Preziydentting Memlekettik Tu kóteru rәsiminde sóilegen sózi
Qúrmetti otandastar!
Barshanyzdy Memlekettik rәmizder kýnimen shyn jýrekten qúttyqtaymyn! Búl – qasiyetti Otanymyz – Qazaq elining әrbir azamaty ýshin manyzy erekshe mereke. Biz osy kýni bayraghymyzdy biyikke kóteremiz. Sol arqyly enseli, egemen el ekenimizdi kýlli әlemge pash etemiz.
Qasterli rәmizderimiz – últ qúndylyqtarynyng jarqyn simvoly.
Memleketimizding әr nyshany halqymyzdyng bolmys-bitimining kórinisi sanalady. Eltanba – eldigimizding aishyqty belgisi. Ánúran – azattyghymyzdyng aibyndy ýni. Kók Tuymyz – Tәuelsizdik túmary. Tóbemizge kóterip, qadir tútatyn osy ýsh rәmizdi memlekettigimizding myzghymas ýshtaghany desek, artyq bolmaydy.
Tariyhqa ýnilsek, júrtymyz әrqashan bir tudyng astyna jinalyp, yntymaq-birligin saqtay bilgen. Qazir de elimiz auyzbirshiligin nyghaytyp, algha qaray senimmen qadam basyp keledi.
Bәrinizge belgili, nauryz aiynda biz birtútas qogham bolyp jalpyúlttyq referendumgha qatystyq. Azamattarymyz konstitusiyalyq reformany qoldap, dauys berdi. Osylaysha, biz jana Konstitusiyamyzdy qabyldap, tól tarihymyzdyng jana paraghyn ashtyq. Ata zanda halqymyzdyng san ghasyrlyq arman-tilegi, maqsat-múraty kórinis tapty. Keng baytaq jerimizding tútastyghy, elimizding egemendigi, azamattardyng qúqyqtary jәne bostandyqtary basty qúndylyqtar dep jazyldy.
Zang men tәrtipti saqtau, bilim men ghylymdy, jana tehnologiyalardy damytu, tazalyqty dәripteu, tabighatty qorghau, volonterlik qyzmetti qoldau konstitusiyalyq mindet retinde aiqyndaldy. Týbegeyli jana sipatqa ie bolghan Ata zanymyz Ádiletti Qazaqstannyng myzghymas jarghysyna ainaldy.
Konstitusiyada әr adam elimizding memlekettik rәmizderin qúrmetteuge tiyis dep kórsetildi. Sebebi últtyq nyshandarymyzdy qadirleu otanshyldyq ruhynyng eng biyik ólshemi ekeni sózsiz. Naghyz patriottar ghana elding kóshin algha bastaydy, jerding shetin jaudan qorghaydy. Basqa sózben aitqanda, otanshyldyq degenimiz – jerimizding qauipsizdigi jәne tútastyghynyng kepili. Últ rәmizderining mәrtebesin arttyru, búl – asa manyzdy memlekettik júmys. Tayau arada Ýkimet memlekettik rәmizderdi oryndy paydalanu mәselesi boyynsha qaulygha qajetti týzetulerdi engizedi. Últtyq nyshandarymyzdy úlyqtau – ortaq paryz, búl – әr azamattyng mindeti. Týptep kelgende, rәmizderdi qasterleu – memleketimizdi qúrmetteu degen sóz.
Qúrmetti otandastar!
Biz biyl Tәuelsizdikting 35 jyldyghyn atap ótemiz. Búl tarihy kezeng jýrip ótken jolymyzdy jan-jaqty tereng taldaudy jәne bolashaqqa strategiyalyq jospar qúrudy múqiyat oilastyru túrghysynan ýlken mәnge iye. Atalghan mereyli datany qajyrly enbekpen jәne naqty nәtiyjelermen qarsy aluymyz kerek. Biyl tútas elimiz ýshin auqymdy ózgeristerge toly jyl bolyp otyr. Qazaqstan qoghamdyq ómirding barlyq salasynda sony serpiliske úmtylghan el retinde ornyqty damudyng danghyl jolyna týsti.
Jalpyhalyqtyq referendumda qabyldanghan Konstitusiya – Qazaqstannyng aldaghy ondaghan jyldargha arnalghan basty zany. Dәl osy Ata zang halqymyzdy әlemdik órkeniyetting jana belesterine bastaydy. Tehnologiyalyq jetistikter, sayasy dýrbelender, әskery qaqtyghystar beleng alyp jatqan qazirgi dәuirde Negizgi zanymyzdyng jol núsqaushy temirqazyq retindegi manyzy eselene týsedi.
Elimizding bas qújaty – Konstitusiya 1 shildeden bastap kýshine enedi. Tamyz aiynda bir palataly Qúryltay saylauy ótedi, al qyrkýiekte Qazaqstan Halyq Kenesi qúrylady.
