Jwma, 19 Şilde 2019
ŞOLU 2821 9 pikir 10 Şilde, 2019 sağat 15:05

Nwrqadilovten Baybekke deyin: Almatınıñ äkimderi nesimen este qaldı?

Almatı – elimizdiñ eñ mañızdı sayasi-ekonomikalıq, mädeni-ruhani qalası. Al, Almatınıñ äkimi bolu är kezde jauapkerşiligi joğarı qızmet. Juırda ğana bwl qalağa QR Prem'er Ministr qızmetin atqarğan Baqıtjan Sağıntaev tağayındaldı.

Sonımen oñtüstik astananıñ äkimderi el esinde qanday isterimen qalğanına "Forbes" saytı şolu jasaptı. Atalğan şoludı qazaqşağa qotarıp bere otırıp, aytılmay qalğan azdı-kem oyımızdı qosqandı jön kördik.

Zamanbek Nwrqadilov (1992-1994)

Bilimi boyınşa inejener-qwrılısşı. Medeu bögeniniñ qwrılısına qatısqan. Keyinnen partiya organdarında jauaptı qızmetter atqardı. 1985-1991 jıldarı Almatı atqaru komitetiniñ törağası bolıp tağayındalğan. Täuelsizdik alğannan keyingi jıldarda Almatını ekinşi ret basqardı.

Nwrqadilov qala twrğındarınıñ esinde eñ aşıq jäne qoljetimdi boluımen qaldı. Ol köptegen jıldar boyı Almatınıñ erekşeligine aynalğan “Aziya dauısı” halıqaralıq bayqauınıñ negizgi wyımdastıruşısı boldı. Nwrqadilovtıñ kezinde jekeşelendiru bastalıp, qalada alğaşqı kommerciyalıq käsiporındar, firmalar men bankter aşıla bastadı.

Eldegi ekonomikanıñ auır hali oğan qalanı jaqsartuğa, qanday da bir äleumettik jobalardı iske asıruğa mümkindik bermedi. Kerisinşe, jarıq pen gazdıñ öşui, qoğamdıq kölik pen kommunaldıq şaruaşılıq jwmıstarında jii üzilis bolıp twratın.

Zamanbek Qalabaywlı astananı bolaşaq Astanağa köşiruge qarsı boldı. Alayda, parlament osı mäsele boyınşa şeşim qabıldağanğa deyin (1994 jılğı 6 şilde) ol qızmetten bosatıldı.

Nwrqadilov ömiriniñ soñına deyin Almatını erekşe süyip ötti. 1994 jılı qızmetten ketkennen keyin ol mäjilis deputatı bolıp saylandı. Keyinnen 1997-2001 jıldarı Almatı oblısınıñ äkimi bolıp, Almatıda qızmet atqardı.

Sonday-aq, respublikanıñ barlıq bölimşelerin jaña astanağa auıstıruğa qaramastan, 2001-2004 jıldarı tötenşe jağdaylar jönindegi agenttikti basqardı. Özi ornınan tüskennen keyin agenttik ministrlikke auıstırılıp, Astanağa köşti.

2005 jıldıñ 12-qaraşasında 61 jastağı Nwrqadilov öz üyinde öli küyinde  tabıldı.

Şalbay Qwlmahanov (1994-1997)

Mansaptıq jolı Almatınıñ aldıñğı merimen wqsas. Qwlmahanov ta Nwrqadilov sekildi qwrılıs mamandığı boyınşa bilim alğan, keyinnen partiyalıq jäne keñestik orındarda jwmıs istedi. Almatı qalası äkiminiñ qızmetinen ketkennen keyin ol eki ret Tötenşe jağdaylar jönindegi komitetti basqardı. Sodan keyin Almatı oblısınıñ äkimi boldı. Sonımen qatar, 80-jıldarı Qwlmahanov qalalıq äkimşilikte Nwrqadilovtıñ qol astında qızmet atqardı.

Qwlmahanovtıñ atqarğan erekşe jwmıstarı bolmadı. Ol basqarğan jıldarı Almatı da, qala twrğındarı da Nwrqadilov basqarğan kezdegidey qiın ekonomikalıq kezeñdi bastan ötkerdi.

2007 jıldıñ qañtarında Tötenşe jağdaylar ministri qızmetinen ketkennen zeynetkerlikke şıqqan. Qazirgi uaqıtta Qwlmahanovtar otbası ülken biznespen aynalısadı. Al, keybir derekterge qarağanda Şalbay Qwlmahanov uaqıtınıñ köp böligin şet elde ötkizedi.

Viktor Hrapunov (1997-2004)

Energetik. Köp jıldar boyı Almatıda  twrğan. Ol da Nwrqadilov siyaqtı Almatını eki ret basqarğan. YAğni, 1991- 1992 jıldarı qalalıq atqaru komitetiniñ törağası boldı.

Däl Hrapunov basqarğan jıldarı Almatı elorda atınan ayırılıp, Almatılıqtar “oñtüstik astana twrğındarı” dep atala bastadı.

