Düysenbi, 25 Mausım 2018
Bolğan oqiğa 1347 1 pikir 14 Mausım, 2018 sağat 08:04

Abaydıñ Masğwtı sekildi bärimiz jındanuğa tiispiz...

Halıq arasında: «Mwsılman bolu – äste-äste, käpir bolu – bir päste», - degen söz bar. Dinnen habarım onşa mäz bolmağandıqtan, bwl wlağattıñ tereñine boylay almaymın. Esesine, osığan wqsas «Deputat bolu – äste-äste, ekolog bolu – bir päste» deytin öz tämsilim bar. Bwl tämsil – öz basımnan keşken oqiğalar saraptamasınıñ jemisi. Tämsildiñ tuındauına saylau nauqanınıñ tikeley qatısı bar.

Ol kezde aymaq basşısı (Qızılorda oblısı) Mwhtar Qwl-Mwhammed bolatın. Parlament deputattığına ümitker retinde «Ruhaniyat» partiyasınan oblıstıq bilim basqarmasındağı basşımızdıñ biri tirkelgen. Men elimizdiñ bas partiyası «Nwr Otannıñ» müşesi bolğandıqtan, eş uayım-qayğısız jayıma qarap jürgenmin. Qay tülen türtkenin qaydam, älde tağdırdıñ tartuı ma, sol bir tarihi sätte jolım tüsip, audandıq bilim böliminiñ bir eleusizdeu bwrışındağı esikti aşıp kep qalğanmın. O, Qwdaya, toba! Tar bölmede eñsesi ketken eki qızmetker ahılap-ühilep otır eken. Ekeui de tanıs!

Qayğı jamılıp otırğan azamattardıñ qayğısın jeñildetkip kep:

- Ayaulı azamattar, qayğılarıñızğa ortaqpın! – dedim dausımdı köteriñki türde dirildete.

Alayda mwnım beker-aq boldı. Älgi qayğıdan qan jwtıp otırğan ekeuiniñ bwl dauıstan şoşığanı sonşa – bir-birine tığıla tüsti. Beyne ötken ğasırdıñ basındağı qızıl jendet twtqındağalı kelgen sekildi.

Bwl körinis meni, tipti, ayran-asır qıldı. Özim de qorqayın dedim. «Kelmeske ketken qızıl imperiya qayta oraldı ma eken?!». Jauap kütip, sostiıp äli twrmın. Eşqaysısı bastarın köterer emes.

- O-u, senderge ne bolğan?! Saylauda sayasi töñkeris bolğannan sau ma?!.

Dausımdı endi tanıdı-au! Bastarın äntek köterip alıstı. Iä-iä, tanıdı. Tanıda da, «üh!» dep demderin bir-bir alıstı. Zorlana jımiıstı. Biraq tilderin jwtıp alğanday äli ünsiz. Tek aldıma bir tildey qağazdı tastay saluğa ğana därmenderi jetti.

Bwl äreketteri twla boyımdı mwzdata tüsti. «Mınalardıñ repetteri jaman ğoy! Şınımen de, sayasi töñkeris bolğannan sau ma?!».

Kenet älgi tildey qağazdağı äsem kelinşektiñ suretine közim tüsip, qadala qaldım. «Oy, mınau bizdiñ oblıstağı bastığımız ğoy!».

Oyımdı älgiler jazbay tanıdı.

- Iä-iä, bwl – oblıstağı basşımızdıñ biri. «Ruhaniyat» partiyasınan parlament deputattığına ümitker retinde tirkelipti.

- Tirkelse şe?!

Ekeui kümiljip tömen qaradı.

- Tirkelgende... endi osı bastığımızdı nasihattaudı bizge tapsırıp otır...

«E-e, jağdaylarıñ endi tüsinikti boldı! Äyteuir, adam aman eken-au!».

- Tapsırsa, orındau kerek! Amanatqa qiyanat jasauğa bolmaydı!.. Qaza joq jerde, aza twtıp otırğan özderiñ eken ğoy!

Mwnı estigende, ekeuiniñ eñsesi tipti tüsip ketti.

