Düysenbi, 17 Mausım 2019
Bizdiñ şeneunik 3785 43 pikir 13 Naurız, 2019 sağat 08:50

Qazaqşanı qatırmaytın Mamin qıtayşa üyrenip jür...

Qazaqstannıñ jañadan saylanğan Ükimet basşısı Asqar Mamin tañğı sağat törtte twrıp qıtay tilin üyrenedi eken. Qazaqşanı qatırmasa da, qıtay tiline degen beymälim alañdauşılıq onı tañğı wyqısınan şoşıp oyatatın körinedi. Tağayındalğanına nebäri üş apta bolğan Mamin mırzadan el jañaşıldıq kütip otırğanda, onıñ jañaşıldığı nebäri qıtay tilin nasihattau häm üyretu bolıp jürmey me?

Jalpı, şığıstağı körşimizdiñ tilin üyrenu kerektigi turalı jii bolmasa da, emis-emis bir ünder estilip qaladı. Bıltır ğana senator Dariğa Nazarbaeva Almatı jastarımen kezdesuinde qıtay tilin üyrenu asa mañızdı ekenin ayttı. Senatordıñ sözin qaz-qalpında keltirsek: “Qıtay tilin üyreniñder. Talap etemin. Meni wltjandı azamattar mwnday sözder üşin sınaydı, biraq bolaşaq qıtay tilinde dep sanaymın. Qıtay narığınıñ äleueti şeksiz. Halıq sanı köp. Ol jaqta ne şığarsañızdar da, milliarder bolasızdar, – dedi ol.

Nazarbaevanıñ bolaşaqtı qıtay tilimen tığız baylanıstırıp, onı üyrenudi talap etkeni qoğamda biraz talqığa tüsken bolatın. Alayda, senatordıñ aytuınşa, Qıtay bizge milliardtap investiciya qwyıp jatır. Jäne, sonıñ arqasında Qazaqstandıqtar üşin jaña jwmıs orındarı aşıladı, tabıs tabadı, otandıq narıq jaña tauarlarmen molayatın körinedi.

Biraq, Dariğa Nwrswltanqızı “tabıs tauıp milliarder bolasızdar” degen ädemi sözderden bwrın, ne sebepti Qazaqstandağı qıtay biznesmenderiniñ sanı kürt öskenin, nege olardıñ 51 kompaniyasınıñ bizdiñ elge twraqtağanın tüsindirgeni dwrıs. Jäne, Qıtaydıñ sol milliardtağan investiciyasınıñ öteui ne bolatını tağı jwmbaq. Al, jerinde Qwday bergen astı-üsti baylığı bola twra, otandıq narıqtı qıtay kompaniyalarınıñ esebinen arttırudıñ astarında satqındıq jatqan joq pa? Qalay desek te, ädil oyın emes siyaqtı...

Al, osı oyındağı Asqar Mamin mırzanıñ röli qanday?

2017 jıldıñ mausım ayında QHR basşısı Si Czin'pin resmi saparmen Qazaqstanğa keldi. Onı äuejaydan sol kezdegi prem'erdiñ birinşi orınbasarı Asqar Mamin kütip aldı. Sol saparında Qazaqstan Prezidenti N.Nazarbaev Qıtaydıñ 51 käsiporının Qazaqstanğa köşiru turalı kelisimin jüzege asırıp jatqanın ayttı. Säykesinşe, Qıtay basşısı da öziniñ «Bir beldeu, bir jol» attı ideyasın qoldağanı üşin Nazarbaevqa rizaşılığın bildirgen. Jäne Si Czin'pin mırza Astanadağı Beijing Palace qonaqüyin öz üyindey sezinetinin ayttı.

Arada eki ay ötkende Asqar Mamin Qıtaydıñ Nan'nin qalasında QHR Memlekettik keñesiniñ Prem'eri Çjan Gaolimen birge birinşi Qazaqstan-Qıtay aymaqaralıq ıntımaqtastıq forumına qatıstı. Qıtay - ASEAN Expo körmesinde ötken kezdesude qazaqstandıq «Batıs Mark Lamb» et kombinatınıñ törağası Rahımjan Ismağambetov pen  qıtaylıq  Zheng & Agrotechnology Co. Ltd kompaniyasınıñ törağası Li Sian'ming arasında ıntımaqtastıq turalı memorandumğa qol qoyılğan. Nätijesinde, jalpı kölemi 47 mln. dollardı qwraytın investiciyalıq joba jasalğan.

(Asqar Mamin QHR Memlekettik keñesiniñ Prem'eri Çjan Gaolimen)

Sonday-aq, «NK Kazakh Invest» AQ Basqarma törağası Maqsat Qabaşev pen «Silver Tiger Capital» kompaniyasınıñ basşısı K'yu Longfay arasında kapitaldandırudı jüzege asıratın birlesken investiciyalıq qor qwru turalı negizdemelik kelisimge qol qoyılğan. Onıñ jalpı qwnı 250 mln. AQŞ dollarına bağalanğan.

