Düysenbi, 18 Qaraşa 2019
Sañlaq 2510 3 pikir 31 Şilde, 2019 sağat 12:24

Ädilbek Niyazımbetov: Qazaq boksı ötpeli kezeñdi bastan keşirip jatır

«Qıran bürkit köterer erdiñ narqın, qıran jigit asırar eldiñ dañqın» dep tekten-tekke aytılmasa kerek. Bwl sözdi bayraqtı bäsekelerde qazaq eliniñ abıroyın asırıp, talay jasqa ülgi bolğan sport sañlağı, Olimpiada oyındarınıñ eki dürkin kümis jüldegeri Ädilbek Niyazımbetovke qaratıp aytsaq bolatınday. Jaqında ğana «Qazaqstannıñ qwrmetti azamatı» atanğan Ädilbekpen jolığıp, az-kem swhbat qwrğan edik. Nazarlarıñızğa wsınamız!

- Ädilbek, jaqında «Qazaqstannıñ qwrmetti azamatı» atandıñız. Qwttıqtaymız! «Qwrmetti twlğalardıñ» qatarına qosılaudıñ jauapkerşiligi de jeñil bolmas...

- Ülken raqmet! Iä, ärine bwl jaydan-jay berilgen dünie emes. Bwnıñ jauapkerşiligi öte ülken. Qay jerde, qay elde bolmasın, öziñe artılğan jauapkerşilikti sezinip twrasıñ. Öziñdi dwrıs wstap, dwrıs jürseñ, artıñnan eşqanday söz ermeydi, eşqanday jaman is bolmaydı. Aldağı uaqıtta osı artılğan senimniñ üdesinen şığıp, el üşin qızmet jasaytın bolamız.

- «Otızında orda bwzbağan, qırqında qamal almaydı» deydi. Osı jasqa deyin biraz jetistikterge qol jetkizdiñiz. Endigi maqsat qanday?

- Bügingi tañda Nwr-Swltan qalasına köşip keldim. Jaña jwmısqa ornalastım. Jwmıs babımen biıl şetelde oqu josparlanıp otır. Naqtıraq aytqanda, London qalasına oquğa baruım kerek edi. Biraq qazir tañdağan mamandığım Soçi qalasında da bar eken. Endi qırküyek ayında eki qalanıñ birine barıp, «Sport menedjeri» mamandığı boyınşa bilim almaqpın. Qazirgi maqsat – bilim jetildiru, jaña dünieler üyrenu, täjiribe jinaqtau.

- Jaña qala, jaña jwmıs, jaña orta. Qazirgi jwmısıñız jayında az-kem aytıp ötseñiz.

- Ärine, bwl – basqa ömir. Qazir köbisi birden bastıq bolğısı keledi. Bwrın soñdı qağazben jwmıs jasap körmegenbiz. Bılay alıp qarağanda jwmıstağı jetistigiñ de, sportta jetken jetistigiñ siyaqtı bolu kerek. Mısalı,  Qazaqstan çempionatın wtasıñ, odan äri Aziya çempionatı, Älem çempionatı bar degen siyaqtı. Bwl da osılay öz satısımen kelu kerek. Adam öz maqsatına birtindep qol jetkizedi. Sondıqtan, qazir eşqanday asığıstıq joq. Komp'yuter aldında qwjattarmen jwmıs jasaymın. Ağalarımız jol siltep, bağıt-bağdar berip keledi. Täjiribe jinap, körgen-bilgenimizdi oyğa tüyip jatırmız.

Картинки по запросу professional boxing

- 2018 jılı resmi türde bokspen qoştastıñız. Sol uaqıtqa deyin bokstan ketemin degen oy  boldı ma? Bokstan ketkennen keyingi sezim qalay boldı? 

- Eki olimpiadalıq oyındardan keyin, üşinşi olimpiadağa qatısıp köremin degen oy da boldı. Biraq densaulığım sır berdi. Jattığudı qiındatıp jibersem, belime zaqım kelip jattı. Sonan soñ naqtı bir oyğa kelip, şeşim qabıldadım. Ärine, bireuge jaqsı, bireuge jaman, biraq iştey bir ökiniş boldı. Üşinşi olimpiadağa qatısu turalı da türli oylar boldı.