- Onıñ dwrıs qoy... Biraq, bizder «Nwr Otannıñ» müşelerimiz ğoy!.. «Ruhaniyattı» nasihattaymız dep sorlap qalmaymız ba?!.

- Sorlap qalmaysıñdar!

Osınşama senimdi dauıs eñsesi ketken ekeudiñ bastarın eriksiz joğarı kötertti. Ümitterin oyattı.

- Qalayşa?!.

- Sender Wlı Abaydıñ «Masğwt» poemasın oqımağan ekensiñder!

Tañdanıstarı küşeygen ekeu bir-birine qarastı da, iıqtarın qiqañ etkizdi.

Oqımağandardıñ aldında mereyim üstem bola bastağan meniñ ruhım biiktey tüsti.

- Aytpaqşı, «Ruhaniya» partiyası – wrğaşılar partiyası deydi ğoy!

- Deni wrğaşılar bolğanımen, aralarında erkekteri de bar ğoy!.. Basşısı – Altınşaş Jağanova...

- Basım köpşiligi wrğaşı bolğanı, demek, wrğaşılar partiyası!

Mwnday öktemdikke ekeui de moyınwsınğanday ünsiz qaldı.

- Olay bolsa, tıñdañdar! – dedim özimniñ danışpandığıma senimdi türde. – Wlı Abaydıñ «Masğwt» poemasında özin wrıdan qwtqarğan şal Masğwtqa üş türli jemis wsınadı. «Ağın jeseñ, aqılıñ asqan boladı; sarısın jeseñ, bay bolasıñ; qızılın jeseñ, wrğaşı bitken qamqorşıñ boladı», - depti. Masğwt qızılın tañdap, adamzattıñ jartısınıñ qwrmetine bölengisi kelgen. Öytkeni, jwrttıñ aldında asqan aqıldı boludıñ paydasınan ziyanı köp bolatın körinedi. Asqan baylıq ta tübi opa bermeydi eken. Söytip, adamzattıñ jartısı – wrğaşılardıñ qoldauına süyenip, baqıttı bolu jolın tañdaptı.

Endeşe, men de wrğaşılardıñ qwrmetine bölenip, baqıttı boludı qalaymın.

Mwnday danışpandıqtı estigende, älgi eñsesi ketken ekeu ruhtanıp, quanğandarınan közderi jaynap: «Endeşe, sen-aq baqıttı bola ğoy!» degendey aldıma älgindegidey bir buma tildey qağazdı tastay saldı.

- Mınau ne?!

- Bwl – «wrğaşılar» partiyasınıñ ügit-nasihat plakattarı.

Tildey qağazdardı körgende, nege ekeni belgisiz, meni tağı da tülen türtti. Eriksiz külkige erik berdim.

- He-he-he!.. Mınau ma?!.

- Iä-ä! – dedi eñsesin endi kötergen ekeu qipaqtap. «Qwtırğannan – qwtılğan!» degendey, qağazdardan qwtılğandarına quana.

Sol sätte bir qabırğanı tolayım jaba iluli twrğan «Nwr Otan» partiyasınıñ plakatına közim tüse ketkeni. Alıp plakattıñ betindegi adamdar mağan swq sausaqtarın şoşaytıp: «Bayqa!» dep mısqıldap twrğanday äser berdi.

Meniñ Jaratqan iem sıylağan tağı bir qırşañqı minezim – äldiniñ älsizge külgenine tözbeu. Onıñ üstine, «Masğwt» poemasındağı qızıl jemistiñ qwdiretine arqa süyep, adaspay twrğanıma asa senimdi edim.

Köp wzamay, «Ruhaniyat» partiyasınıñ tildey plakattarın qwşaqtay köşede alşañday basıp kelemin. Oyım – qalanıñ qaq ortasındañı alañqayğa «Ruhaniyat» partiyasınıñ plakattarın ilu! İlip jatırmın. Meni tanığandar qattı tañırqauda.

- Oy-bay-au! Mına pätşağar kezinde «Azat» qozğalısı jetekşileriniñ biri edi. Endi wrğaşılardıñ partiyasın jarılqap qalıptı ğoy!..

- Bwl keyin «Nwr Otannıñ» qatarına da qabıldanğan edi!..

