Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Bizdiñ şeneunik 3729 9 pikir 6 Qırküyek, 2017 sağat 11:37

Dosaev - "Djentel'men neudaçi"

Qazaq älipbiin kirilicadan latınşağa köşiru isi boyınşa Mäjilis öz jwmısın bastadı. Alğaşqı otırıs 11-qırküyekte ötedi.

Talqınıñ taqırıbı - «Memlekettik tildi latın grafikasına köşiru boyınşa älipbidiñ biriñğay standartın engizu mäselesi» eken. Älipbidi äzirlep jatqan A.Baytwrsınov atındağı Til bilimi institutı men Ş.Şayahmetov atındağı Respublikalıq til damıtu ortalığınıñ basşıları, rektorlar men ğalımdar da bwl jiınğa şaqırılğan.

Jiınğa Mäjilistiñ törağası Nwrlan Nığmatulin bastağan qos palatanıñ deputattarı qatısadı. Ükimettiñ ökili retinde Prem'er-ministrdiñ orınbasarı Erbolat Dosaev tañdalıptı. Bwl –  Mäjilistiñ baspasözi taratqan aqparat.

Endi Erekeñe oralayıq, Erbolat Asqarbekwlı Dosaevtı aytamın. Ol Ükimet basşısınıñ orınbasarı. İsker jigit ekenin Elbası da eskertti.  Dese de, Dosaev turalı el işinde ne qilı pikirler aytılıp jür. Äsirese, Sağıntaev Ükimetinde Dosaev negativti personaj deytinder köp.

Latınşağa köşu turalı jiınğa däl osı Dosaevtıñ tañdalıp jiberilui neni añğartadı? Nege Dosaev?

Prezident Nazarbaev Parlamenttiñ birlesken otırısına qatısıp, VI-şaqırılım deputattarınıñ üşinşi jwmıs sessiyasın aşıp berdi. Demalıstan «degdip» kelgen deputattarğa däl osı Erekeñdi maqtadı.

«Nağız isker azamat, djentel'men jigit» dedi. Elbasınıñ erekşe maqtauın estigen Erekeñde ne arman bar?! Erekeñdey ekonomiske qarıq bolğan Ükimette ne arman bar?!

Söytken djentel'menniñ kar'erasına köz jügirtsek, onıñ esim - soyı erekşe eki oqiğamen «daralanıp» şığa keledi eken. 2004 - 2006 jıldarı ol Densaulıq saqtau ministrligin basqardı. 2006 jılı jazda Oñtüstik Qazaqstan oblısında ekpe jwmısı dwrıs jürmey, 20-30 säbi atı jaman auru jwqtırıp (SPID), bauday tüsti. Erbolat Asqarbekwlına, biraq, eşteñe de bolğan joq, otstavkağa ketti. 2016 jılı ol Wlttıq ekonomika ministri atanıp jürdi. Tap sol uaqıtta  Jer dauı bwrq ete qaldı. Jer dauın bwrq etkizgenniñ negizgi sebepkeri bizdiñ bügingi keyipkerimiz ekenin el wmıta qoyğan joq. Endi sonıñ jay-japsarına toqtalayıq.

Erekeñniñ Wlttıq ekonomika ministrligin basqarıp twrğan kezi, qızdı-qızdımen bir küni ol «jerdi aukcion arqılı satamız» dedi. Osıdan keyin Qazaqstan halqı jappay mitingterge şığıp, Ükimettiñ bwl şeşimine narazılıq bildirip jattı. Ondağan mıñ adamdı alañğa alıp şıqqan Dosaevtıñ dobalday etip ayta salğan jalğız auız sözi edi... Sol kezdegi jerge araşa twrğan azamattardıñ keybiri küni büginde jazaların temir torda ötep jatır.

(Qayırbek Öskenbaev Erekeñniñ eks-zamı)

Tipti, Erekeñ men sol kezdegi onıñ orınbasarı Qayırbek Öskenbaev özderiniñ dwrıs jwmıs jasamağanın tüsinse kerek, älde bireu-mireu ımdap jetkizdi me, ekeui de otstavkağa ketken.  Jer dauı kezinde Qayırbek Öskenbaev «Abai.kz» aqparattıq portalına swranıp jürip swhbat berdi. Bwl halıqtıq tolqular bolardan 2 kün bwrın, keşki sağat 19:00 şamasında bolğan jayt edi. Qayırbek Öskenbaevtıñ osı joldardıñ avtorına bergen swhbatında Wlttıq ekonomika ministrliginiñ bılıqtırğan barlıq isi turalı aşıq äri cenzurasız äñgime boldı.

2016 jılğı mamırdağı Aqordada ötken jiında Prezident Nazarbaev Wlttıq ekonomika ministriniñ Jer kodeksimen jwmıs jasay almağanın ayttı, sökti. Erbolat Dosaev sol jiında söz swrap, «Nwrswltan Äbişwlı, bolğan jayttardı, qoğamda bolıp jatqan oqiğalar men pikirlerdi eskere otırıp, meniñ otstavkağa ketuime rwqsat beriñizşi» degen edi. Keşegi jiında Prezidenttiñ aytqanı onıñ osı «djentel'mendigi» bolsa kerek dep tüydik. Sol  ketkennen bar-joğı 11 kün «jwmıssız» otırğan Erekeñ «Bäyterekke» barıp qonjidı. Holdingti basqardı. Söytip jürip, Ükimetke qayta şaqırtu aldı.

Mine, Erekeñniñ bar «erligi» - osı. Ekonomikalıq sauattılığına dau keltire almaymız. Käsibi biligi joğarı maman. Al wlttıq mäselelerge kelgende Dosaevtıñ personajı kisi qızığarlıq emes. Dosaev degen orısşa aytqanda, "Djentel'men neudaçi", yağni qırsıq joldı djentel'men.

Sağıntaev Ükimetiniñ qazaq jazuın latın grafikasına köşiru sekildi memlekettik mañızdı mäselege Erbolat Dosaevtı aralastıruında ne gäp bar?  Prezidenttiñ pärmeni me, älde ekonomist Dosaevtıñ lingvistikalıq bilimi özgelerden göri joğarı ma?

Logikağa salsaq, Dosaevtıñ bwl kelisiniñ de ayağı daumen ayaqtalmasına kim kepil? Prezident Nazarbaev soñğı swhbattarınıñ birinde, latınşağa köşu qazaq tildilerden basqağa mindetti emes ekendigin ayttı. Bwl bir elde eki älipbi boladı degeni. Orıs tildi auditoriya men qazaq tildi auditoriyanıñ arası alşaqtay tüseri anıq bwl processtiñ uaqıtşa tejele twrğanı Astanadağı aqsausaqtarğa kerek-aq. Al onı kim tejeydi degende, Jer dauı qayta esimizge tüsedi. Erekeñ bar ğoy. Bwl Erekeñniñ qolınan keletin is. Iä, qisındı. Al siz ne deysiz?

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

9 pikir