Seysenbi, 29 Qyrkýyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Júqtyrghandar — 107833. Jazylghandar — 102805. Qaytys bolghandar — 1699
Sanlaq 3627 3 pikir 31 Shilde, 2019 saghat 12:24

Ádilbek Niyazymbetov: Qazaq boksy ótpeli kezendi bastan keshirip jatyr

«Qyran býrkit kóterer erdin narqyn, qyran jigit asyrar eldin danqyn» dep tekten-tekke aytylmasa kerek. Búl sózdi bayraqty bәsekelerde qazaq elinin abyroyyn asyryp, talay jasqa ýlgi bolghan sport sanlaghy, Olimpiada oyyndarynyn eki dýrkin kýmis jýldegeri Ádilbek Niyazymbetovke qaratyp aytsaq bolatynday. Jaqynda ghana «Qazaqstannyn qúrmetti azamaty» atanghan Ádilbekpen jolyghyp, az-kem súhbat qúrghan edik. Nazarlarynyzgha úsynamyz!

- Ádilbek, jaqynda «Qazaqstannyn qúrmetti azamaty» atandynyz. Qúttyqtaymyz! «Qúrmetti túlghalardyn» qataryna qosylaudyn jauapkershiligi de jenil bolmas...

- Ýlken raqmet! IYә, әriyne búl jaydan-jay berilgen dýnie emes. Búnyn jauapkershiligi óte ýlken. Qay jerde, qay elde bolmasyn, ózine artylghan jauapkershilikti sezinip túrasyn. Ózindi dúrys ústap, dúrys jýrsen, artynnan eshqanday sóz ermeydi, eshqanday jaman is bolmaydy. Aldaghy uaqytta osy artylghan senimnin ýdesinen shyghyp, el ýshin qyzmet jasaytyn bolamyz.

- «Otyzynda orda búzbaghan, qyrqynda qamal almaydy» deydi. Osy jasqa deyin biraz jetistikterge qol jetkizdiniz. Endigi maqsat qanday?

- Býgingi tanda Núr-Súltan qalasyna kóship keldim. Jana júmysqa ornalastym. Júmys babymen biyl shetelde oqu josparlanyp otyr. Naqtyraq aytqanda, London qalasyna oqugha baruym kerek edi. Biraq qazir tandaghan mamandyghym Sochiy qalasynda da bar eken. Endi qyrkýyek ayynda eki qalanyn birine baryp, «Sport menedjeri» mamandyghy boyynsha bilim almaqpyn. Qazirgi maqsat – bilim jetildiru, jana dýniyeler ýyrenu, tәjiriybe jinaqtau.

- Jana qala, jana júmys, jana orta. Qazirgi júmysynyz jayynda az-kem aytyp ótseniz.

- Áriyne, búl – basqa ómir. Qazir kóbisi birden bastyq bolghysy keledi. Búryn sondy qaghazben júmys jasap kórmegenbiz. Bylay alyp qaraghanda júmystaghy jetistigin de, sportta jetken jetistigin siyaqty bolu kerek. Mysaly,  Qazaqstan chempionatyn útasyn, odan әri Aziya chempionaty, Álem chempionaty bar degen siyaqty. Búl da osylay óz satysymen kelu kerek. Adam óz maqsatyna birtindep qol jetkizedi. Sondyqtan, qazir eshqanday asyghystyq joq. Kompiyuter aldynda qújattarmen júmys jasaymyn. Aghalarymyz jol siltep, baghyt-baghdar berip keledi. Tәjiriybe jinap, kórgen-bilgenimizdi oygha týyip jatyrmyz.

Картинки по запросу professional boxing

- 2018 jyly resmiy týrde bokspen qoshtastynyz. Sol uaqytqa deyin bokstan ketemin degen oy  boldy ma? Bokstan ketkennen keyingi sezim qalay boldy? 

- Eki olimpiadalyq oyyndardan keyin, ýshinshi olimpiadagha qatysyp kóremin degen oy da boldy. Biraq densaulyghym syr berdi. Jattyghudy qiyndatyp jibersem, belime zaqym kelip jatty. Sonan son naqty bir oygha kelip, sheshim qabyldadym. Áriyne, bireuge jaqsy, bireuge jaman, biraq ishtey bir ókinish boldy. Ýshinshi olimpiadagha qatysu turaly da týrli oylar boldy.