- Jä-jä, qoyıñdar endi! Men bilemin, ol – wltınıñ janaşırı! Bärin qoyıp, endi «Ruhaniyat» partiyasınıñ wlttıq ruhın kötergeli jürgen şığar?!

Men iştey mınalardıñ aqımaqtığına külip qoyamın. Şaması, bwlar da «Masğwt» poemasın oqımağan-au! «Meniñ wrğaşılardıñ qoldauına ie bolıp, adamzattıñ jartısınıñ senimi arqılı bolaşaq parlamenttiñ törinde mañqiıp otıratınımdı bwl öñkey şuıldaqtar qaydan bilsin!».

Osını oylağanda, bolaşaqqa degen senimimniñ artqanı sonşa – endi bir sät özimdi ermek taba almay erikken deputattarşa wstap, Mwqağalişa öleñ oqıp, ayğayğa basa bastadım.

Äyelder-ay!

Äyelder!

Qandaysıñ?

Ädemi bop ketipsiñ ğoy ärqaysıñ.

Bireu jerip twrsa-dağı qalmaysıñ,

Bireu süyip twrsa-dağı barmaysıñ...

Qaladağı nasihatımdı ayaqtap bop, auılğa qaray ayañday bastadım. Öz auılımnan dauıs ala alatınıma nıq senimdi bolğandıqtan, «şerudi» körşi auıldan bastağandı jön kördim.

Meniñ bağıma, auıldıq klubta «Nwr Otan» partiyası nasihattalıp jatır eken. Adam-qara klubtıñ auzı-mwrnınan şığa tolıptı. Sahnada satılay qaz-qatar tizilgen kileñ äp-ädemi qız-kelinşekter. Şaması, şendiler otqa da, suğa da ayday beretin, könbis mwğalim halqı-au! Ortada bir kisi, sirä, basşıları boluı kerek, qolın äri-beri siltey komanda berip twr.

- Nwr-O-tan! Nwr-swl-tan! Qa-zaq-ıs-tan!

Älgi adam wrandap bolğan soñ, izin ala üş qatar satılay ornalasqan ädemi qız-kelinşekter basşılarınıñ wranın qaytalay klubtı basına köteredi. Osılayşa qaytalay beredi. Qaytalay beredi...

Men «Ruhaniyat» partiyasınıñ nasihatşısı retinde, äri mına sätti tiimdi paydalanıp qalu maqsatında esebin tauıp, sahnadağı adamdardıñ tu sırtına ötip, bildirtpey twra qalıp, wran salar oñtaylı sätti kütip twrmın.

Birkelki ädemi kiingen äyelderdiñ maylı jeri erkek ataulı eliktirip äketerdey! Onıñ üstine, tırıstırıp kigenderin aytsañızşı!.. Eriksiz öleñ oqığıñ kep ketedi eken!

Äyelder-ay!

Äyäylar-ay, qandaysıñ?!

Äyelder-ay!

Äyäylar-ay, qular-ay,

Janarlardıñ jauın alıp twrğanı-ay!

Bile twra büyrekteriñ bülk etip,

Ketesiñder tıñday twra, tıñdamay.

Äyelder-ay!

Äyäylar-ay, qular-ay!..

Iä, Mwqağaliday aqiıq aqındı  tebirentken «äyäylar» közdiñ jauın alıp, beyne esirtkige elikken adamday birtindep esimdi de joğalta bastadım. Sol sätte tüysigimdegi ar otı jarq etken jay oğınday sanamdı silkilip ötti.

«Oy-bay-au! Bäti-au, mınauıñ ne twrıs?!. Esirtkige elikkendey! Qaraptan-qarap käyip wstağanşa, «Ruhaniyattı» nasihattamaysıñ ba?!».