90-jıldardıñ soñına qaray respublika ekonomikalıq örleudi bastan keşirip, qala belsendi türde dami bastadı. Ras bwl jağday köbine wnamadı. Sebebi Almatı taularınıñ etegine kottedjder salu üşin, ondağı Almatınıñ sänine aynalğan alma baqtarı kesildi. Sonday-aq, twrğındarmen su qorğau aymağın qwru turalı «kelissözder jürgizu» mümkindigi jüzege astı.

Hrapunov Almatı äuejayına qatıstı oqiğamen erekşe este qaldı. 1994 jılı äuejay örtendi. Keyin ol wzaq uaqıt boyı qayta jasalıp, 2004 jılı ğana paydalanuğa berildi.

Al,1999 jıldan bastap «Almatı - meniñ alğaşqı mahabbatım» jaña muzıkalıq festivali ötkizildi.

Hrapunov 2004-2007 jıldar aralığında Şığıs Qazaqstan oblısınıñ äkimi boldı. Al 2007 jıldıñ qañtarınan bastap qaraşağa deyin Tötenşe jağdaylar ministri bolıp tağayındaldı. Bwl lauazım oñtüstik astananıñ bwrınğı äkimderi üşin “qwttı orın”  boldı.

Hrapunov otstavkağa ketkennen keyin onıñ üstinen sıbaylas jemqorlıq, alayaqtıq, wyımdasqan qılmıstıq toptardıñ qwrıluı men basqarıluı turalı ayıptar bastaldı. 2018 jıldıñ qazan ayında Hrapunov sırttay 17 jılğa bas bostandığınan ayırılıp, barlıq ataqtar men marapattarınan ayırıldı.

Büginde Hrapunov jäne onıñ otbası şet elde twradı. Birneşe memlekette, sonıñ işinde Şveycariyada biznesin jürgizip otır. Al, Hrapunov özine tağılğan ayıptıñ sayasi astarı bar dep esepteydi.

Imanğali Tasmağambetov (2004-2008)

Qalanıñ tarihındağı eñ bedeldi köşbasşılardıñ biri retinde qaldı. Onıñ biligi kezinde Almatı köşeleri tärtipke keltirilip, qoqıstardan tazartıldı, barlıq jerde joldar men kölik joldarı salındı. Jäne ol Tasmağambetov 2011 jılğı Aziada oyındarın Almatıda ötkizuge arnalğan konkurstı jeñip aldı.

Degenmen, Tasmağambetovtıñ kezinde Almatıda äygili “Şañıraq oqiğası” boldı. 2006 jıldıñ jazında jağday uşığıp, zañsız ğimarattardı bwzu kezinde twrğındar men policiya qızmetkerliriniñ arasında qaqtığıs bolıp, bir policiya qaytıs boldı.

Aytpaqşı, Tasmağambetov kezeñinde «Aziya dausı» festivali  jabıldı. Ol bayqau soñğı ret 2004 jılı ötkizildi.

Keyinnen Tasmağambetov Astana qalasınıñ äkimi, QR Qorğanıs ministri, Prem'er-Ministrdiñ orınbasarı boldı. 2017 jıldan küni büginge deyin Qazaqstannıñ Mäskeudegi Elşisi bolıp qızmet atqaradı.

Ahmetjan Esimov (2008-2015)  

Ol jwmısın qoğamdıq köliktiñ jwmısın özgertuden bastadı.  Jäne qalada birinşi bolıp avtobustarğa arnalğan arnayı jolaqtardı engizdi. Onıñ bastamasımen “Almatı - jayau jürginşiler üşin” attı qalalıq bağdarlama iske qosıldı. Köptegen velosiped joldarı payda boldı, velosiped jarısı ötkizildi. Ol Almatı avtokölikterine qattı äser etti.

Esimovtıñ kezinde köptegen sauda-oyın-sauıq ortalıqtarı salına bastadı, biraq kommunaldıq qızmetter jaqsı jwmıs istemedi.

Sonday-aq, äygili “baraholka” bazarı örtendi. Keyin ol bazar basqa jaqqa köşip, jwmısın bastadı.

Ol Almatığa eki jaña  Naurızbay jäne Alatau audandarın qostı. Almatı metropoliteni jwmısın bastadı. Jäne Aziyada oyındarı sätti ötti.  «Almatı Tur» velosiped jarısı ötkizilip, birneşe sporttıq nısandar qayta jañartıldı. Sonımen qatar, Almatı qısqı Universiada oyındarın ötkizu qwqığına ie boldı.

Alayda, Esimov mırza Almatıdağı Täuelsizdikke täu eter bir de bir jiınğa qatıspadı. Onı Esimov öziniñ tuğan künimen baylanıstırğan.

Almatı äkimdiginen ketkennen keyin Ahmetjan Smağwlwlı «Astana EKSPO-2017» Wlttıq kompaniyası »AQ basqarmasınıñ bastığı boldı. Al 2017 jıldıñ jeltoqsanınan beri «Samwrıq-Qazına» Wlttıq äl-auqat qorı» AQ Basqarma törağası bolıp qızmet atqaradı.