Osylaysha, biz auqymdy ózgerister kezenine ayaq basamyz. Qazirding ózinde halqymyzdyng bolmysy, qúndylyqtary, sana-sezimi, tipti, dýniyetanymy ózgerip jatyr. Azamattarymyzdyng basym kópshiligi zangha qúrmetpen qarau, qoghamdyq tәrtipti nyghaytu strategiyasyn qoldaydy, sonday-aq «Taza Qazaqstan» aksiyasyna belsene qatysady.
Alayda búl әr jetistikke mәz bolyp, jaybaraqat otyratyn zaman emes. Biz biyik maqsattargha úmtylyp, tek qana algha – jarqyn bolashaqqa qaray jýruimiz kerek. Keleshekke zor senimmen qarap, Qazaqstandy shyn mәninde órkeniyetti memleketke ainaldyruymyz qajet.
Qazir biz bir el bolyp jasampazdyq jolyna týstik: qoghamymyzda jana iydeyalar, jana túlghalar, otanshyl azamattardyng jana buyny payda boluda. Men Memleket basshysy retinde osynday iygi ýrdisti qoldaymyn. Múny el ishinde jasalyp jatqan reformalardyng aiqyn kórinisi dep sanaymyn.
Halqymyzdyng auyzbirshiligin nyghaytu basty maqsatymyz bolyp qala beredi. Búl – elding tabysty damuynyng birden-bir sharty, tiyimdi әri úzaqmerzimdi faktory.
Reformalardyng bastapqy kezeninde elimizdegi kózi ashyq jәne ilgeri qoghamdyq-sayasy kýshter jalpyúlttyq qúndylyqtar men maqsattar ayasynda birigui qajet dep sanaymyn. Sonda ghana Ádiletti Qazaqstandy qúru, memlekettiligimizdi nyghaytu isinde tabysqa jete alamyz.
Elimizding Egemendigi, Tәuelsizdigi – eng manyzdy, eng qasterli qúndylyghymyz.
Biz órkeniyetti әri ozyq oily últ retinde ózimizge senimdi boluymyz kerek. Eshkimge jaltaqtamay batyl әreket etuimiz qajet. Búdan basqa jol joq. Maqsaty aiqyn, kózi ashyq, kókiregi oyau azamattarymyz memleket taghdyryna jauapty ekenin tereng týsinedi. Olar eriktiler qataryna qosylyp, qayyrymdylyq jasap, manyzdy bastamalardy tabysty iske asyryp jýr.
Naghyz otanshyl adam kózboyaushylyqqa barmaydy, shyn patriot el mýddesi ýshin tabandy enbek etedi. Jasampaz otanshyldyq degenimiz de – osy.
Memleket ýshin bir kýnning qamy emes, bolashaqtyng jayy manyzdy. Sondyqtan biz Abaydyng úlaghatyna say «aqyryn jýrip, anyq basamyz». Últ mýddesin bәrinen biyik qoyyp, alysqa kóz tigemiz. Tól tarihymyzgha qúrmetpen qarap, úrpaqtar sabaqtastyghyn saqtaugha basa nazar audaramyz.
Búl baghytta belsendi júmys istelude. Joshy han jerlengen Úlytau aimaghyna oblys mәrtebesi berildi. Elimizde Joshy úlysyn zertteu instituty qúryldy. Biz búl mekemening ghylymy әleuetin kýsheyte beremiz.. Kóp úzamay Qazaqstan tarihynyng jeti tomdyq akademiyalyq enbegi jaryqqa shyghady. Onyng bir tomy týgeldey Altyn Orda taqyrybyna arnaldy.
Búdan bólek, biz jana Konstitusiyada qazaq elining tól shejiresi Úly dalanyng myndaghan jyldyq tarihymen sabaqtas ekenin aiqyn kórsettik. Elordamyzda Úly dala órkeniyetine arnalghan zәulim ghimarat salynady. Jaqynda Astanada YuNESKO-nyng ayasynda Altyn Orda múrasyn zertteu isine arnalghan halyqaralyq simpozium ótkizildi. Múnyng bәri memlekettigimizding túghyryn nyghayta týsuge zor yqpal etedi. Altyn Orda ózining basqaru instituttary, diplomatiyalyq qyzmeti, baylanys jәne keden jýiesi, әlemde moyyndalghan valutasy, ozyq innovasiyalary bar orta ghasyrdaghy alyp el boldy.
Qazir Qazaqstanda berik ornyqqan preziydenttik basqaru ýlgisi Altyn Orda kezinde qúrylghan sayasy jýieden bastau alady. Altyn Ordanyng eng basty múrasy – onyng myzghymas qúndylyqtary. Sebebi alyp memlekette dini, tili, mәdeniyeti, dәstýri bólek adamdar ortaq erejeler ayasynda tatu-tәtti ómir sýrdi. Babalarymyzdyng osynday taghylymdy joly biz ýshin óshpes ónege jәne basty strategiyalyq baghdar bolyp qala beredi.