Sanamdı selt etkizgen işki dünie dausı sahnadağı jağdaydı boljatpastan, üş qatar satılay tizilip twrğan «äyäylardıñ» art jağınan kütpegen jerden eriksiz sekirtip: «Ruhaniyat!» - dep baj etkizdi. «Qwlannıñ qasınuına – mıltıqtıñ atıluı» demekşi, «Ruhaniyat!» dep baj etuim, «Nwr Otan!»-nan keyin wrandauğa tiis «Nwrswltan!»-nıñ «Nwr»-ın ğana aytuğa ülgirtip, «swltan»-ın aytqızuğa mwrşa bermey, onıñ ornına «Ruhaniyat!» qosaqtala ketipti. Sonda wran «Nwr Otan!», «Nwr-Ruhaniyat!» bop ayaq astı türlenipti. Ol-ol ma, «Ruhaniyat!» dep bajıldauım az bolğanday, wrannıñ soñın ala, nege ekeni belgisiz, «niyat!», «niyat!» dep soñğı buındı eki ret qaytalap, bir qayırıp tastappın. Al, kerek bolsa! Qorıtındısında wranım: «Nwr-Ruhaniyat!», «niyat!», «niyat!» bop şığa kelipti.

Belgisiz tılsım küştiñ äserinen osınşama quattı wrandı düniege äkelip, talaylardıñ aldın orap ketken darınıma tañdanıp ülgire almadım. Ğalamat tılsım küştiñ äserinen şıqqan sayasi wrannıñ quattılığı sol – sahnadağı üş qatar satılay ornalasqan «äyäylardıñ» üstime qaray şıñğıra qwlağandarı esimde qalmaptı. Ökinişke oray, qanşa salmaqtı kötere almay şalqamnan tüstim. Qırsıqqanda, esimdi endi jiıp ülgirem degenşe, qolağaştay mwrnım bir «äyäydiñ» eki tauınıñ ortasındağı «şwñqırına» kepteldi de qaldı. Ne äri, ne beri bwrıluğa därmen joq, jan wşıra tıpırlaymın kep, tıpırlaymın kep! Allergiyası bar sorlı mwrınnıñ da «jını» qoza bastadı. Twnşığıp baramın. Osı sätte!... O, Qwdaya, toba! Körsetpegeniñ äli alda eken ğoy! Kenet älgi «şwqırdan» «janartau» atqılap, «lavası» tögile ketpesi bar ma?!

«Oybay!» deuge de şamam kelmedi. Ar jağı esimde joq. Şaması, ölip qalsam kerek!

«O, Jaratqan iem! Mınanıñ qasında dozağıñnıñ otı da tük emes eken!.. O-o, bir jwtım taza aua, qadiriñdi endi tüsindim!..».

Bwl – meniñ klinikalıq ölim kezindegi oyım!

Közimdi aşıp alsam, aynalanıñ bäri appaq aq jeleñdiler! Meni qoldan dem aldırıp jatır eken.

- Esin jidı! Esin jidı! – dep, bäri meni beyne bir o dünieniñ qwrmetti ökili retinde qarsı alğanday, du qol şapalaqtap jiberdi.

- Oypırım-ay! Ğılımğa belgisiz mwnday da ulanu boladı eken-au! – desti keybiri tañırqap.

Mwnı estigende, jınım wstadı. İştey: «Äyäydiñ «eki tauını» ortasındağı «şwqırğa» mwrnıñdı bir tığıp alsañ, körer em!.. Ğalım bolmaq tügili, danışpañ bolsañ da, bir jwtım taza aua jolında qolıñdı töbeñe qoyıp, el kezip, qañğıp keter ediñ-au! Eger tiri qalsañ, ärine!..» - deymin ızalanıp.

Auruhanadan şıqqannan keyin işki düniemde bir özgeris barın anıq sezine bastadım. Bet-auzım jara-jara bolğan küyi, tereñ bir dem alıp ap:

- Ua, halayıq! Men nağız ekolog boldım!.. Pah, şirkin, bir jwtım taza auanıñ qadirin-ay!.. – dey beretin boldım kez kelgenge qaraptan-qarap.

Bwl, janayqayımdı basına is tüspegender qaydan tüsinsin! Basqağa balap, küledi.

- «Saylau-saylau» dep jürip, mınauıñ aqır ayağı Mels Eleusizovtiñ «Jasıldar» partiyasına ötip ketkennen sau ma?!

- «Öziñ diuanasıñ, kimge pir bolasıñ?» demekşi, türine bir qaramay ma, bet-auzı jara-jara bolıp...

- Özi birdeñeden qattı wşınğan-au! Minezinde de ülken özgeris bar...

