Jwma, 22 Naurız 2019
«Soqır» Femida 3595 45 pikir 17 Naurız, 2018 sağat 13:55

Qazaqqa «J7» kerek pe?

????????????????????????????????????

2017 jıldıñ basınan bastap Qıtayda Şınjanda ornalasqan etnikalıq qazaqtar Qıtay biligi tarapınan är türli sebeptermen qudağalauğa wşırap keledi. Onıñ işinde sayasi üyrenu, pasporttarın jinastıru, studentterdi Qazaqstanğa jibermeu, otbasılardıñ bölşektenui sekildi jağdayattao orın aluda.

Osı mäselelerdi köterip, 2017 jıldıñ mamır ayınan bastap bir top oralman qazaqtar belsendi jwmıstar jasay bastadı. Olar Orazwlı Qıdıräli, Baytolla Qayrat, Serikjan Bilyaş (Jarqın jeti) degen azamattar.

Jalpı bwl azamattardıñ köterip jürgen mäseleleri öte orındı. Qazaqtardıñ basına tuğan äleumettik auırtpalıqtardı şeşu. Qazaqstanğa qazaqtardı köşiru, Qıtaydağı zañsızdıqtı toqtatu. Ärine qazaq wltı özin özi qorğap qalu, tarih sahnasında «Mäñgi el» bolu twrğısında qoğam bolıp qızmet atqaru är qazaq degen janı bar azamattıñ mindeti. Qazirgi kezde joğarıda atalğan azamattardıñ wyımdastıruımen oralmandardıñ «vatsapta» neşe türli toptarı qwrılıp, oralmandardıñ birigui taqırıbında belsendi qızmetter jasalıp jatır. Köptegen azamattar qoldau bildirip, qwrmetke böleude.

Jarqın jeti ağamızdıñ aytuı boyınşa, qalıptasıp otırğan jağdayda qazaq qoğamı, qazaq Ükimeti, aqın-jazuşılar, qoğam qayratkerleri, şeteldik jurnalister, jergilikti BAQ ökilderi, halıqaralıq adam qwqığın qorğau wyımdarı, deputattar birigip, är türli Qıtay sayasatına qarsı şaralar wyımdastıruları kerek. Sol kezde Qıtay biligi öziniñ ajdaha jalının azaytadı-mıs.

2017 jılı soñında Orazwlı Qıdıräli, Jarqın jeti ağamızdıñ bastamaşılığımen Astana qalasında press-konferenciya ötkizilgeni bärimizge mälim. Ol kezde Qazaqstannıñ baspasöz qwraldarı şaqırılıp, Qıtayda japa şekken otbasılardıñ tuıstarı men ağayındarı tikeley söz söylep, QR ükimeti men SİM kömek swradı. Jinalğan arızdar QR SİM barıp tapsırıldı. Qazaqstan qoğamı men atqaruşı biligi tolıq qwlağdar boldı. Bwl swraq ayaqtalğan soñ, «vatsap» jelisi arqılı Qıtaydağı NAPOS öşiremiz degen top qwrıp, Qıtayda tirkeui bar azamattardıñ arızın jinaudı bastap ketti. Men jäne meniñ tanıstarım Almatı qalasında ornalasqan Atajwrt jastar wyımınıñ keñsesine barıp, Ermek degen jigitke qwjattarımızdı tolıqtap tapsırıp berdik. Jeke öz basım bwl bastamada dwrıs dep esepteymin. Alayda nätijesi kümändi. Osı uaqıtqa deyin eş jauap joq.

Sonımen osı nauqan bastalğanda «Jarqın jetiniñ» mäseleni şeşu boyınşa täsiline qarsı şıqqan azamattar payda boldı. Olar Qıtaymen swraqtardı diplomatiyalıq jolmen şeşu kerek degen poziciyanı wstandı. Alayda bwl pikirdi «Jarqın jeti» qoldamay oralmandar ortası ekige bölinu bastaldı. «Bölip alda, biley ber» sayasatı payda boldı. Bwl kimge tiimdi, oylanıp köreyik?

«Jarqın jeti» turalı neşe türli añız äñgimeler el arasında taray bastadı. Bireu onı dana, köregen, qoğam qayratkeri, qazaq üşin tuğan azamat, birneşe tildi meñgergen tarihşı, wltşıl nağız patriot dep jattı. Ekinşi top ol arandatuşı, wyğır mäselesin köterip qazaqtardı da Qıtaydıñ qwrığına ilip berudi közdep otır degen oydı aytuda. Siz ne oylaysız?

