Beysenbi, 16 Tamız 2018
Anıq 1128 15 pikir 12 Şilde, 2018 sağat 08:43

Iman - mwsılmandıq «formağa» üş qaynasa sorpası qosılmaytın qwndı qasiet...

Qwrmetti Taubol wstaz!

Siz bwl swraqtıñ jauabın menen jaqsı bilesiz. Amal ne, wstaz swrap twrğan soñ jauap bermey bolmaydı. Sizdiñ ne maqsatpen swrağanıñızdı, qanday qajeti bolğanın zerttemey-aq qoyayın. Siz biletin mäsele dep ünsiz qalsam, ülesimnen qwr qalarmın. Eleusiz tastasam, qwrmetsizdik bolar. Şäkirttiñ mindeti wstazdıñ aldında öz ädebin saqtap älinen aspau ekenin bilemin. Jauabım dittegen jerden şıqsa, ol sizdiñ wlağatıñızdan jwqqanı. Aytqanım teris-qağıs ketip keyitse, ärine, şäkirtiñizdiñ şäkene bolğanı, söyte twra jiptiñ bir wşı öziñizdiñ qolıñızda ekeninde jasırmaymın...

Olay bolatını, bizdey älsiz pendeniñ sanasın jarıqtandırıp, qiyalın qiırğa qanat qaqtıra almağan, wyqıdağı tüysikterdi oyata almağan jauapkerşilikten aynalıp öte almaytınıñızdı bilesiz. Bwl sözim ıñğaysız, ädepten attağandıq bolıp twr, söyte twra aytıp qalğanım, «söylemes bwrın oylanıp alıñdar, süzgiden ötken pikirdi irikpeñder!» - dep, ediñiz. Sol üşin turasınan tarttım.  

Osı jerde bir mäseleni aytar bolsam, adamdar «wstaz» dese, aq saqalı beline tüsken, aq şaştı qariyanı elestetedi. Üstine wzın şapan kiip, qolına imek tayağın wstap kele jatqanın, nemese asıqpay söylep, aynalasın üyirip  twrğanın elestetedi. Al, jası kişi, özine şaq kostyum kiip, galustok baylağan jigitti köz aldına keltire almas. Onday bolsa, egde jastağı eresek wstazdar qayda? Jolauşı ketken be? Tipti de olay emes, osı kezge deyin biz oqığan bilim jwrtında, joğarı oqu orındarında ne ağaylar men ne apaylarğa jolıqtıq. Därisin aldıq, tapsırmasın orındadıq... Şınına kelsek, sol ağaylar men apaylar şın tärbieşi, nağız wstaz bola bildi me? Bilim kitap oqudan, estuden, jattığudan keledi eken... onı adamnıñ sebebinen alıp otırğanımızdı bilsek te, wstazdıq önege, jürektiñ süyispenşiligine bölenu bola qoydı ma?.. Kim biledi!...

«Wstaz» söziniñ tereñ astarına bara almaymın, söyte twra mağan «wsta» bolıp seziledi. YAğni ol adam bilim de, öner de, önege de, wsta, şeber degendi bildirip twrğanday. Ekinşi jaqtan, eteginen wsta, qolınan wsta, sonda ğana adaspaysıñ dep twratınday. Üşinşiden, «wstas» dep twrğanday, qolına qolıñdı berip wstas! Täniñ bölek bolğanımen janıñ toğıssın, köñiliñ közdessin, qalauıñ birge, qadamıñ künde jalğassın degenge sayadı dep tüyemin. Endeşe, sizge deyin wstazğa kezdespegenimdi qarapayım körgenimmen däleldep bere alamın.

Siz birde söylep twrıp, «Bwrınğı taqualar jamandıqqa jolamaytın, istegen jaqsılığın jasıratın. Al, bügingi adamdar jamandığın erlikke balap, jaqsılığın bazarğa saladı» - dep, qaldıñız.

Sonda qalay bolğanı, öner jerdiñ betine şıqtı. Adamdar aqıldı, jer astında tığılıp jatqan kömirdi otqa jağıp, mwnaydı öñdep kölikke qwydı. Tehnologiya wşqan qwstay damıp qiyal jetpeytin qızıqqa tap boldıq. Kiimniñ neşe türlisi tigilip iiniñe ilinse, tamaqtıñ san aluanı dasdarqanımızdan orın aldı. Ayşılıq jol altı sağatqa qısqardı. Söyte twra adamdar arsızdanıp azıp-tozıp baradı. Qarapayım ğana adamğa kerekti süyispenşiliktiñ ornın jekköru sezimi, kömektesudiñ ornın orğa teuip tüsirip ketu qatigezdigi, özara qwrmettiñ ornın mensinbeuşilik, takapparlıq ielendi. Bwlay boluına Iman «ölşeuiştiñ» joqtığı dep nıq sezimmen aytamın. Söyte twra, Iman degennniñ mwsılmandıq «formağa» üş qaynasa sorpası qosılmaytın qwndı qasiet ekenine közim jetti. Nege deseñiz, adamdar Islam men Mwsılmannıñ arasın ajırata almaydı. T

