Särsenbi, 19 Aqpan 2020
Jañalıqtar 2595 0 pikir 30 Qaraşa, 2010 sağat 21:12

Janar Eldosqızı.Qazaqtıñ qwnı «beş» tiın ba? nemese Erlan Äbdirge jauap

Qazaq keyise, ne demeydi? «Ket degenge it te ketedi» deydi. «Seniñ qwnıñ mağan beş tiın» dep şort sınadı. Aşınğandağı aytqanı ğoy. Äytpese, erin 1000 qoyğa, etektisin 500 qoyğa (bügingişe kem degende 15 mln jäne 7 mln teñge) bağalağan babamız üşin elden qımbat ne bar bwl qu düniede?

Biraq, biz özgerdik. Azamatımız naqaqtan ajal qwşsa da,  «äu» dep auız aşpaytın boldıq. Bi joq, batırıp aytar, batır joq, şekten şıqqandı şauıp alar. Aqın az, aşıntıp jırlar. Sondıqtan şığar, adamnan aqşa, ataq qımbat qazir. Äytpese, şeyit bolğanğa 500 mıñnan 1 millionğa deyingi aqşanı añıratıp jürip, äzer töleytindey ne kün tudı basımızğa? Qızılağaştağı qırğın, Şığıstağı şığın, tağısın tağı. Al jeke adamdardıñ basındağı oqiğalardıñ sanınan jañılısatın boldıq. Sosın beti bülk etpeytin ayıptılar artına bes nöl tirkep, odan qalsa altı nöl tirkep, qaralı jandı jalğan millioner atandırıp, qarıq qılğanday boladı. Qazaqtıñ qwnı tüsken elde teñgeniñ qwnı qaybir jarıtsın?

Äytpese, basqanı aytpağanda 1 million teñge, yağni 6-7 mıñ ğana dollar järdemaqını elim dep «Mi»-ğa otırıp, mert bolğan semeylik auıl äkiminiñ artında qalğan şiettey tört balapanınıñ qaysısısınıñ auzına jırıp beresiñ? Ol balalar oqımay ma, universitetke tüspey me, üy bolmay ma? Äkesiz ösken jetimdiktiñ tauqımeti şe?

Qazaq keyise, ne demeydi? «Ket degenge it te ketedi» deydi. «Seniñ qwnıñ mağan beş tiın» dep şort sınadı. Aşınğandağı aytqanı ğoy. Äytpese, erin 1000 qoyğa, etektisin 500 qoyğa (bügingişe kem degende 15 mln jäne 7 mln teñge) bağalağan babamız üşin elden qımbat ne bar bwl qu düniede?

Biraq, biz özgerdik. Azamatımız naqaqtan ajal qwşsa da,  «äu» dep auız aşpaytın boldıq. Bi joq, batırıp aytar, batır joq, şekten şıqqandı şauıp alar. Aqın az, aşıntıp jırlar. Sondıqtan şığar, adamnan aqşa, ataq qımbat qazir. Äytpese, şeyit bolğanğa 500 mıñnan 1 millionğa deyingi aqşanı añıratıp jürip, äzer töleytindey ne kün tudı basımızğa? Qızılağaştağı qırğın, Şığıstağı şığın, tağısın tağı. Al jeke adamdardıñ basındağı oqiğalardıñ sanınan jañılısatın boldıq. Sosın beti bülk etpeytin ayıptılar artına bes nöl tirkep, odan qalsa altı nöl tirkep, qaralı jandı jalğan millioner atandırıp, qarıq qılğanday boladı. Qazaqtıñ qwnı tüsken elde teñgeniñ qwnı qaybir jarıtsın?

Äytpese, basqanı aytpağanda 1 million teñge, yağni 6-7 mıñ ğana dollar järdemaqını elim dep «Mi»-ğa otırıp, mert bolğan semeylik auıl äkiminiñ artında qalğan şiettey tört balapanınıñ qaysısısınıñ auzına jırıp beresiñ? Ol balalar oqımay ma, universitetke tüspey me, üy bolmay ma? Äkesiz ösken jetimdiktiñ tauqımeti şe?

Qısqası, Ereke, ne deymiz, kedeymiz desem, Qwday közimdi şwqır... Mwnay bağası qımbattap jatır dep süyinşi swraydı kök bayraqtı eldiñ kögildir ekranı. Biraq odan mağan kelip-keter ne payda?

Ereke, sen kezinde qazaqtıñ qwnı 500 mıñ teñge dep qınjıluşı ediñ. Qaydam, mağan «beş» tiın sekildi. Biraq, kimge ökpeleymiz? Bayağı sol kesirtkelik qauqar qaldırmağan Keñes Ükimetine me? Üstimizdegi zerli şapandı sıpırıp alıp, jwmısşınıñ qara kiimine, kümis jügendi tartıp alıp temir tayaqqa, qımızdı araqqa, Qwrandı «Kompartiya tarihına»  auıstırıp, qızıl sayasat törden esikke süyregen qayran basımızdı qay qiırdan izdep tabamız endi? Tabarmız-au, qaytarıp ala alamız ba?

Ereke, mına suretti qara, jaqsılap qara. 19-şı ğasırda orıs bit terisin basına qaptağan bayğws qazaqtıñ beynesi bwl. Eki ğasır ötti. Al sen Aqtaudağı vahtağa bar, Qarağandıdağı şahtağa bar, Almatınıñ arbakeşin kör, Araldağı ağayınnıñ amandığın bil. Aytarsıñ, ayırmaşılıq bar ma? Sol bayağı qayırşılıqtıñ taz kepeşi taz qalpında. Azattıqtıñ aq uızı auzımızğa tidi degendegimiz osı ma?! Auıldı azdırıp,  qalağa alpıs şaqırım jerden jolatpay, itpen quıp, duana küyge tüsirgen bağlan babanıñ wrpağına jasalğan qiyanatqa jauap beretin jan bar ma özi? Qazaq sıymay jürse jaraydı, sıydırmay jürgenin körgende bw düniege sıymay ketedi ekensiñ. Sabırdan da wyat boldı özi...

Ne deymiz, kedey bolsaq, mal-düniege emes, ınsapqa, ar-wyatqa, wltqa degen mahabbatqa kedeymiz. Mümkin, täuelsizdik aldıq dep quanıştan qattı ayqaylap jibergen şığarmız, endi jürmiz dauısımız qarlığıp, ünimiz öşip...

«Abay-aqparat»

 

0 pikir