Jeksenbi, 22 Şilde 2018
Körşiniñ köleñkesi 1641 7 pikir 16 Säuir, 2018 sağat 11:06

Öz basım, qazaqtardı "şpion" dep atauğa qarsımın

Soñğı uaqıtta Qıtaydağı qazaqtardıñ jağdayı tım auırlap ketti. Qıtay qısımı bastalğalı bir jıldan astı. Bastabında uaqıtşa qwbılıs dep boljanğan edi. Olay emes, Qıtay temir tegeruirinin uaqıt ötken sayın üdetip baradı. Nesin jasıralıq, alğaşqıda bwl az uaqıttıq sayasi nauqan şığar dep oylağamız. Joq, bwl josparlı sayasi şeşim ekenin uaqıt däleldep otır. Sonau kezde-aq, Qıtay ükimeti qazaqtı terrorist, ekstremisterdiñ sapına qospaqşı dep wran tastağandarğa biz de kümänmen qaradıq. Eki eldiñ ortasında şañdatıp arlı-berli ötip jürgenderdiñ qatarı sirese de, öz közimizge özimiz senbedik.

Qazir 1,5 millionnan artıq qazağı bar Şınjañ ölkesinen keletinderdiñ qatarı swyılıp, müldem azayıp ketti. Köş basıbütin doğarıldı deuge boladı. Pasporttarı jinalıp, Qazaqstanğa kelip ketkender, osı jaqtağı bauır-tuısımen söyleskender, namaz oqığandar, üyine Qwran Kärimdi, dini oqulıqtardı, eski kitaptardı saqtağandar, ol tügil Aytmatov, Şahanov bastağan Qazaqstan men özge türki jwrağattardıñ aqın-jazuşılarınıñ kitabın oqığandar da tergeuge alınıp, aldı sayasi lagerge qamalıp jatqanı şındıq ekenine közimiz jetti. Molda-qojalardıñ biren-saranı türmede qaytıs boldı degen aqparat ta köp. Qolına qalam wstağandardıñ birazı türmede otır deytin aqparat ta taray bastadı. Jüregiñ auıradı.
Bwl sayasi äperbaqandıq kesiri ol jaqtağı ağayınğa ğana emes, Qazaqstanğa Qıtaydan köşip kelgen 150 mıñğa taqau qazaqqa da oñay soğıp jatqan joq. Bäriniñ arğı bette bauır-tuısı, jwrat-jegjatı bar. Olardıñ aman-esendiginen habar alu da mümkin emes bolıp baradı.

Osı oqiğağa baylanıstı Qazaqstanğa köşip kelgen ağayınnıñ özara dürdarazdığı kün sanap küşeyip baradı. Ärtürli ösek-ayañ, alıpqaşpa äñgime, jadağay söz, jalañ wran ortalarına ot salıp, birin biri jau köretin jağdayğa jetti. Äsirese, "Sen - şpionsıñ", "joq, ol - satqın" deytin dälelsiz-däyeksiz ösek örttey laulap twr. Biri qarsı taraptı mwqaltu üşin oyjota aytsa, endi biri dürmekke ilesip, özin batırsınıp, "Uatsap" arqılı äñgime aytudı maqtan köretini de bayqaladı. Osını oñdı paydalanıp otırğan "jasırınbaq" oyınşıları eki ortağa ot laulatıp, sonı qızıqtap otır.

Ärine, Qıtaydıñ şpionı joq degenge eşkim senbeydi. Qıtaydıñ şpiondıq ärketi zamanaui tehnologiyamen birge damıp, jasarıp kele jatqanı ämbge ayan. Europa, AQŞ, Aziya elderiniñ kez kelgeninde olardıñ şpiondarı mol, aldı wstalıp, qamalıp jatır. Bizdiñ elimizde de olar joq dep ayta almaymız. Bar. Olardı anıqtau auıl-auılda jatqan oralman ağayındardıñ mindeti emes, qwzırlı orındardıñ şaruası. Bizdiñ qwziretti mekeme ay qarap, jwldız sanap otırğan joq. Sondıqtan, halıq arasına orınsız ürey tuğızıp, Qıtaydıñ jaldamalıları qaptap jür degen sarındağı aqparattı tım wşındırıp, kez kelgen äñgimege qıstıru elge paydasız. Oralman ağayındardıñ zar-mwñı üşin ärtürli täsilmen küresudi qwp sanaytın toptarğa barınşa ıntımaq, auız-birlik kerek ekenin tüsinetin uaqıt jetti. Bwdan eşkim wtpaydı, qazaq, onda da oralman ağayın özi wtıladı.

Jarqın Jeti, Qıdıräli Orazwlı, Qayrat Baytolla sekildi belsendi azamattar men Omaräli Ädilbekwlı, Rahım Ayıpwlı bastağan "Jebeu" wyımınıñ ökilderi işke külki, sırtqa taba bolmaudıñ qam-qareketin ortaq aqıldasıp şeşse eken dep tileymiz.

Şınımen de, qazir jasırın atpen osı eki toptıñ ortasına janamalap kirip, birese ol jaqtıñ, birese bwl jaqtıñ pikirin qostağansıp jürgen mısıqtileules feykter köp. Solardan saqtanu kerek.

"Sen - şpionsıñ" degennen qanday payda tüsedi? Bwl jergilikti halıqqa kümän-küdik wyalatpay qoymaydı. Onsızda keñestik ideologiyanıñ sekemşil sayasatın boyına jinağan jwrt, internette örip jürgen "şpion" turalı äñgimege imanday wyuı mümkin. Bwdan kimge payda bar?

Men, öz basım, qazaqtardı şpion dep atauğa qarsımın. Iä, şirigen jwmırtqa qaydan bolsın şığadı. Onı bükil halıqqa tañıp, aqparat älemin şañdatu kisiliktiñ nışanı emes.

Ayaulı ağa-bauırlar, bir-birimizdi ösektemey, özimizdiñ negizgi maqsatımızdan aynımay qareket etsek eken. Ösek pen daudıñ "qızığına" batıp, Qıtaydağı şın qiın halde qalğan ağayındı wmıtıp ketetin keybir kezimiz jan sızdatadı.

Şeşensu men kösemsu oñay, biraq ärbir sözimizdiñ belgili bir tağdırlarğa kesiri boların oylasaq etti.

Abai.kz

7 pikir