Áriyne, eshqanday ókinish joq. Búl – ómir. Ómir bolghan son barlyghy da boldy. Sondyqtan bәrine shydap, tóze bilu kerek. Osy jylgha deyingi sporttaghy jetistigime shýkirshilik aytamyn. Osynday jaqsy kónilde nýktesin qoyghandy jón dep sanadym.

- Bokstan ketuinizge densaulyghynyz basty sebep bolghan eken. Qazir jaghdayynyz qalypty ma?

- Allagha shýkir, jaqsy! Qatty qinap jatqan eshkim joq. Tek júmys jasaymyz, búrynghyday auyr jattyghular da joq. Belge kýsh salyp jatqan joqpyn. Barlyghy bir qalypty.

- Áuesqoydan kәsipqoy boksqa auyssam degen oy boldy ma?

- Mende mýldem onday oy bolghan joq. Boksty qoysam tek osy әuesqoy boksta ayaqtaymyn dep sheshtim. Kәsipqoy boksqa auysamyn degendi oylaghan emespin.

- Túlgha bolyp qalyptasuynyzgha birden-bir sebepker әkeniz bolghanyn aytyp jýrsiz. Ákeniz  qoldau bildirmegende, Ádilbek qanday adam, qanday maman bolar edi?

- IYә, әkemnin qoldauy óte zor. Ol kisi ózi sportty qatty jaqsy kórdi. Ýyinin ýlkeni bolghan son ózi sportqa barugha mýmkindigi bolmady. Sondyqtan bizdin sportpen aynalysyp, jetistikke jetuimizdi qalaghan birden-bir jan – әkemiz.

Sporttan bólek jol tandar bolsam, bәlkim ghalym bolar ma edim. Sebebi, mektepte sabaqty jaqsy oqydym. Qyzdar bes alsa, mende bes alyp, jarysyp oqitynmyn. Mektep kezinde oqu-bilimge yntyq boldym. Eger odan ózge jol bolsa, futbolshy bolar ma edim. Óytkeni tenbil dopqa yqylasym bólek. Qazirdin ózinde búl menin sýyikti bir isime aynalghan.

- IYә, jaqynda jastardan qúralghan futbol komandasyn ashty dep estidik. Júmys qalay jýrip jatyr?

- Negizi búl Erjan Aughaliyev degen jaqyn dosymnyn bastamasymen qúrylghan komanda. Ózi maghan úsynys aytyp, osy komandada oynaghanymdy qalady.

Qazirgi tanda komandamyzben jarystargha qatysudy bastap kettik. Erjan bauyrymynyn tughan jeri Qorghaljyn audany, Abay auyly bolghandyqtan, komanda atauyn «Abay» dep qoydyq. Komandanyn atyn ózgertuge de úsynys aytyldy. Biraq men ony qalamadym. Qalay is bastaldy, solay eshqanday ózgerissiz qalghanyn qaladym. Endi sol aymaqataghy auyl jastaryn ózimizge tartyp, demushiler qarastyryp jatyrmyz.

Býginde qúrama sapynda 25 jas sportshy bar. Qazir әr jeksenbi sayyn Astana futbol ligasyna qatysyp, baq synap kelemiz. Jastardyn jigeri myqty, barlyghynan jaqsy ýmit kýtuge bolady.

- Alghash ret 2007 jyldyn jazynda Almaty qalasynda ótken jastar arasyndaghy Aziya chempionatynda jeniske jettiniz. Alghashqy jenistin әseri qalay boldy, qanday sezimde boldynyz? Esinizde me?

- IYә, әriyne. Almaty qalasynda ótken alghashqy jarystan alghan әserim әli kýnge deyin esimde. Ol kezdegi quanyshty sózben jetkizu mýmkin emes edi. Alghashqy altyndy alu men ýshin ýlken maqsattyn alghashqy satysy boldy. Erekshe sezim, tolqynys boldy. Menin sportqa degen jigerim, talpynsym artty. Ol jerde ata-anamnyn da qoldauy bar. Jarysqa shyghyp jatqan kezde sen ýshin erekshe quanatyndar da sol jandar. Qasynda bapkerin bar. Tan ertennen keshke deyin qasynda jýrgennen keyin olardyn ýmitin aqtau degen keremet sezim. Sózben aytyp jetkizu mýmkin emes.

