Beysenbi, 27 Mausım 2019
«Soqır» Femida 4773 49 pikir 23 Qañtar, 2018 sağat 09:46

Kreşenie merekesinde suğa tüskender - şoqınğan qazaqtar...

Keşe Senat spikeri Qasım-Jomart Toqaev mırza öziniñ «tvitter» jelisindegi jeke paraqşasında post jazdı. Pravoslavtardıñ mwzdı suğa şomılu (kreşenie) räsimi kezinde jappay jalañaştanıp, "oyıq suğa" omalıp jatqan qazaqtardıñ äreketine qatıstı öz pikirin bildirdi.

«Meniñşe, qasietti Kreşenie kezinde qazaqtardıñ topırlap japa-tarmağay suğa tüsui orınsız äreket siyaqtı. Sırttan, äsirese şetelden kelgen adamdarğa bwl äreket ersi bolıp körinedi», - dep jazdı Qasım-Jomart Kemelwlı.

Ärine, orınsız, ersi. Ersilikten bwrın, şet memleket adamdarı üşin kreşeniedegi bwl körinis ekiwştı oy qaldıratını da sözsiz. Qazaqtar da şoqınıp ketken be, dep oylaytını aytpasa  tüsinikti.

Sonımen, kreşenie qaydan şıqtı? Bwl 2000 jıldan beri özgermey kele jatqan pravoslav hristiandarınıñ  dini merekesi.  Kreşenie – suğa malu, yağni krestti suğa malu degendi bildiredi. Suğa kresttiñ malınuı sudı tazartıp, älgi su  erekşe qasietke ie boladı-mıs. Bwl nanım-senim hristiandarğa tän.  Krest malınğan bwl su – Yordan suları dep ataladı. Sebebi, Isa Payğambardan bastap eñ alğaş şoqınuşılar Yordan özenine şomılğan körinedi.

Söytip, 18 qañtardan 19-qañtarğa qarağan tüni düniejüziniñ pravoslav hristiandarı kreşenie merekesin atap ötti. Şomıludıñ negizi – krestti suğa matıru bolğanımen, kresti joq qazaqtar da şomılıp jattı. Tipti, äleumettik jelidegi keybir beyne jazbadan pravoslav hristiandardan göri mwsılman qazaqtardıñ köp jürgenin kördik.

Eskerte ketetin mañızdı närse: Hristian dini boyınşa, atalmış küni künädan tazaramın degen maqsatta aua-rayınıñ suığına qaramastan, ayazdı dalada mwzday suğa tüsu şart emes. Bwğan qatıstı şirkeu äkeyleriniñ biri bılay deydi:

«Suıq künderi mwz oyığındağı suğa tüsu räsimi – «Kreşenie Gospodnya» meyramına tikeley eş qatısı joq. Suıq suğa tüsu - şart emes. Jäne eñ mañızdısı, bwl äreket adamdı künädan tazartpaydı... Bwnımen qatar mwzday suda şomılu köp adamğa ziyandı jäne densaulığına qauipti. Şirkeu eşqaşan jamanşılıq oylamaydı. Älgindey suğa şomılu – avtomattı türde barlıq künäni juıp-şayadı dep oylamau kerek... Qalay bolğanda da, mwz oyığındağı suğa tüsu – «ispoved'tiñ» ornın basa alması anıq...».

Äuelde «onda twrğan ne bar» dep oylauıñız mümkin. Sondıqtan bolar, bwğan män berip jatqan jwrttıñ da qarası köp emes. Degenmen, hristian dini adamdarınıñ şoqındı suğa şomılıp jatqandardıñ deni qazaqtar, deni mwsılmandar.

Bılay qarağanda, pälendey bülinip ketken dünie joqtay körinedi. Nege deseñiz, ayazda şınığıp jatır. Bwl densaulıqqa paydalı-mıs.

Ärine, keşeli-beri kreşeniede krestti suğa süñgip şıqqandardıñ barlığı şoqındılar deuden aulaqpız. Äytkenmen, äz Payğambar (ğ.s.) «Kim qay qauımğa wqsasa onda sol qauımnan» degeni tağı bar. Sondıqtan är isti oylanıp istegen jön bolar.

Tüyin

Qaqağan qısta suıq suğa tüsip, şoqınu qazaq saltında bolğan emes. Söyte twra salttı, dindi bwzu qazaq sanasınıñ, qazaq ruhınıñ qwldırağanın körsetedi. Suıq su densaulıqqa paydalı bolsa, däl osı merekede emes, basqa kezde şomıluğa äbden bolatının eskersek eken. Tuğan tilinen bezinip, öz jerine ie bola almay otırğan jwrtımız endi birtindep dinnen bezse, biz memleket boludan qalamız.

Sol sebepti de "Kreşenie merekesinde suğa tüskender - şoqınğan qazaqtar..." dep tanuımız kerek.

Nwrzat Toğjan

Abai.kz

49 pikir