ağı bir märte aytayın «Islam» taza din. Jan bitkenge zäredey qiyanatı joq, qalıptı ömir sürudiñ eñ abzal qağidası. Al, mwsılman islamdı twtınatın, onı qabıldağan «adam». Pendeler aluan türli minezde bolğandıqtan boyındağı bar «baylığın» süyrep äkelip islamğa kiredi. Nätijede onıñ säldesi, saqalı, şapanı ğana özgerip, tüpki tegi qaz-qalpımen öte saladı, sapası tittey körkeygen joq. Islamğa kirgen adam arınıñ kirin ketirip, jüregindegi qoymasın qopara tazalap, aqiqatqa bas iip Müsilim boluğa tiis.  Namaz oqıp, taspih tartıp jürgen saqaldı sabazımnıñ özi mwsılman boludıñ islam ruhın qanına siñiru ekenin añğarmaydı. Üydi bılay qoyğanda meşitke namazğa barıp otırğan pende özi sekildi bireuge sıbırlap körşisin jamandap otıradı. Ülkendigi üydey köligin jürginşilerdiñ jolına köldeneñinen tastap, özi säjdege bas qoyıp Qwdaydan Jwmaq swrap jatadı. Al, onıñ kesirinen pendeler sağat boyı tosılıp jolınan qaladı.

Otız jıl boyı «dos» bolıp kele jatqan jaqınıñ, dostıq turalı tereñinen tolğanıp söylep twrıp, bardı-joqtı termelep, tırnaq astınan kir izdep, betiñdi tırnasa, jüregiñdi auırtıp, köñiliñdi tüsirse, qırsıq sözdermen qıjırtıp twrsa, osı «dostıqta» bereke bar ma? sol sözderdi aytıp bolğan soñ:  «Äy, jarandar, qwptan uaqıtı kiripti tezdetip namaz oqıp alayıq!» dep aldı-artına qaramay attap-pwttap dasdarqannan şığa jönelse... hamolionday qwbılğan qılığına qarap qatıp qalasıñ.

Bir ğwlama «San qaytara qajığa barsañ da, qwrandı jatqa oqığan qari bolsañ da beyküna bir kisiniñ köñilin auırtsañ, onda sen mwsılman emessiñ!» depti. Menşe osı sözde män bar. Meniñ anıq bilgenim mwsılmannıñ imanı oqumen, jattaumen kelmeydi eken. Süyekke siñbese, jürekke ornığıp qanıñ arqılı alpıs eki tamırıña taramasa bäri bekerşilik ekenin bildim.

Qarapayım namazsız jwrttıñ arasında sonday bir adamdar boladı, ädebi, bilimi,  qadiri, kişpeyildigi, qayırımı, qaltqısızdığı tañ qaldıradı jäne sonıñ bäri şınayı. Ätteñ, «kalima aytıñızşı!» deseñ, jäy ğana jüre beredi. «Jüregim taza, köñilim tüzu deydi». Ol şın aytadı, dese de, nağız mwsılmandardıñ sapına kelip körkemdigin twtas qauımğa ülgi etse deysiñ ğoy!.. Onıñ esesine qaradürsin qataldau pendeler müsılmannıñ qarasın köbeytip, islamğa kir keltirip jürgen de jüregiñ auıradı. Jañağı janıñdağı «dostıq» turalı filosofiya soğatın «dänişpan» aynalasın apırıp-japırıp, jemir siırday jep tastaydı da, jelpinip otıra beredi. mine, mwsılmannıñ siqı.

Älgi avtomattan oq boratatındar, adamdı borşalap soyatındar sondaylardıñ soyqan irisi. Ötken jılı bir joldasımız Abğanstanğa konferensiyağa barıp keldi. «Tälipterdiñ oyranı basılayın dep pe?» dep swraq qoydım. Ol, «tälip bolıp soğısatındardıñ aylıq jalaqısı 500 dollar bolğan eken, soñğı kezde DAIŞ bolıp soğıssa eñbegine 1000 dollar alatındıqtan olardıñ köbi sol jaqqa ketipti» dep jauap berdi. Endeşe, dünieni dürliktirip jatqan mwsılman emes, aqşa jäne sayasi oyın ekenin biletin kez jetti.

Qwrmetti Taubol wstaz, swrağıñızğa kelesi jolı jauap bereyin.

Sizge degen qwrmetpen: Däuletbek Baytwrsınwlı  

Abai.kz

15 pikir