Särsenbi, 26 Mausım 2019
Pikir 1660 3 pikir 11 Qañtar, 2019 sağat 15:33

Kino zañı turalı kinogerler ne deydi?

Juırda Parlament Mäjilisinde «Kinematografiya turalı» Zañ jobası men oğan ilespe «Qazaqstan Respublikasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine kinematografiya mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırular en­gizu turalı» Zañ jobası maqwldanğan bolatın. Ol Zañ boyınşa, wlt­tıq kinofil'mderdi qarjı­lıq qoldau jäne basqa da birqatar özekti mäseleler qarastırılğan.

Biz osı Zañ turalı kino mamandarınıñ özderinen swrap bilgen edik. Kino zañı turalı kinogerler ne deydi?

Zañğa qol qoyılğannan keyin, jol aşıldı

Satıbaldı Narımbetov, kinorejisser:

 

- Zañ jaqsı jazılğan. Bwrın bizge  kedergi bolatın köp mäseleler bar edi. Qazir mına Zañğa qol qoyılğannan keyin, jol aşıldı. Osı uaqıtqa deyin bizge qaltalı jigitter kömektesip kelgen edi. Endi olarğa da salıqtıq jeñildik jasaldı.

Sonday-aq, Wlttıq kinonı qoldau turalı bastamalar köterildi. Bwl ärine qwptarlıq dünie. Biraq, onı naqtı  jüzege asıru üşin naqtı scenariy jazılu kerek. Bizde Prezidenttiñ “Wlı Dalanıñ jeti qırı” attı maqalası bar ğoy. Endi sol maqaladan keyin tarihqa jiti köz salu kerek. Bwrınğıday jaltaqtap, körşilerdiñ köñiline qaramay, özimizdegi bar närseni aqtarıp, zerttep, körermenge jetkizuimiz kerek.

Al,scenarilerdi qaraytın körkemdik keñestiñ qwramında kinonı jaqsı tüsinetin mıqtı rejisserlar, mıqtı dramaturgtar men jazuşılar, kinoğa janı aşitın qarjıgerler bolu kerek.

Tağı bir aytarım, bizde 1950 jıldardağı, Stalinniñ kezindegi qalamaqı sol küyinde özgerissiz qalğan. Körşi elderdegi kinoda isteytin jigitterdiñ qalamaqısı joğarı. Olarda smetanıñ 10%-ı kinodağı är mamanğa beriledi. Bizde qanşa payız ekenin bilmeymin. Onı naqtılau qajet. Biraq, bizdiñ rejisserlar de, scenarister de, akterlar de bwrınğışa sol qarajayaudıñ küyin keşip kele jatır. Sonıqtan sol qalamaqı jağı köterilui kerek.

Qazaqstanda tüsirilgen 90% önim öz tilimizde jasaluı kerek

Rüstem Äbdiraşov, kinorejisser:

 

-Biz bwl Zañ jobasınıñ Parlamenttegi otırıstarına bir jıl boyı qatıstıq. Qanşama talqılaudan ötti. Onıñ aldında ministrlik kino salasında jwmıs isteytin adamdardıñ basın qosıp, jan-jaqtı talqılaudan ötkizdi. Eger biz wsınğan dünielerdiñ barlığı qoldau tauıp jatsa, qazaq kinosına ülken qoldau bolar edi.

Bwl körşi elderde bayağıda qabıldanıp qoyğan ğoy. Al, bizdiñ endi ğana qolımız jetip jatır. Soğan da şükir, ärine. Bwl Zañ kinonıñ damuına ülken ülesin qosadı. Öytkeni ärbir närse Zañmen ğana jasaladı ğoy.

Mısalı, “Qazaq kinosınıñ damu fondı” deydi. Sol fondta bükil aqşa jinalıp, akkumulyaciya jasaladı. Sol jerde scenariyler qabıldanatın boladı. Sonday-aq, körkemdik keñes te qwrıluı qajet. Onıñ qwramına kino salasına eñbegi siñgen, ziyalı adamdar, öner qayratkerleri de bolu kerek dep esepteymin.

Bizdiñ kinolarımızdağı ülken kemşilik – körşi eldiñ tilinde kontentti tolıqtıradı. Osı meniñ köñilimnen şıqpaydı. Nege biz Qazaqstannıñ qarajatına körşi eldiñ kontentin tolıqtıruımız kerek. Bwl dwrıs emes. Qazaqstanda jasalğan negizgi 90% önim öz tilimizde jasaluı kerek. Mısalı, Reseyde qazaq tilinde kino tüsirilmeydi ğoy. Sondıqtan, körşi eldiñ kontentine aqşa bölinbeu kerek.

Aldağı uaqıtta bwl mäsele de şeşimin tabadı dep oylaymın.

Abai.kz

3 pikir