Bauırjan Baybek (2015-2019)

Almatınıñ eñ jas äkimi. Ol Almatıda biznesti qızu qolğa aldı. Köp wzamay azamattar birqatar innovaciyalıq igilikterdi kördi. Jäne ol 4 jılda qalanıñ bet-älpetin edäuir özgertti.

Ol qoğamdıq köliktiñ qızmetin basqaşa jalğastırdı. Qoğamdıq kölikte “Oñay” kartasın engizip, avtobustar men trolleybustarğa arnalğan arnayı jolaqtardıñ sanın köbeytti. Jäne Timiryazev pen Mwstafin köşelerin qayta qalpına keltirdi. Qalanıñ avtobus parki qayta jañartıldı. Qalanıñ köşelerinen tramvaylardı alıp tastadı. Alayda ol isi qala twrğındarınıñ tarapınan sınğa wşıradı. Biraq ol  LRT - jeñil rel'sti qoğamdıq köligin engizuge uäde berdi.

Baybek twrğındar men qonaqtar üşin jayau jürginşiler aymağın salğan. Almatılıq twrğındardıñ birneşe jıldan bergi aulaları qayta qwrıldı jäne barlıq jerde oyın alañdarı salındı. Qazir Almatıda Smart City jobasın jüzege asıru boyınşa belsendi jwmıs jürgizilip jatır. Joldardıñ qwrılısı jürgizilip, arıq jüyesin auıstıru jalğasuda. Alayda, Almatılıqtar qattı jañbır kezinde su tasqınınan zardap şegedi.

Baybektiñ qalada bir jaqtı köşelerdegi jıldamdıqtı 40 km/sağ, al, qalanıñ bas dañğılındağı jıldamdıqtı  60 km/sağ-qa qısqartu turalı şeşimi sınğa wşıradı.

Biraq, onıñ kezinde Universiada oyındarı sätti ötip, qalada birqatar sporttıq nısandar boy köterdi. Sonday-aq, ol twrğızğan “Atakenttegi” tiinniñ müsini biraz sınğa wşıradı.

Al, 2019 jıldıñ 28 mausımında ol Almatı qalası äkiminiñ qızmetinen bosap, «Nwr Otan» partiyası törağasınıñ birinşi orınbasarı bolıp tağayındaldı.

Endi Almatı äkimi bolıp Baqıtjan Äbdirwlı Sağıntaev tağayındaldı.

Sağıntaev qızmetine kirisken bir aptanıñ işinde qala twrğındarımen kezdesti. Qalanı jezökşelerden tazartu turalı jedel tapsırma berdi. Su jaña äkimniñ sol tapsırmasınan keyin policiya ökilderi jalma-jan reyd jürgizip, älgi äydik käsippen şwğıldanatın birneşe adamdı, olardı äri-beri tasıp jürgen birneşe taksidi jäne jeñgetaylıq jasap jürgen tağı birneşe adamdı wstadı. Wstalğandardıñ wzın-ırğası 130 adam boldı.

Aytpaqşı, üydi-üydi aralap şıqtı. Üy aralap jürgende tipti, bir kelinşek äkimdi üyine kirgizbey qoyğanı äleumettik jelide äjeptäuir äñgime boldı. Auruhanalar men policiya qızmetine bağa berdi. Avtojoldardı keñeytu mäselesin söz etti.

Baqıtjan Äbdirwlı qızmetine kirise salısımen eks-äkim Bauırjan Baybekpen äleumettik jelide äzildesti. Bauırjan Baybek "Tvitterdegi" paraqşasında "post sdal" dep jazsa, Baqıtjan Sağıntaev oğan jauap retinde "post prinyal" dedi.

Onan soñ, almatılıqtarğa beyne ündeu joldap, twrğındardı birlesip jwmıs isteuge şaqırdı.

Baqıtjan Sağıntaevtıñ äkimdiktegi qızmetine bir apta ğana uaqıt toldı. Sondıqtan, onıñ qızmeti turalı pälendey saraptama jasau qiındau. Degenmen, ol Ükimetti basqarıp twrğanda "Sağıntaev Ükimeti - eñ könbis Ükimet" degen bağağa ie bolğanın eske tüsirgenimiz jön bolar.

Aytpaqşı, aqpanda otstavkağa ketken Baqıtjan Sağıntaev aynalası eki-üş ayda eki-üş qızmet auıstırıp ülgergen.

2019 jıldıñ 21 aqpanında otstavkağa ketti.

2019 jıldıñ 1 naurızında QR Memlekettik hatşı bolıp tağayındaldı.

2019 jıldıñ 24 naurızında QR Prezident Äkimşiliginiñ jetekşisi bolıp tağayındaldı.

2019 jıldıñ 28 mausımında Almatı äkimi bolıp keldi.

Aqpannan beri Memhatşılıq pen PÄ jetekşiligin körgen Baqıtjan Äbdirwlınıñ Almatı äkimdiginde twraqtap qaluına tilekşimiz, ärine.Tilekşi bola otırıp, jwmıstı jezökşelerden bastağan äkimniñ Almatınıñ, almatılıqtardıñ igiligi üşin şınında kezek küttirmes şarualardı şeşetinine ümit artamız dep tüyindeyik...

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

9 pikir