi. Salıstıru soñğı eki memlekettegi jağdaydıñ mäz emes ekenin anıq körsetti.

Älbettte, bizdiñ şağın zertteuimiz köptegen parametrler boyınşa absolyuttik bolıp tabılmaydı. Mäselen, Qazaqstanda (Reseyde de) jemister men kökönisterge «nauqandıq bağalar» degen tüsinik bar. Sondıqtan biz esepke ortaşa jıldıq bağalardı aldıq.

Al endi— eñbekaqı turalı.

  • QR Statistika jönindegi agenttiginiñ 2016 jılğı qañtardağı mälimetteri boyınşa, Qazaqstandağı aylıq ortaşa eñbekaqı 126 996 teñgeni nemese 359 dollardı (353tg/1 doll. bağamı boyınşa).
  • Reseydegi eseptelgen ortaşa aylıq eñbekaqı 33 mıñ 857 rubl'di qwrağan – şamamen, 443 dollar (76 rub/1 doll. bağamı boyınşa).
  • Statista.de nemis ortalığınıñ aqparatına säykes, Germaniyada injenerdiñ ortaşa aylıq eñbekaqısı şamamen 4090 euroğa nemese dollarmen eseptegende 4 500 dollarğa teñ.

 

Endi Amerikadağı eñbekaqı turalı. 2016 jılı AQŞ-tağı eñ tömengi eñbekaqı töleu — sağatına 10 dollar eken. Qara jwmısşılardıñ, jük tüsiruşilerdiñ, köşe sıpıruşılardıñ jäne t.b. eñbegine aqı osılay tölenedi. Al medbike ayına 7 mıñ dollarday aladı, injener ayına şamamen 9 mıñ dollar aladı. Degenmen körsetilgen eñbekaqılardıñ şeñberinen eleuli şığatın mamandıqtar da bar. Jalpı, AQŞ-tağı ortaşa eñbekaqı (barlıq salıqtar men audarulardı alıp tastağanda) — ayına, şamamen, 4600 dollar dep eseptelinedi.

Surette: AQŞ-tağı türli mamandıq ieleri eñbekaqısınıñ salıstıru kestesi, 2015 jıl.

Bir jağınan, AQŞ pen Germaniyadağı, ekinşi jağınan, Qazaqstan men Reseydegi negizgi azıq-tülik bağalarına keletin bolsaq, olar dollarlıq şamada ortaşa aylıq eñbekaqı siyaqtı bir-birinen sonşalıqtı qattı erekşelenbeydi. Biraq, şının aytsaq, nan, qızanaq jäne sıra bizdegige qarağñanda, 2-3 ese qımbat twradı. Kartop jäne tauıq boyınşa — ayırmaşılıq odan da köp. Al Germaniyadağı negizgi azıq-tüliktiñ bağaları bizdikinen aytarlıqtay qımbat emes, desek te, onda kartop pen nan qımbat twradı.

Süt, sarı may, banan – yağni, keñinen paydalanılatın azıq-tülikter, barlıq elderde şamamen birkelki. Ol az bolsa,

kiim, twrmıs tauarları, elektr tehnikası jäne avtomobil'der AQŞ-ta Resey men Qazaqstandağıdan ortaşa eseppen 20-40 payızğa arzan.

Surette: Älemniñ türli elderindegi ortaşa eñbekaqılar men azıq-tülikterdi salıstıru

  • Basqaşa aytqanda är ortaşa statistikalıq qazaqstandıq öz tabısınıñ şamamen 30 payızın tamaqqa jwmsaydı.

  • Al amerikandıq Ekonomikalıq zertteuler qızmetiniñ esepteuleri boyınşa, amerikandıqtar üyde tamaq işuge älem boyınşa eñ az aqşa jwmsaydı — byudjetiniñ 6,5 payızın.
  • Wlıbritaniyada üyde tamaq işuge jalpı otbası byudjetiniñ 8,7 payızın jwmsasa, Kanadada — 9,6, Germaniyada — 10,6, Italiyada — 14,2, Japoniyada — 13,5, Grekiyada — 16,5, Türkiyada — 21,6, Qıtayda — 25,5, Ündistanda — 29, Reseyde — 29,4, Ukrainada — 37,7, Kamerunda — 45,6 payızın jwmsaydı.

Söytip, bizdiñ şamalap jasağan saraptamamız qarapayım twjırımğa äkeldi: rubl' men teñgeniñ kürt deval'vaciyası nätijesinde reseylik jäne qazaqstandıq eñbekaqılar AQŞ pen GFR-dağı ortaşa eñbekaqıdan edäuir qalıp qoyğan. Al onımen bir mezette, bwl elderdegi negizgi azıq-tülik jiıntığınıñ qwnı dollarlıq şamamen alğanda Amerikadağı jäne Germaniyadağı osınday wqsas jiıntıqtarmen teñesip qalğan. Mine, osıdan keyin qatardağı azamattar valyuta bağamınıñ özgeruine qalay nazar audarmasın?

«Qazaqstandağı twrmıs AQŞ-tağıdan nege qımbat bolıp twr» degen swraqtıñ mänin basqalarına qarağanda, bizdiñ oyımızşa, Zamanaui damu institutınıñ keñesşisi Nikita Maslennikov (Resey) anıq aşıp körsetken. Onıñ oyınşa, eñ bastısı, inflyaciya qarqını: «Amerikadağı jäne Reseydegi (Qazaqstandağı da) bwl körsetkişter müldem salıstıruğa kelmeydi.

Eger AQŞ pen Germaniyadağı bazalıq inflyaciya äreñ degende 1,9 payızğa jetse, bizde ol, qalay bwrsañ da jıldıq şamada 15 payızday boladı

Germaniyada, tipti, deflyaciyalıq ürdister bayqaluda. Al barlığınıñ negizi — saqtalıp otırğan eksporttıq şikizatqa täueldilik. Eger bolaşaqta biz twrğındardıñ twraqtı tabısınıñ ösimdiligin arttırmaq bolsaq, onda jedel arada ekonomikanıñ qwrılımın özgertuimiz kerek. Odan basqa jol joq».

 

Andrey Zubov

Orısşadan audarğan Qayrat Matrekov

Derekköz: 365info.kz

0 pikir