Beysenbi, 25 Säuir 2019
«Soqır» Femida 1660 5 pikir 26 Qaraşa, 2018 sağat 09:58

Mırzan Qayğınıñ oğaş oyları

Qostildilik degen aramzalıq sayasat qazaqtı wlttıq sanasınan, wlttıq namısınan ayırılğan, tili şwbarala, mäñgürt wltqa aynaldırıp edi. Endi üştildilik qazaqtı jer betinen bwratola joyadı. Oğan talaspay-aq qoyıñız. Biz sonıñ bärine şükir dep, soğıs bolmasa boldı dep, wlttıq aqımaqtıqqa jol berip otırmız. Endi öte keş qaldıq.

 

* * *

Qazaq bügingi alasapıran zamannan joyılıp ketpey aman qalamın  dese ölse de, tirilse de, aytısıp-tartıssa da, tipti aşıq küreske şıqsa da eñ äueli Qazaq Elinde orıstıñ tiliniñ emes qazaq tiliniñ üstemdigin ornatuğa dereu kirisui kerek. Anau Putin 400-den astam wlt twratın bükil Reseydi bir ğana orıs tiline bağındırıp qoyğanı az bolğanday, eki söziniñ birinde basqa elderde de orıs tilin kökke köteremin dep zirkildeydi. Al bizde orısqa qazaqşa söyleseñ prokuraturağa, sotqa jauap beresiñ, jwmıstan quılasıñ. «Elimizde tınıştıq!» dep jüre ber qazaq.

 

*   *   *

Üş tilde söyleytin balada erjetken soñ ata-ana, wltım qazaq, Otanım Qazaqstan degen wğım, tüsinik bolmaydı. Bilik osınıñ bärin jaqsı bile twra üştildilik degen zalımdıq sayasattı älde bir halıqaralıq qwpiya wyımdardıñ tapsırmasımen qazaqtı joyu üşin, dwşpandarımızdıñ aqılımen eñgizip otır.

 

*   *   *

Biz eñ äueli Allanı sosın Qwrandı, sosın Payğambardı, sosın Zañdı, sodan keyin barıp Elbasın qwrmetteuimiz kerek. Jäne äueli Allanı, sosın Qwrandı, sosın halıqtı, onıñ işinde jergilikti halıqtı aldımen qwrmetteytin Elbasın qwrmetteuimiz kerek.

*  *  *

Qwdayım Qazaqstandı toñqalañ asırmasañ taqtan tüspeytin, atıp tastamasañ attan tüspeytin adamdar basqarıp otırğannan saqtasın.

*  *   *

Qazaqstanda parıq-parasatsız adamdarğa da «Parasat» ordeni qadir-qwrmetsiz adaamdarğa da «Qwrmet» ordeni, jatıp işer jalqauğa da «Eñbek Eri» atağı berile beredi.

*  *  *

Qazir halıq arasında sanatta joqtar Senatqa kiretin boldı.

*  *  *

Qazir Memlekettik sıylıq iegeri atanğan keybir aqındardıñ poeziyasın oqığanda «bäygide  esek ozğan zaman boldı» degiñ keledi.

Jelep-jebep jatatın

Namıs ta bir pir-baba

Ar-wyattı satatın

Sıylıq qwrğır pwl ğana

*  *   *

Bereketi ketken eldiñ reketi de deputat bolatının kördik.

** * *

Qazaqstanda Qwdayğa til tigizgen adamğa sot joq, al bir oblıs ne audan äkimine, qattıraq birnärse aytsañ ne sottalasıñ, ne wştı-küyli habarsız joq bolıp ketuiñ, ne «avariyadan» qaytıs boluıñ mümkin.

 

*  *  *

Qazaqstanda qazaq müddesin aytatın til bar edi, biraq onı tıñdaytın qwlaq joq bolğasın ol til üş jerden kesilip, üşke bölindi. Sonıñ bärin oylap otırıp:

Aldımızda bwldır ömir, bwldır el,

Ätteñ sonı kim tüsiner, kim biler?

Oyın qoyıp, oyğa alğanın istep jür

Zamanaui tazılar men tülkiler, - dep kübirledim. Qolımnan ne keledi, bwdan basqa?

***

Aqınnıñ azamattıq, adamgerşilik jäne bilim deñgeyi qanday ekenin onıñ ne jazıp jürgenine qarap ap-anıq köruge boladı. Onıñ özi qanday bolsa, öleñi de sonday boladı. Qazir bilik basındağılar men jağımpazdar sosın nadandar «Birlik bar jerde tirlik bar» degendi eliñde, aynalañda qanday öreskeldikter bolıp jatqanın körseñ de körmegen bol, bas izep, qol köterip qwptay ber de  tüsindir otır.

***

Bwrın qazaqtar üyge  kirgen jılannıñ basına aq qwyıp şığarıp salatın-dı. Qazir Qazaqstanğa kelgen qay jılannıñ da basına mwnay qwyıp, qwşağına-qız, qaltasına dollar salıp şığarıp salamız. Jäne olardı özimiz şaqırıp alatın boldıq.

Mırzan Kenjebay

Abai.kz

5 pikir