Sonımen qatar, osı forumda Qazaqstandıq «Aitey Group» holdinginiñ basqarma törağası Seyitjan Esimov pen «Stone» akcionerlik qoğamınıñ basqarma törağası Hu Djinpey de strategiyalıq äriptestik turalı kelisimge qol qoydı.

Jalpı, osınday iri jobalardıñ iske asuın közdeytin bwl forumğa Asqar Mamin “eki el arasındağı dostıq pen tatulıqtı jäne strategiyalıq äriptestikti nığaytuğa jaña serpin beredi” dep bağaladı.

Bir jıldan soñ, yağni, 2018 jıldıñ säuir ayında Asqar Mamin jwmıs saparımen kezekti ret Qıtayğa bardı. Ol kezde qıtaylıq CITIC Group Corporation Ltd kompaniyasınıñ bas direktorı Van Djunmen jolığadı. Kezdesu barısında kölik infraqwrılımın damıtu, mwnay öñdeu jäne auıl şaruaşılığın damıtu salasındağı investiciyalıq ıntımaqtastıq mäseleleri talqılanadı. Jäne, Qıtaydıñ eksporttıq-importtıq, (Export and Import bank of China), qwrılıs, (China Construction Bank), industrialdı-kommerciyalıq (Industrial and Commercial Bank of China Limited) siyaqtı iri bankteriniñ basşılarımen investiciyalıq jobalardı qarjılandıru mäselelerin talqılağan.

Al, 2018 jıldıñ qırküyek ayında Mamin mırza tağı da Qıtayğa barıp, Beyjiñ qalasında QHR Memlekettik keñesiniñ vice-prem'eri Han Çjenmen kelissözder ötkizdi. Jäne, COSCO Shipping Corporation basşısı Huan Syaouenmen jäne Lyan'yun'gan portınıñ basqarma törağası Din Jueymen kezdesip, transqwrlıqtıq tasımaldaudı damıtu jäne birlesken terminal men “Horgos-Şığıs qaqpası” AEA-nı odan äri damıtu mäseleleri talqıladı.

(A.Mamin QHR Memlekettik keñesiniñ vice-prem'eri Han Çjenmen)

Qazaqstan-Qıtay arasındağı osınday kelisimderdiñ jüzege asuına ıqpal etip jürgen Mamin mırzanıñ qıtay tilin tañğı törtten üyrenuiniñ sırı da osı bolsa kerek.

Büginde Qazaqstannıñ Qıtayğa qarızı 1,2 mlrd.dollar bolğan. Bwl turalı QR Prem'rer-ministriniñ birinşi orınbasarı – Qarjı ministri Älihan Smayılov aytqan bolatın. Oğan qosa, Qazaqstan ükimeti Qıtaydan eki el şekarasındağı qazaqstandıq ötkizu punktin jetildiru üşin tağı da 2 milliard yuan', yağni, 100 milliardqa juıq teñge qarız aludı josparlap otırğan körinedi. Osılayşa, qazaqtıñ moynına tağı da qarız qamıtı ilinbek...

Aytpaqşı, aqparat qwraldarında osı Maminniñ Kärim Mäsimovpen klastas ekeni aytıldı.

Eki şendiniñ qazaq tilinen bergen wstazı Müslima Aysaqqızınıñ aytuınşa, Asqar köp balalarğa qarağanda qazaq tilin jaqsı bilgen. Biraq, söyleuge wyalatın bolıptı. Qazaqşa swrasa ündemeydi nemese “ne znayu” dep jauap beretin körinedi. Al, klastası Kärim Mäsimovtıñ barlıq sabağı bes bolğanımen, däl qazaq tilin 4 ke bitirgen. Ol bağanıñ özin mwğalimderi swrap qoydırğan eken. Wstazı Mäsimovtıñ qazir qazaq tilin naşar biletinin, eki söz aytsa, üşinşisin oqıp beretinin sınğa alıptı. Sonau mektepten qazaq tiliniñ uızına jarımağan ekeui de keyinnen QR Ükimetin basqardı. Bir qızığı, Kärim Mäsimov ta qıtay tilinde taza söylep, bayandama jasaydı. Al, Asqar onıñ deñgeyine jetu üşin tañğı törtten twrıp eñbektenip jür...

Tüyin.

Til – wltıñ janı. Bwl  bir qarağanda jattandı söz köringenimen, şın mäninde, qazaq wltınıñ tilin bilmegender, onıñ janın tüsinip, mäselesine bas auırtpaytının körip jürmiz. Al, Mamin mırzanıñ jäne onıñ qayta jasaqtalğan Ükimetiniñ sırt közdi aldau üşin söylegen jasandı qazaqşası qanşa uaqıtqa jetetini belgisiz...

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

43 pikir