Seysenbi, 29 Qyrkýyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Júqtyrghandar — 107833. Jazylghandar — 102805. Qaytys bolghandar — 1725
2909 13 pikir 9 Qantar, 2018 saghat 12:07

Biz nege jaltaqpyz?

Ózge jaqty bilmeymin, al bizdin Qostanayda jer-su, eldi-meken men kóshe attaryn ózgertuge kelgende oybaygha bergisiz «attan» shyghady. Byltyrghy jyly osy ózimizdin Qostanay audanyndaghy qala irgesine tiyip túrghan Demiydenovka degen kishkene ghana auyldy Enbek dep әzer ózgerttik. Audan ortalyghynda qyzyl kenirdek aytys boldy. Sanasyn úly derjavalyq shovinizm ulap tastaghan sol auyldyn basym túrghyndary, yaghniy óge últtyn ókilderi búl ózgeriske tayly-túyaghy qalmay qarsy shyqty. Tipti olar Qostanay qalasyna bayaghyda kóship ketken zeynetkerlerin de shaqyrypty. Ne degen úyymshyldyq desenizshi. Sondaghy qimaytyny ne deysizder ghoy. Tyn iygeru degen dauryqpa nauqan kezinde osynda alghash kóship kelgen Demidov degen qara shekpen. Belgili bir ghalym nemese aqyn bolsa, bir sәri. Alghash qonys audaryp, osy jerge óz atyn bergeni ýshin ghana aty tarihta qalugha tiyisti eken. Ángime qaydaghy bir Demiydenovkede emes. Mәsele, ne bolsa da qazaqqa tiiymesin degen mysyq tilek pen «biz myqtymyz, biz kóppiz, tiregimiz de myqty» dep dәl irgemizdegi kórshimizge sengen dúshpadyq niyet demeske amalymyz joq.

Dәl osynday bet qaratpas jәne qisyn men uәjge toqtamaytyn qatty qarsylyqty oblys ortalyghyndaghy «qyzyl bolisheviyk» Taran kóshesin Tәuelsizdik dep ózgertuge kelgende de anyq bayqadyq. Eshteneni de tyndamaytyn qynyr men qisyqtargha «Au, osy oblysymyzda taghy da Taran audany bar ghoy. Bir adamgha ol azdyq etpeydi ghoy» degen jalynyshqa bergisiz uәjge әzer toqtady.

Taran audany demekshi, osy atalmysh audanda ótken jyldyn qarasha ayynda Tәuelsizldik merkesine tartu bolsyn degen jaqsy niyetpen birneshe kóshenin aty ózgertilgen. Ádettegidey әzer degende. Boygha, sanagha snip qalghan jaman әdettin jany siri bolyp shyqty. Jaqynda osy audannyn bir top azamattary úyqyday oyanghanday taghy da daugha basypty. Takran selosynyn V.Elisova, T.Nikolaenko, V.Litviyneneko, E.Kles,T.Ivaniko degender qol qoyghan, barlyghy toqsangha tarta adam «kóshe attary dúrys ózgertilgen joq» degen syltaumen osy audannyn prokurory M.Shalabaevqa. audandyq «Núr Otan» partiyasy filialy tóraghasynyn orynbasary T.Ibrashevqa, oblystyq onomastika komissiyasynyn tóraghasy M.Jýndibaevqa (ol oblys әkiminin orynbasary) aryz hat jazady. Sondaghysy «jinalys dúrys ótkizilgen joq, dauystar әdil sanalmady, tipti onyn qorytyndysy da kýmәndi» degen negizsiz syltaular. Mine osynday qortyndy jasay kele, olar ózderinin qúqyqtarynyn ayaqqa basylyp otyrghandyghyn, әdildikti qalpyna keltirudi talap etedi. «Qoy, bolary boldy ghoy, tәuelsiz eldin óz jerindegi kóshelerdi ózgertuge tolyq qúqyqghy bar shyghar» dep osy daukesterge aqyl aytudyn ornyna osyndaghy ózderin oppozisiya sanaytyn «Nasha gazeta» aptalyghy jerden jeti qoyan tapqanday osy hatty «Kak obsujdaliy pereiymenovnaiya» degen atpen ýlken maqala etip jariyalaydy. Mine, osylaysha gazet olarmen niyettestigin tanytady. Yaghni olardyn arqa sýyeytin taghy bir «myqtysy» bar degen sóz búl.

Jә, jaraydy «Ayta-ayta Altaydy, Jamal apay qartaydy» demekshi jer-su attaryn ózgertuge kelgende múnday qarsylyqtyn bolatyndyghyn joqqa shyghara almaymyz. Boldy da, bola beredi. Óytkeni sanagha әbden sinip qalghan qasan úghymdy ózgetu qiyn. Ol ýshin ne isteu kerek? Ásirese osy soltýstik ónirlerdegi әlgindey berekesizdikti qalay tiyugha bolady? Bizdinshe, janaghyday jer-su, eldi-meken men kóshe attaryn ózgertuge kelgende sol jerdegi túrghyndardyn pikirin súrau kerek degen qaghidany mýldem alyp tastau kerek. Ózge últtyn, әsirese niyeti belgil últtyn ókilderinin basym túratyn jerlerde búl qaghida olardrgha qosymsha kýsh, qosymsha dәlel beredi. Sóytedi de mәsele ushyghyp ketedi. Endi ne  isteu kerek? Onyn bir-aq joly bar.Biyliktin bәrin sol jerdegi onomastika komissiyasyna berse, jetip jatyr. Olar jinalyp, sheshe bersin. Komissiya mýsheleri de jay, qatardaghy adamdar emes qoy. Sol jerdin tarihyn, ótken-ketkenin jaqsy biletin belgil azamatar. Endeshe, nege solargha senbeske?

Sosyn jóndi-jónsiz qoyyla salghan audan attaryn da bir mezgildi, eshkimge qaramay-aq sheshe salghan jón. Mәselen, bizdegi Fedorov, Denisov degen eshkim bilmeytin adamdardyn esimderin iyelengen audandar bar. Olar keleshek úrpaqqa qanday tәrbie beredi? Olardy kim, elge qanday enbek sinirdi dep ayta alamyz?

Aytpaqshy, әlgi dau shyghyp jatqan Taran audany qazaqtyn klassik jazushysy Beyimbet Maylinnin kindik kesip, tuyp-ósken jeri. Ony da  kenes biyligin ornatamyn dep eldi qyrghyngha úshyratqan әldebir Taran degen iyelenip alghan. Maylinnin atyn qaytaramyz dep osyndaghy azghantay ziyaly qauym qansha arpalysqanymen esh nәtiyje shyqpay otyr. Osynyn bәri әlgi aytqan onomastika komissiyasy turaly erejenege kelip tirele beredi. Ony týbegeyli ózgertpesek, osy taz qalpymyzda qalghanymyz qalghan.

Jaybergen Bolatov

Qostanay

Abai.kz

13 pikir