Ärine, eşqanday ökiniş joq. Bwl – ömir. Ömir bolğan soñ barlığı da boldı. Sondıqtan bärine şıdap, töze bilu kerek. Osı jılğa deyingi sporttağı jetistigime şükirşilik aytamın. Osınday jaqsı köñilde nüktesin qoyğandı jön dep sanadım.

- Bokstan ketuiñizge densaulığıñız bastı sebep bolğan eken. Qazir jağdayıñız qalıptı ma?

- Allağa şükir, jaqsı! Qattı qinap jatqan eşkim joq. Tek jwmıs jasaymız, bwrıñğıday auır jattığular da joq. Belge küş salıp jatqan joqpın. Barlığı bir qalıptı.

- Äuesqoydan käsipqoy boksqa auıssam degen oy boldı ma?

- Mende müldem onday oy bolğan joq. Bokstı qoysam tek osı äuesqoy boksta ayaqtaymın dep şeştim. Käsipqoy boksqa auısamın degendi oylağan emespin.

- Twlğa bolıp qalıptasuıñızğa birden-bir sebepker äkeñiz bolğanın aytıp jürsiz. Äkeñiz  qoldau bildirmegende, Ädilbek qanday adam, qanday maman bolar edi?

- Iä, äkemniñ qoldauı öte zor. Ol kisi özi sporttı qattı jaqsı kördi. Üyiniñ ülkeni bolğan soñ özi sportqa baruğa mümkindigi bolmadı. Sondıqtan bizdiñ sportpen aynalısıp, jetistikke jetuimizdi qalağan birden-bir jan – äkemiz.

Sporttan bölek jol tañdar bolsam, bälkim ğalım bolar ma edim. Sebebi, mektepte sabaqtı jaqsı oqıdım. Qızdar bes alsa, mende bes alıp, jarısıp oqitınmın. Mektep kezinde oqu-bilimge ıntıq boldım. Eger odan özge jol bolsa, futbolşı bolar ma edim. Öytkeni teñbil dopqa ıqılasım bölek. Qazirdiñ özinde bwl meniñ süyikti bir isime aynalğan.

- Iä, jaqında jastardan qwralğan futbol komandasın aştı dep estidik. Jwmıs qalay jürip jatır?

- Negizi bwl Erjan Auğaliev degen jaqın dosımnıñ bastamasımen qwrılğan komanda. Özi mağan wsınıs aytıp, osı komandada oynağanımdı qaladı.

Qazirgi tañda komandamızben jarıstarğa qatısudı bastap kettik. Erjan bauırımınıñ tuğan jeri Qorğaljıñ audanı, Abay auılı bolğandıqtan, komanda atauın «Abay» dep qoydıq. Komandanıñ atın özgertuge de wsınıs aytıldı. Biraq men onı qalamadım. Qalay is bastaldı, solay eşqanday özgerissiz qalğanın qaladım. Endi sol aymaqatağı auıl jastarın özimizge tartıp, demuşiler qarastırıp jatırmız.

Büginde qwrama sapında 25 jas sportşı bar. Qazir är jeksenbi sayın Astana futbol ligasına qatısıp, baq sınap kelemiz. Jastardıñ jigeri mıqtı, barlığınan jaqsı ümit kütuge boladı.

- Alğaş ret 2007 jıldıñ jazında Almatı qalasında ötken jastar arasındağı Aziya çempionatında jeñiske jettiñiz. Alğaşqı jeñistiñ äseri qalay boldı, qanday sezimde boldıñız? Esiñizde me?

- Iä, ärine. Almatı qalasında ötken alğaşqı jarıstan alğan äserim äli künge deyin esimde. Ol kezdegi quanıştı sözben jetkizu mümkin emes edi. Alğaşqı altındı alu men üşin ülken maqsattıñ alğaşqı satısı boldı. Erekşe sezim, tolqınıs boldı. Meniñ sportqa degen jigerim, talpınsım arttı. Ol jerde ata-anamnıñ da qoldauı bar. Jarısqa şığıp jatqan kezde sen üşin erekşe quanatındar da sol jandar. Qasıñda bapkeriñ bar. Tañ erteñnen keşke deyin qasıñda jürgennen keyin olardıñ ümitin aqtau degen keremet sezim. Sözben aytıp jetkizu mümkin emes.

