Düysenbi, 25 Mausım 2018
Didar-ğayıp 1594 4 pikir 20 Aqpan, 2018 sağat 08:33

Köke

Qazaqtıñ qara söziniñ qabılanı

Rahımjan OTARBAEVtıñ ruhına!

«Imanğali kezdesip, hal swradı. «Jaqsı, – dedim...

– Bir bwtım – Jayıqta, bir bwtım – qayıqta...»

Rahımjan OTARBAEV

 

Kökesi!

Janı – zarlı, jayı – mwñdı,

Keşpedik artıq tuğan «ayıbıñdı»...

Tastı jarğan talanttı tas-talqan qıp,

Jayığıñ qayda äketti qayığıñdı?..

 

Mahambet jetti me älde jelkenmenen?..

Aldında Baymağanbet elpeñdegen...

«Aqırıp teñdik swrau...» – bäri beker,

Qırşın-ğwmır ötedi «erteñ»-menen...

 

Qazaqtıñ qabılanı eñ – söziñ dara,

Jazıldı ma, aytpağıñ-ğazalnama?..

Örteñdi örteytwğın – öziñ emes,

Erteñge jetetwğın – söziñ ğana...

 

Ağalıq aqpeyilmen demediñiz,

«Şerhanamdı kelip kör...» – dep ediñiz...

Şığarmalıq sır-sandıq – tım qwpiya,

Twñğiıqtan tabıldı keregiñiz...

 

Tarihtıñ tizbelediñ sırın batıl,

Tanımıñ – qan men jürek, jwlında twr...

Qazaqtıñ semgen tinin tilgiledi,

Beybarıs, Mahambet pen Sırım batır.

 

Mezet sayın ruhı jalındağan,

Mwñ-zarı är demimen qalıñdağan...

«Köke» degen dür söziñ qanday tätti?!.» –

Dep balaşa quandı arındı ağam.

 

«Qazaqtıñ ärbir sözi – sezim-balday,

Tıpırşıtıp, twrmaydı tözimdi almay...»

Üzilis wzaq wstap, gür-silkindi:

– ««Köke» degen, inim-ay, söziñ qanday!»

 

...«Köke» dese, köremin – sağımdardı,

Kökelerim örgizgen qalıñ maldı...

Bwl sözdi eski Mısır jazığında,

Beybarıs babam talay sağınğan-dı...»

 

...Salıstırıp sırlı men swrsızdardı,

Alıstırıp qwndı men qwnsızdardı...

Oy-qiyalmen ğasırlar qaşıp ketken,

Kenetten Raqım kökem ünsiz qaldı...

 

...«Köke» dese – köñil bos, ezilemin...

Özimdi päk säbidey sezinemin.

Qwdiretin dür sözdiñ şın wğınğan,

Öz äkemnen keyingi – Öziñ ediñ...

 

«Köke» dese – äkemdi körgim kelgen,

Qoldan wstap, artınan ergim kelgen...

Balalıqtıñ päk iisin bwrqıratıp,

Äñgelegin baqşamnıñ tergim kelgen...

 

Päk şağıñ – balamasız jalğız baqıt,

Sen-dağı päkti süydiñ «bayğızdı atıp...»

Şındıqtı aldaspanmen qorğaştadıñ,

Aynala dwşpanıñdı andızdatıp...

 

Jek kördiñ darınsızdıñ daliğanın,

Tektilik jolğa qwrban – nar imanıñ...

Qayığıñdı jetkerip, jalğadıñ ba,

Kemesine Äbiş pen Farizanıñ?!.

 

Sağınıp, sarğaydıñ-au, asıldardı,

(Kete bardıñ qiıp ta asıl jardı...)

Esepşil eserlerge ülgi qılıp,

Şın qımbat qasterlige bas wrğandı...

 

Jürekti qayğı-kölge batırğanday,

Sıymadıñ... sıyğızbadı – taqır mañday...

Tım asığıs-üsigis attan saldıñ,

Äbişiñ men Farizañ şaqırğanday...

 

...Pänidiñ aldı – şattıq, artı – jetim...

Jaratqannıñ ketpeydi şartı şetin!

Jolıqtır Jwmaqtıñ bir satısında,

Jalğannıñ köre almağan jartı betin...

 

Ayılın jiya almasa sotqar-jürek,

Payımıñ zapıranın aqtardı kep...

Jürektiñ bäri birdey taza bolmas,

Ökinbe: «Aq qağazda – daq qaldı!» dep...

 

...Mwrası möltildegen mol däyekpen,

Sözderin nanğa jaqqan mayday etken...

Men bilem bir adamdı Künge wmtılğan,

Özine köñili bir tolmay ötken!..

 

...Qiya almay, esil eliñ – batar mwñğa,

Tarazıñ teñselmegey – Haq aldında!

Qiyanda jürek qonıp, köñil tolğan,

Kökeşim, aq Küniñe jete aldıñ ba?!.

 

***** ***** *****

 

...Jayıqta altı alaşıñ nalada twr...

Qayıqqa nege asıqtıñ ağa-batır?..

Aq kemeñ aq jelkenin jelbiretip,

Alısta ağarañdap bara jatır...

 

Mıñjan Bayjanin 

Almatı şäri.

18-20 aqpan 2018 jıl.

Abai.kz

4 pikir