Altyn Ordanyng jetistigi Euraziyadaghy kóptegen halyqtyng ortaq iygiligi sanalady. Sondyqtan Úlyq Úlystyng múrageri retinde biz Euraziyanyng birtútastyghyn, ósip-órkendegenin, ondaghy memleketterding barlyghy tatu-tәtti ghúmyr keship, ortaq qauipsizdikti saqtap, halyqtarynyng iygiligi ýshin qyzmet etkenin qúptaymyz.
Bizding maqsatymyz – ózgelerding taptauryn bolghan tәjiriybeleri men iydeyalaryn ýlgi-ónege etpeu, ónbeytin dau-damaydan boydy aulaq salu. Sonymen birge ótken úly dәuirding qúndylyqtaryn oy eleginen ótkizip, sapaly týrde janghyrtyp, zamanauy órkeniyetke qaray beyimdeu.
Jappay sifrlandyru jәne jasandy intellekt tehnologiyalary damudyng búryn-sondy bolmaghan ýlgisi men tәsilderine jol ashatyn jana әri sheksiz kenistik qalyptastyrdy. Mynnyng birine beriletin dәl osy tarihy mýmkindikti tek quatty, kýshti, bolashaqqa baghdar týzegen halyqtar paydalana alady.
Búl mindetti enseru bizding óskeleng úrpaqtyng qolynan keledi. Men búghan senimdimin.
Qazaqstannyng ornyqty damuynyng negizinde úly tarihymyz, odan kem týspeytin qazirgi sәt jәne, eng bastysy, jarqyn bolashaq arasyndaghy ajyramas baylanys jatyr.
Qazir Qazaqstan jana túrpatty elge ainaldy. Biz birtútas әri jasampaz últ retinde damudyng danghyl jolyna týstik. Keyingi jyldardy elimiz ýshin tarihy betbúrys kezeni deuge tolyq negiz bar. Auqymdy reformalar barlyq salagha tyng serpin berude. Týbegeyli ózgerister, әsirese, qoghamdyq sanagha zor silkinis әkeldi. Ishki sayasattyng mazmúny janardy, baghyt-baghdary aiqyndala týsti. El ishinde janashyrlyq, enbekqorlyq, úqyptylyq, ýnemshildik qasiyetteri ornygha bastady. Azamattarymyzdyng kózqarasy jәne ústanymy ózgerude. Halqymyz Ádiletti, Mәdeniyetti, Taza jәne Qauipsiz elde ómir sýrudi qalaydy. Sondyqtan júrtymyz tәrtip búzushylyqqa, zansyzdyqqa tútas qogham bolyp tosqauyl qonda. Alayda, aldymyzda túrghan júmys – óte auqymdy. Búl júmysty bәrimiz bir el, birtútas halyq bolyp mindetti týrde oidaghyday oryndaymyz.
Qúrmetti jas sarbazdar!
Men byltyr әskery oqu oryndarynyng ýzdik týlekterin qoldau jóninde bastama kóterdim. Olargha qalyptasqan dәstýrge say «leytenant» emes, «agha leytenant» shenin tapsyru qajet ekenin aittym. Soghan sәikes naqty tapsyrma berdim. Mine, býgin osy bastama naqty jýzege asyrylmaq. Sizder oqudy bitirip, birden «agha leytenant» shenin alatyn túnghysh týlek bolasyzdar. Búl – ózderinizge artylghan zor senim jәne ýlken jauapkershilik.
Qazaqtyng birtuar batyry Saghadat Núrmaghambetovting «ataqty alghannan ony arqalap jýru qiyn» degen sózi bar. Shyn mәninde, naghyz sarbazdyng abyroy-bedeli onyng shenimen emes, eng aldymen, Otan aldyndaghy minsiz qyzmetine qaray ólshenedi. Kóptegen jastarymyz sizderge qarap boy týzeydi, ýlgi alady. Bәriniz de antqa adal bolyp, qazaq sardary degen ataqqa әrdayym layyq bolasyzdar dep senemin. Býgin alqaly jiyngha ozat týlekterding ata-analary da qatysyp otyr. Sizder Qazaqstannyng dәl osynday otanshyl azamattaryna tәlim-tәrbie berdinizder. Barshanyzgha shynayy rizashylyghymdy bildiremin.
Jas ofiyserlerding alghashqy әskery sheni qútty bolsyn! Qyzmetterinizge tabys tileymin! Tuymyz әrdayym kókte jelbiresin! Qazaq eli mәngi bolsyn!
Abai.kz