- «Sın – erdi şıñdaydı, qorqaqtı qinaydı» deydi. 2009 jılı siz üşin eñ auır jıldıñ biri boldı dep oylaymın. Sebebi, Milanda ötken älem çempionatına jol tüspedi. Osı sätten bastap sizde sport älemindegi toqıru jıldarı bastaldı. Sol kezdegi bozbala Ädilbek özin qalay şıñdadı, qalay tığırıqtan şığa bildi?

- Rasımen men üşin auır jıldar boldı. Qatarınan birneşe jarısta wtılğan sätterim boldı. «Sen nege olay jasaysıñ, bir bastağannan keyin soñınan deyin jetkizu kerek» dep bapkerim şıñday tüsti. Sodan keyin işte bir oy tudı. Şınımen adam degen bir isti bastağannan keyin şıñına jetkizbey qoyıp ketpeu kerek. Onıñ üstine, biz er adam bolğanan keyin jartı joldan ketip qalu auır bolar edi. Adam bir isti bastağanan keyin, aldına maqsat qoyğanan keyin soñına deyin jetu kerek. Sonıñ şıñına jetkenşe eñbek etu kerek. Boksqa qatısıp, birden älem çempionı bolıp ketu mümkin emes. Barlığı qiınşılıqpen keledi. Sondıqtan osı qiınşılıqtardıñ bärine töze bildik, kürestik. Şükir, birşama jetistikterge jettik.

Iä, Aziya çempionatında qatelik jasadım. Sol qateligimdi körip, bapkerler meni jwdırıqtasa almaydı dep te oyladı. Ol kezdegi jeñilisime ökinbeymin. Men üşin ülken sabaq boldı. Nege deseñiz, 2009 jılı çempion bolıp ketuim de ıqtimal edi. Eñ jas Ädilbek çempion bolıp, erteñgi küni bokstı qoyıp ketui de mümin be edi?.. Sondıqtan sol jeñilis, meniñ äri qaray şıñdaluıma, biikterden körinuime sebep boldı dep oylaymın.

- Qazaq boksşılarınıñ soñğı kezdegi sätsizdigi jii söz boladı. Mwnı nemen baylanıstıruğa boladı? Rasında, qazir boks sayasatqa aynalıp ketti me, älde qazaq boksı jañaru kezeñinde me?

- Säl şeginis jasasaq, 2011 jıldan bastap 2018 jılğa deyin eki olimpiada ötti. Qazir sol kezdegi mıqtı qwrama auısıp jatır. Barlığı jañarıp, qwrama sapına jas sportşılar keldi. Alğaşqı olipiadadan jeñilis tabu qorqatınday dünie emes. Barlığı täjiribemen keledi, äli talay şıñnan körinedi. Mwnday jağdaylar är elde boladı. Mısalı, 2006-2008 jıldar aralığındağı kubalıq boksşılar qanday mıqtı boldı. Olarğa qarap qızığatınbız. Qazir tek qana kuba ne özbek boksşıları mıqtı dep ayta almaysıñ. Barlıq elde boks jaqsı damıp, bäseke artıp keledi.

Jalpı aytqanda, qazaq boksı ötpeli kezeñdi bastan keşirip jatır. Qwramada buın almasqan kezde uaqıtşa qwldırau boladı. Bwl är salağa tän qwbılıs. Biraq odan qorqudıñ eşqanday da qajeti joq. Bizdiñ endigi jas buınnıñ talay jarıstarda top jaratınına senimim mol.

- Olimpiada oyındarınıñ da auılı alıs emes. Tokioda kimder top jaradı dep oylaysız?

- Qwramada Qayrat Eraliev, Vasiliy Levit, Qamşıbek Qoñqabaev sekildi jigitterden ülken ümit kütuge boladı. Bwl jigitterdiñ täjiribesi mol. Jastardıñ da qalısıp twrğan eşteñesi joq. Küşteri de, özderine degen senimderi de zor. «Baq şaba ma, bap şaba ma» deydi. Babı men bağı kelisip, jastar arasınan da jeñimpazdar şığuı mümkin. Bwl jerde qazir naqtı aytuğa äli erte. Sebebi, olimpiadağa bir jılday uaqıt bar. Uaqıt jaqındağan kezde twjırım jasauğa boladı.

- Swhbatıñızğa köp raqmet! Aldağı uaqıtta jwmısıñızğa sättilik tileymiz!

 Swhbattasqan: Marfuğa Qaraman 

Abai.kz

 

3 pikir