Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
1260 32 pikir 4 Jeltoqsan, 2018 sağat 12:58

Ötkenimizdi bilmey, bolaşaqqa qadam basa almaymız

Elbasınıñ «Wlı dalanıñ  jeti qırı» attı maqalası jarıq körgende osı wlı dalanıñ ötken tarihına qozğau salıp,  qazaqtıñ şejiresin, qazaqtıñ basınan ötkergen qasiret-şerin bügingi wrpaqqa şınayı jetkizudi bir mwratı sanap jürgen qalamger retinde börkimdi aspanğa ata quandım desem, jalğan bolmas. Däl osılay quanğan  jäne jalğız men  emes şığarmın dep oylaymın.

Bwl maqalası arqılı Elbasımız ejelgi tarihımız ben mädenietimizge, ejelgi örkenietimizge qayta oralu kerektigin, sonı qayta jañğırtudı tapsırdı. Sebebi, bizdiñ tarihımızdıñ küye jağılğan twstarı köp, onıñ sebebi bizdiñ tarihımızdı bizdiñ jauınger­lerimizdiñ şoqparı tigen,  batırları­mızdıñ atınıñ  twyağınıñ şañına qaqalğan   jau jılnamaşılar jazdı.  Sondıqtan olar bizdi «Altın orda» tarihınan alıstatıp, Atillamızdan ayırğısı keldi. Olar qazaqtıñ jauıngerligin, batırlığın, handıq basqarudağı  örkeniettilikti körsetuge müddeli bolğan  joq.

Osı maqalada erekşe atalıp ötken europacentristik közqaras degen mäseleniñ tüp tamırına üñilsek, «Wlı dalanıñ jeti qırı» attı maqalası arqılı Elbasımız bizdiñ ädebietşilerimizge, tarihışılarımız ben kinogerlerimizge, men qazaqpın deytin wltjandılıq ruhı basım azamattarğa ülken jauapkerşilik  jüktep otır. Ötkenimizdi bilmey, bolaşaqqa bir qadam attay almaytınımızdı meñzep,  tarihi sananı qayta jañğırtu turalı pikirin aytıp, sol boyınşa  auqımdı jobalardıñ jolın nwsqap, tarihımız ben örkenietimizdegi ornı üñireyip twrğan olqılıqtarımızdıñ  ornın toltırudı tapsırdı.

Şının aytu kerek, bügingi wrpaq öz wltınıñ supergeroylarınan göri, özge eldiñ supergeroyların köbirek biledi. Öz wltınıñ qwndılıqtarına emes, özge jwrttıñ qwndılıqtarına köbirek qwldıq wrıp ketti. Al onıñ saldarın kündelikti ömirde orın alıp jatqan wltımızdıñ dästürinde, saltı men tärbiesinde bolmağan keleñsiz oqiğalardan köruge boladı. Al ol qazaq jastarına är üydiñ törinde twrğan kögildir ekrannan jwqtı.  Öz ekranımızdı özge eldiñ ideologiyasın nasihattauğa berip qoydıq. Sonı  körip otırğan Elbası ekranğa ie boludı meñzedi.  Ekran degen büginde ata-ananıñ tärbiesinen de  mıqtı bolıp twr.  Ekran mıqtı ideologiya qwralı. Sol sebepti, men kinodramaturg retinde osı maqaladağı tarihtıñ kino öneri men televiziyadağı körinisi, Wlı dalanıñ wlı esimderi attı jobalarğa  köbirek atsalıssam deymin.

Sonau 1980  jıldarı qolğa alğan «Altın ordanıñ» tarihına qayta oralıp, sol kezde jazılğanmen jarıq körmegen kinoscenariymdi qayta qolğa alu mümkindigi tudı dep oylaymın. Abılay hannıñ  tolıqqandı beynesi jasalğan joq. «Qazaq eli»,  «Almas qılış» serial­darın   tolıqtıru da artıqtıq etpeydi. Ol serialdarda da qazaq tarihınıñ aytılmay ketken twstarı joq emes. Osı maqalada esimi atalğan  Qoja Ahmet YAssaui turalı kinoscenariydi osı jaqında  jazıp bitirdim. Endigi rette bizge tek maqsattı jwmıs isteu ğana qaldı.  Memlekettik qoldau bar jerde qoldan kelgen isti jüyeli atqarıp tarihımızdı tületuge, qayta jañğırtuğa,  bügingi wrpaqqa qazaq degen ataudı ielengen halıqtıñ qalay ömirge kelgenin jetkizu jolında biz jankeş­tilikpen  eñbek etu  mindetteri twr. Al oğan atsalısu «men qazaqpın» deytin är azamattıñ  mindeti. Bwl maqala bile bilgen adamğa  qazaq eliniñ bolaşaqqa bara jat­qan, wlı mwrattarğa bet alğan  jolındağı adastırmas bağdarşamı. Sonı dwrıs bağamday bilsek, wtarımız köp bolmaq, «eşten keş jaqsı» degen ğoy  halqımız.

Smağwl Elubaev

jazuşı, kinodramaturg,

Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri,

«Qwrmet» ordeniniñ iegeri

«Almatı aqşamı» gäzeti

Abai.kz

32 pikir