- «Syn – erdi shyndaydy, qorqaqty qinaydy» deydi. 2009 jyly siz ýshin en auyr jyldyn biri boldy dep oylaymyn. Sebebi, Milanda ótken әlem chempionatyna jol týspedi. Osy sәtten bastap sizde sport әlemindegi toqyru jyldary bastaldy. Sol kezdegi bozbala Ádilbek ózin qalay shyndady, qalay tyghyryqtan shygha bildi?

- Rasymen men ýshin auyr jyldar boldy. Qatarynan birneshe jarysta útylghan sәtterim boldy. «Sen nege olay jasaysyn, bir bastaghannan keyin sonynan deyin jetkizu kerek» dep bapkerim shynday týsti. Sodan keyin ishte bir oy tudy. Shynymen adam degen bir isti bastaghannan keyin shynyna jetkizbey qoyyp ketpeu kerek. Onyn ýstine, biz er adam bolghanan keyin jarty joldan ketip qalu auyr bolar edi. Adam bir isti bastaghanan keyin, aldyna maqsat qoyghanan keyin sonyna deyin jetu kerek. Sonyn shynyna jetkenshe enbek etu kerek. Boksqa qatysyp, birden әlem chempiony bolyp ketu mýmkin emes. Barlyghy qiynshylyqpen keledi. Sondyqtan osy qiynshylyqtardyn bәrine tóze bildik, kýrestik. Shýkir, birshama jetistikterge jettik.

IYә, Aziya chempionatynda qatelik jasadym. Sol qateligimdi kórip, bapkerler meni júdyryqtasa almaydy dep te oylady. Ol kezdegi jenilisime ókinbeymin. Men ýshin ýlken sabaq boldy. Nege deseniz, 2009 jyly chempion bolyp ketuim de yqtimal edi. En jas Ádilbek chempion bolyp, ertengi kýni boksty qoyyp ketui de mýmin be edi?.. Sondyqtan sol jenilis, menin әri qaray shyndaluyma, biyikterden kórinuime sebep boldy dep oylaymyn.

- Qazaq boksshylarynyn songhy kezdegi sәtsizdigi jii sóz bolady. Múny nemen baylanystyrugha bolady? Rasynda, qazir boks sayasatqa aynalyp ketti me, әlde qazaq boksy janaru kezeninde me?

- Sәl sheginis jasasaq, 2011 jyldan bastap 2018 jylgha deyin eki olimpiada ótti. Qazir sol kezdegi myqty qúrama auysyp jatyr. Barlyghy janaryp, qúrama sapyna jas sportshylar keldi. Alghashqy olipiadadan jenilis tabu qorqatynday dýnie emes. Barlyghy tәjiriybemen keledi, әli talay shynnan kórinedi. Múnday jaghdaylar әr elde bolady. Mysaly, 2006-2008 jyldar aralyghyndaghy kubalyq boksshylar qanday myqty boldy. Olargha qarap qyzyghatynbyz. Qazir tek qana kuba ne ózbek boksshylary myqty dep ayta almaysyn. Barlyq elde boks jaqsy damyp, bәseke artyp keledi.

Jalpy aytqanda, qazaq boksy ótpeli kezendi bastan keshirip jatyr. Qúramada buyn almasqan kezde uaqytsha qúldyrau bolady. Búl әr salagha tәn qúbylys. Biraq odan qorqudyn eshqanday da qajeti joq. Bizdin endigi jas buynnyn talay jarystarda top jaratynyna senimim mol.

- Olimpiada oyyndarynyn da auyly alys emes. Tokioda kimder top jarady dep oylaysyz?

- Qúramada Qayrat Eraliyev, Vasiliy Leviyt, Qamshybek Qonqabaev sekildi jigitterden ýlken ýmit kýtuge bolady. Búl jigitterdin tәjiriybesi mol. Jastardyn da qalysyp túrghan eshtenesi joq. Kýshteri de, ózderine degen senimderi de zor. «Baq shaba ma, bap shaba ma» deydi. Baby men baghy kelisip, jastar arasynan da jenimpazdar shyghuy mýmkin. Búl jerde qazir naqty aytugha әli erte. Sebebi, olimpiadagha bir jylday uaqyt bar. Uaqyt jaqyndaghan kezde tújyrym jasaugha bolady.

- Súhbatynyzgha kóp raqmet! Aldaghy uaqytta júmysynyzgha sәttilik tileymiz!

 Súhbattasqan: Marfugha Qaraman 

Abai.kz

 

3 pikir