Senbi, 18 Tamız 2018
Anıq 1733 0 pikir 11 Mamır, 2018 sağat 08:51

Sırdariya Kaspiyge qwya ma?

Ädette teledidardan körsetilip jürgen şou-bağdarlamalardı jay oyın-sauıq retinde, tek bir köñil köteretin dünie dep qarauğa bolmaydı. Olardıñ keybireuleri adamnıñ dünietanımın keñeytuge, tez oylay biluge, äsirese, ötken tarih pen mädenietten mol mağlwmat aluğa mümkindik beredi. Mäselen, osılardıñ qatarına jaqında «Habar» arnasında qayta aşılğan «Kto voz'met million?» degen bağdarlamanı jatqızuğa äbden boladı. Bäri de jaqsı-au, degenmen özekti örteytin bir «ättegen-ayı» oyımızdı san-saqqa jügirtip, maza bermey twrğanı. Bwl bağdarlamağa mwqiyat qarağan adamğa birneşe kemşilik közge wrıp twr. Birinşiden, onıñ jalğız ğana demeuşisi bar. Ol Reseydiñ «Sberbank» degen mıqtısı. Ekinşiden, onıñ tek qana orıs tilinde jürgiziletini. Al keletinderdiñ barlığı derlik özimizdiñ qaraközderimiz.

Bwdan qanday qorıtındı şığadı? Aldımen, "osınday tağılım beretin bağdarlamanı özimizdiñ qaptağan bankilerdiñ biri nege qoldau jasay almaydı?" degen saual özinen-özi swranıp twr. Olardıñ ieleriniñ kim ekenin jäne bwlardıñ qalay bayığanın jwrttıñ bäri de biledi. Qaltılardıñ mwnday därejege qalay jetkeni memlekettiñ bir kezdegi kömeginiñ arqası ekenin kezinde Elbasımız da san märte aytqan. Endi olardıñ halqına da qızmet etu kerektigin de eske salğan. Alayda, bwlardıñ sarañdığı men tek öz qaltasın ğana oylaytını onday-onday «wsaq mäselelerdi» onşa elemeytin sekildi. Onıñ esesine, olar jıl sayın byudjetke alaqan jayıp, kömek swraudan jalıqqan emes. Swranşaq tilekteri orındalıp ta jatadı. Jıl sayın ondağan million dollar audarılıp twradı. Jaqında tipti qarapayım jandardıñ näpaqası deytin zeynetaqı qorına da qoldı mol salıp, sözge kelmesten birden 200 milliard teñgeni de wstata saldıq. Ne degen mırzalıq deseñşi. Al olar bolsa jañağıday bağdarlamağa bes-on million teñge böluge jaramay otır. Jäne ol tegin de emes qoy. Sol şouğa qarasañ, älgi «Sberbanktiñ» jarnaması ünemi ekrannan tüspeydi. Sonda bizdiñ bankilerge jarnamanıñ qajeti joq pa? Ol da  klientterdi tartudıñ oñtaylı bir jolı emes pe? Demek, bwl qosımşa tabıs közi. Al endi jarnamanıñ qajeti joq bolsa, olardıñ qarnı toq, jegeni aldında, jemegeni artında ğoy. Endeşe bwlardıñ «memleketten kömek bolmasa, qwrdımğa ketemiz» degeni de ötirik bolğanı ma?

Şındığında kelgende, özge eldiñ bankisiniñ bizge järdemdeskeni namısımızğa tiip, janımızğa batpay ma? Olar osılay ete twra, özderiniñ sayasatın jürgizbeytinine kim kuä. Özgesin bılay qoyğanda olar orıs tiliniñ damuına qızmet etip jatır emes pe? Äytpese, nege äli de ömirden öz ornın taba almay jürgen ana tilimizge qol wşın bermeske? Bermeydi, ärine. Körip twr emes pe, baylığımızdıñ qayda şaşılıp jatqanın. Sondıqtan da «bwl beyşalarrğa bir süyek-sayaq tastay salayıq» dep mısqıldap iştey külip twrmasına kim kepil? Äytpese swraqtarınıñ köpşiligi elimizge eş qatısı joq «Bölmedegi dauıs» nemis tilinde qalay aytıladı?» nemese «Qay eldiñ tuınıñ tüsi ünemi özgerip twradı?» deytin eşbir mağınası joq dünieler bolıp keletini qalay?

Al biz joğarıda aytqanday bwl şou - oyınşıq emes. Mäselen, onı özimizdiñ bir bank demeuşilik körsetip aşıp berse, ülken sauapqa qalar edi. Öytkeni sol arqılı olar elimizdiñ tarihın, ädebieti men mädenietin köbirek biluge järdemdesedi. Al bwl degeniñiz patriottıq tärbie berudiñ taptırmas qwralı. Öytkeni şının aytqanda bizde öz eliniñ ötkeni tügili, bügingisin, onıñ  tipti jağrapiyalıq jağdayın da bilmeytinder tolıp jatır. Sonıñ  bir körinisin däl osı mereke aldındağı sol şoudan bayqap qaldıq. Oğan qatısqan bir körermen (özi tım jas ta emes, jigit ağası atanıp qalğan) Kaspiy teñizine qanday özen qwyatınınan müldem habarsız bolıp şıqtı. Aqırı oğan Sırdariya özeni qwyatın şığar degen oyğa keldi. Osınıñ özi-aq köp närseni añğartıp twr emes pe?

Al eger özimiz aşqan bağdarlamada  swraqtardı negizinen elimizdiñ tarihı men ädebietinen, mädenieti men öneri twrğısınan qamtısaq, biraz adamğa oy salıp, olardı köbirek biluge ıntalandırmas pa edi? Al äzirge jalğız özenimizdiñ qayda barıp qwyatındığın bilmesek te, eş qısılmaytın därejege jetkenimizdi maqtan twtıp jüre beretin şığarmız. Öte ökinişiti-aq. Qazaqta osındayda «Qarğayın desem, jalğızımsıñ, qarmağayın deseñ jalmauızımsıñ» degen qattılau aytılsa da şındıqtan alıs ketpeytin maqalı oyğa tüsedi. Böten ne aytayıq endi. Jetken jerimiz osı bolsa.

Jaybergen Bolatov, Qostanay

Abai.kz aqparattıq portalında jariyalanğan maqalağa pikir aytıp, oyıñızdı bildirgiñiz kelse, mına paraqşağa jazıp qaldırıñız!

Abai.kz

 

0 pikir