Men mwnday pikirlerge aşulana qoymaymın. Öytkeni, elimizdiñ bas ekologi Mels Eleusizovtiñ jan düniesin endi tüsingendeymin. Men de endi aldağı uaqıtta nağız ekolog retinde, taza aua üşin eşbir saylaudan qorıqpay, tüse beremin! Tipti, jayşılıqta da bir jwtım taza auanıñ qadirin nasihattay beremin. Kerek bolsa, baspasöz arqılı da, teledidar arqılı da!..

Sol maqsatpen bir küni nağız ekolog retinde teledidardı qosıp kep qalğanmın. Mässağan! Ekranda bir tır jalañaş äp-ädemi qız än salıp, bi bilep jür eken. Bir kezde «zeñbiregin» tura mağan qaratıp, «ölgen jeriñ osı jer» dep, közdey bastağanı. Mınanı körgende, esimniñ şıqqanı sonşa – qapelimde esikti taba almay, terezeden şığa, bet aldı beze jöneldim.

Jan ekpin qanşa jügirgenim belgisiz, äyteuir, wşıp keledi ekenmin. Bir kezde esim auıp ketse kerek, sürinip barıp qwlağanımda ğana esim qayta kirdi. Aydalada bir özim jürgen siyaqtımın. Äldeneni ayğaylap aytıp, däleldegim-aq keledi.

«Ua, qayran qazağım, ne bop ketti özi?! «Qızğa qırıq üyden tıyu» degen qayda?!».

Bireu sol sätte öleñ oqığanday boldı. Qwlaq türip, tıñday qaldım.

... Äyelderdi erkekterden köp deydi,

Oybay,

Oybay!..

Bola bersin köp meyli!

Äyel degen ädemi ğoy, ädemi,

Ädemilik bizge köptik etpeydi...

Wqqanım, Mwqağali aqınmen aytısıp keledi ekenmin.

- Äyelderdiñ erkekterden köp ekeni ras. Alayda sol ädemi äyäylarıñ soñğı kezde kez kelgen jerde «zeñbirekterin» saylap, kez kelgen adamğa kezenetin boldı-au! Bwlay jalğasıp kete berse, mwnday «ruhani terrorister» elimizdi ruhani jwtañdıqqa wrındırıp, wltımızdı jan dünie ekologiyalıq apatına wşıratarı sözsiz. «Qız degenimiz – wltımızdıñ ar-ojdan bezbeni» degen söz qayda qaladı sonda?!

- Ay, añğalım-ay! Tabiğattıñ ekologiyalıq apatına da, jan dünieniñ ekologiyalıq apatına da wrındıratın erkekter de, äyelder de emes. Ol – özderiñ qwrğan qoğamnıñ «jemisi»! «El bolamın deseñ, ekranıñdı tüze» demekşi, Batıstıñ ideologiyası – liberalizmge eligip, tır jalañaştıqtı, anayılıqtı, dörekilikti, imansızdıqtı keñinen nasihattauşılarğa tez arada tıyım salıp, wlttıq qwndılıqtarımızdı zamanğa say qayta jañğırtudı qolğa alsaq, qanımız qazaq – Wlı Dala perzentimiz ğoy, lezde bäri jönge keledi dep esepteymin. Aytpaqşı, «Masğwt» poemasın tolıq oqımağanıñ körinip-aq twr. Poemanı ayağına deyin oqı. Mümkin, qoğamdağı keleñsizdikterdiñ jauabın tabarsıñ. Oyıña oyıñ qosılar.

Sanamdağı Mwqañnıñ bwl pikiri meni, şınında da, qattı oylantıp tastadı. Köp wzatpay, aqiıq aqınnıñ aytqanın bwljıtpay, Wlı Abaydıñ «Masğwt» poemasın tolıq oqıp şıqtım. Oqıdım da oyğa qaldım. Köp oylandım. Oydıñ twñğiığına süñgidim.

Poemanıñ jalğası bılayşa örbidi eken.