2018 jılı «Abai.kz» saytına «Jarqın jeti ağartuşı ma, älde arañdatuşı ma?» degen maqala jariyalandı. Maqalada altı swraq köterilgen. Meniñ biluimşe «Jarqın» ağamız ol swraqtarğa jauap bermedi. Nege? Nağız qazaq bolsa, ömir jolı aşıq, taza bolsa nege swraqtarğa jauap berip, qarsı şıqqan toptardıñ auızına qwm qwymaydı?

Bir qızığı «J7» el tağdırı üşin arpalısqan azamattar qay uaqıtta bolsın qudalanadı, sol sebepti öziniñ laqap at qoldanuına tura kelgendigin aytuda. Ol kisi «Alaş arıstarın» mısalğa ala otırıp, ündeu jariyaladı. Biraq «Alaş» zamañı men qazirgi uaqıt salıstıruğa müldem kelmeydi. Öz elinde, ata-baba jerinde jürip, jasırınuğa ne sebep boldı eken!?
Men tırnaq astı kir izdep otırğan joqpın, Qıtaydıñ mağan bergen tapsırması emes, Qıtay bizge qarağanda «Jarqın jeti» turalı köbirek biledi, oğan kümänim joq. Sebebi ol Qıtaydan şıqqan azamat.

Ekinşiden el bastaytın erlerdiñ tarihın, ömir jolın bilu artınan ergen azamattarğa paydalı dep esepteymin.

Üşinşiden «J7» soñğı uaqıtta «Turan duniyası» qorınıñ basşısı Karlin Mahpirov degen wyğır azamatpen birigip suretke tüsude. Wyğırlardıñ ortasına barıp, astarına qatısıp, Qıtaydağı jağdaylar boyınşa söz söyleude. Sonda Sizdiñ közdegen maqsatıñız ne? Siz qazaq üşin küresip jürsiz be, älde mwsılmandar üşin küres jolındasız ba

Qıtay Qazaqstan wyğırlardı qoldap otır dep ayıptamasına kim kepil, Eger Siz Wlttıq qauipsizdik organdarı atınan söz söylep jürseñiz?

Aldında bir sözinizde QR Wlttıq qauipsizdik organdarımen etene josparlı türde jwmıs jasap otırmız dep ayttıñız. Sonda qalay, Qazaqstan Wlttıq Qauipsizdik organdarı sizge tapsırma berip, Qıtayğa qarsı jwmıs jasa dep otır ma? Bwl turalı Qıtay bilse Qazaqstanğa nota joldaydı emes pe, sen nege mağan qarsı sayasat jürgizip otırsın dep?

«Jarqın jeti» ağa siz oralman qazaqtar tolıq kümäni bolmasın deseñiz öziñizdiñ ömiriñiz turalı aytıp, ündeu jariyalañız. «Bizge eki jıl tınıştıq berinder degeniñizdiñ mağınası ne? Eki jılda ne özgeredi?». Oralman üşke bölindi. Biri top-top bolıp bölingennen qazaqqa keler payda joq.

Qazirgi damığan zamañda körip otırğandarıñızday, älemde neşe türli swmdıq oqiğalar orın aluda. Bir memleket bir jılda talqanı şığıp, öziniñ egemendigi men bostandığınan ayırılıp, kiriptar elge aynaluda. Mısalı Ukraina, Siriya, Irak, t.b. Osı memleketterdiñ tarihımen tanısıp köriñizder, öte qızıq. Halıq öz işinen ekige bölinip, artı maydanğa wlastı.

Mısalı Qıtaydağı Tibet mäselesi, älem jwrtşılığı tarapınan köp qozğalğan taqırıp, neşe türli Halıqaralıq adam qwqığın qorğau wyımdarı at salısıp, jügirdi. Swraq şeşildi me, jauap izdep körinderşi? Kim wttı? Tibet eline, halqına payda keldi me? Meniñ biluimşe Halıqaralıq memlekettik emes wyımdardıñ bäri belgili bir elderdiñ qarajatımen qarjılandırıladı. Sonda ol elder nege jasırın türde wyımdar arqılı äreket etedi. Qanday payda?

Ağayın joğarıdağı swraqtardı esi dwrıs, sanalı azamattar özderine qoyu kerek. Jalğan patriot bolıp, özimizdi aldamayıq.

«Är qazaq meniñ jalğızım» degen sözdi köp aytamız, Qıtaydan basqa jaqtan köşip kelip qara nan men su işip otırğan qazaqtar qazaq emes pe? Olarğa nege kömek körsetpeymiz? Biz Qıtay oralmandarı özimizdi bölip alıp qaraymız, bwl dwrıs emes.

 

Altınbek Ğazizwlı

Abai.kz

45 pikir