«Qıdır atanıñ qızıl jemisin jep, adamzattıñ teñ jartısı – wrğaşılardıñ mahabbatına bölengen Masğwt, köp wzamay, patşalıqtıñ uäziri därejesine deyin köteriledi. Bir küni tüsinde Qıdır ata ayan berip: «Jaqında jauın jauadı. Onıñ suın işkender masayıp, ne istep, ne qoyğandarına esep bermey, biraz närseni büldiredi. Sondıqtan, halqıña osını aytıp tüsindir. Jauın suına wrınbasın!»-deydi. Halifa men Masğwt Qıdır atanıñ aqılın tıñdap, taza sudan mol qıp jinap aladı. Alayda köpşilik bwl ekeuiniñ aytqanın qılmay, jauın tigen sulardı paydalanıp, äbden masayadı. Bwlardıñ aqılın tıñdamay, tipti: «Mına ekeui jındanğan eken!» - dep öltirmekşi de boladı. Aqırı, köptiñ qaharınan qorqıp, bwlar da jauın tigen sudan işip, eleredi. Mwnı körgen köpşilik: «E-e, mınalar da özimiz siyaqtı nağız adamdar eken!» - dep jönderine ketedi».

Mine, meniñ «Masğwt» poemasın tolıq oqığandağı tüsingenim.

Poemada Wlı Abay oyın sabaqtay kele:

«Köptiñ bäri osınday, misal etseñ,

Köp ayttı dep aldanıp, uağda kütseñ.

Ğapil bop köp närseden bos qalasıñ,

Añdamay köp sözimen jürip ketseñ», - dep qorıtındılaydı.

Rasında da, bwl ğibrat – auıl-aymaqqa nemese bütindey bir memleketke ğana tän emes, tüsingenge bwl – bükil adamzatqa ortaq qwndılıq! Aytalıq, barşa älem halqın «köp» dep alsaq, adamzatqa ortaq nebir ğwlamalar sol köptiñ ıqpalında kommunistik, faşistik, liberalistik ideologiyanı basınan ötkerdi. «Köp ayttı dep aldanıp, añdamay köp sözimen jürip ketip, köp närseden ğapil bop, bos qaldı». Bwl turasında, Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında: «Ökinişke qaray, tarihta twtas wlttardıñ eşqaşan orındalmaytın eles ideologiyalarğa şırmalıp, aqırı su tübine ketkeni turalı mısaldar az emes. Ötken ğasırdıñ bastı üş ideologiyası – kommunizm, faşizm jäne liberalizm bizdiñ köz aldımızda küyredi», - dey kele, bügingi tañda wlttıq ideologiyadan tuındaytın realizm men pragmatizm jolımen jürudi nwsqaydı.

Bwl – bizdiñ Wlı Dala perzentteriniñ wlı danalığı! Qay kezeñde ömir sürgenderine qaramastan, wltı üşin oy-pikirleri bir arnağa toğısıp twrğandarı – tañğalarlıq, äri quanarlıq! Demek, biz wlılarımız jol körsetip ketken, jol körsetip otırğan wlı jolmen jüruimiz qajet!

Wlı maqsat jüzege asu üşin, belgili bir adamnıñ iığına barşa jükti artıp qoyıp, sırttay sınap otıruğa mülde bolmaydı. Täuelsizdiktiñ tuın biiktete tüsu üşin, är qazaqtıñ jüreginiñ törinde wltına degen süyispenşilik, wltına qızmet etu qwlşısınısı alaulap twruı kerek!...

Iä-ä!.. «Ayqaylay-ayqaylay änşi bolasıñ» demekşi, soñğı kezde oylana-oylana oyşıl bop ketkenimdi özim de qattı sezinudemin.

«Qıdır atanıñ qızıl jemisin jeu üşin de, aldımen azğantay bolsa da aqılıñnıñ bolğanı jön-au!... Bolmasa, wrğaşınikin osı iiskegeniñ iiskegen-au!» degen oy wşqını da sonıñ bir belgisi bolar!

«Solay de!» demekşi, oy twñğiığına süñgigenim sonşa – kenetten danışpandığım da arta tüskendey! Onı är taraptan oy qozğap, söz jarıstırğanda, eşkimge de des bermey, tipti teledidar ekranınan jii-jii körinetin keybir ataqtı sözuarlardıñ özi de «bastan qwlaq sadağa» dep qwyındata qaşatındarınan da bayqap jürmin.

Tağı bir tañdanatınım – birşama uaqıttan beri meniñ oyşıldıq qasietime bas iip, asa tänti bop jürgenderdiñ deni aq jeleñdi abzal jandar ekendiginde! Olardıñ meniñ öte tereñ mağınalı pälsapamdı tamsana tıñdap, wyıp otırıp: «Mına tüsiniksizdik jaylağan qoğamda talaydıñ oy tübine jetem dep, öz tübine jetip jatqanı-ay!» - dep jañıltpaşqa bergisiz birdeñelerdi aytıp, bastarın eriksiz şayqay beretinderi – tipti, qızıq!

«Jañıltpaş» demekşi, soñğı uaqıtta ädebiet salasına da, onıñ işinde halıq auız ädebietine de tıñ jañalıqtar äkelip, söz öneriniñ ilgerileuine de qomaqtı üles qospaqpın. Sonıñ biri – ädebiette bwrın-soñdı kezdespegen «memuar bata»! Onıñ eñ bir erekşeligi – öz ömiriñnen alğan tälimiñdi özgelerge wsınu!

Meniñ «memuar batam» keyde bılayşa örbidi.

O, Qwdayım, käriñnen saqta!

Saylaudıñ key sätinen saqta!

Osıraq qatınnıñ pätinen saqta!..

Osılay kete beredi. Kete beredi...

Batam qabıl boldı ma, qaydam?! Äyteuir, «Ruhaniyat» pen «Ädilet» partiyası bas qosıptı. Eki jartı, bir bütin degendey... Oğan da şükir! Bwl turalı da sayasi batam bar...

Jalpı, eñbegim eş ketpegen eken. Keşe halıqtar kösemi Iosif Stalinniñ özi arnayı kelip, swhbattasıp, arqamnan qağıp, maqtap ketti.

-Sen nağız demokratsıñ! Ekologiya mäselesin de dwrıs köterip jürsiñ! Qol-ayağıñ baylaulı bolğanımen, parlamentterdegidey tiliñ baylaulı emes! Erkinsiñ! Söz bostandığıñ bar! Nağız ekolog dep sendeylerdi aytadı! – dedi är sözin wranğa bergisiz etip.

Onı: «Hayl!» - dep asıqtay mwrtı bar bireu oñ qolın alğa sozğan küyi, qolday ketti.

Biraq, elimizde qolğa alınıp jatqan üş twğırlı tilde söylemegen onıñ tilin tüsine qoyğan joq. Esesine, aynalamda «Deputat bolu – äste-äste, ekolog bolu – bir sätte» deytin pälsapamdı barınşa tüsinetin «wlı adamdardıñ» köptigine şükirşilik etemin.

Meniñ mwnday tereñ tämsilge tolı ğılımi eñbekterim öte köp! Paydalanam deuşiler bolsa, älgi mekemeniñ ortadağı palatasında qaq törde qara jeleñniñ wzın jeñderimen belin mıqtap şañdıp tastağan taqır bas adamdı körseñ, ol är on minut sayın şirene:

-Pah, şirkin, bir jwtım taza auanıñ qadirin-ay!-dep alıp, artınşa tereñ bir dem alsa, sol – tura mına ekolog kökeñ!

Tübi, bir jwtım taza auanı qadirleytin mekemeni tauıp, qadirine jettim-au! Endigi armanım – mına arsız qoğamnan bir qasıq taza ardan jasalğan därini işip, ruhani quattanu, köp ayttı dep – aldanbau», wltıma qaltıqsız qızmet etu. Tağı bir armanım – wltına qasiret äkelgen Aral ekologiyalıq apat aymağınıñ jeñildikterin alıp atstaudı maqsat etip jürgen deputatqa äyäylardıñ «janartauınan» bir iisketu. Eger ol armanım iske assa, Qwday biledi, älgi deputat: «Aral ekologiyalıq apat aymağına qosa, Semey atom poligonı aymağına da «ekologiyalıq apat aymağı» dep jariyalaudı wsınıp, jantalasa baqıratınına men kepil!

Nwrbay  Jüsip, Aral  audanı

Abai.kz

 

1 pikir