Қазақстанның саяси жүйесінде жаңа кезең басталды. Жалпыұлттық референдумда қабылданған жаңа Конституцияға сәйкес еліміздің бір палаталы заң шығарушы органы — Құрылтай ресми түрде өз жұмысына кірісті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев алғашқы сессияда сөз сөйлеп, заң шығарушы органның ауқымды өкілеттігін айқындап, депутаттар корпусына бірқатар стратегиялық міндеттер жүктеді.

Заң шығарушы органның өкілеттігі күшейтілді

Мемлекет басшысы өз сөзінде Құрылтайдың құрылуы саяси жүйені жаңғыртудың ең маңызды тарихи белесі екенін ерекше атап өтті. Жаңа конституциялық реформа аясында заң шығарушы органның құзыреті мен ықпалы едәуір артты.

«Құрылтайға атқарушы және сот билігін қалыптастыруға, ел тағдырын айқындайтын стратегиялық маңызы бар мәселелерді шешуге қатысты аса ауқымды құзырет берілді. Біз, осылайша, заң шығарушы органның ықпалын едәуір күшейттік. Бұл – билік тармақтары арасындағы өзара теңгерім жүйесі нығая түседі деген сөз», — деді Президент.

Президент заң шығару сапасы басты назарда болуы тиістігін ескертті. Жаңа Конституция талаптарына сай қолданыстағы заңнамалық базаны қайта қарап, оларды әділ, халыққа түсінікті әрі заман талабына сай етіп әзірлеу тапсырылды.

«E-Parliament» және жасанды интеллект мүмкіндіктері

Заң шығару процесінің сапасын арттыру және жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу мақсатында цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект (AI) мүмкіндіктерін пайдалану ұсынылды. Президент озық технологиялар кәсіби құқықтық сараптаманы толық алмастыра алмағанымен, аналитикалық жұмысты еселеуге үлкен септігін тигізетінін жеткізді.

Осы орайда, цифрлық қызметтерді бір жүйеге тоғыстыратын «E-Parliament» ақпараттық платформасын Құрылтай қызметіне тезірек бейімдеу міндеті жүктелді. Құрылтай қоғамдағы өзекті мәселелерге дер кезінде үн қататын жалпыұлттық диалог алаңына айналуы тиіс.

Цифрлық қауіпсіздік пен медиа саланы реттеу

Отырыста балалардың цифрлық қауіпсіздігі күн тәртібіндегі маңызды мәселе ретінде көтерілді. Үкімет тарапынан ұсынылған 16 жасқа толмаған балалардың әлеуметтік желілерге тіркелуіне заң арқылы тыйым салу бастамасын Мемлекет басшысы толық қолдады:

«Мұндай шара әлемнің көптеген елінде қабылданып жатыр. Мен мұны қолдаймын... Бірақ тиісті заңды қабылдасақ, оны толығымен жүзеге асыру мәселесін ойлауымыз керек, себебі, қауқарсыз заң ешкімге қажет емес», — деп атап өтті Тоқаев.

Сонымен бірге, онлайн-платформалар мен масс-медиаға қатысты заңдарды жетілдіріп, ақпараттық кеңістікте азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау шараларын күшейту тапсырылды.

Жаңа идеология, тарихи жады және ұлттық бірлік

Президент өз сөзінде еліміз жүргізіп жатқан ауқымды реформалардың қарқыны бәсеңдемейтінін, «артқа шегінер жол жоқ» екенін қадап айтты. Елдің басты стратегиялық артықшылығы — халықтың мызғымас бірлігі мен жасампаз рухы.

Ұлттық сана мен тарихты пайымдау мәселесіне де арнайы тоқталған Мемлекет басшысы тарихи жадыны күмәнді деректермен улауға және ұлт шежіресін тек қайғы-қасіретпен шектеуге болмайтынын ескертті.

Болашақ ұрпақтың құндылықтар жүйесі:

• Аңыздарға емес, шынайылық пен ғылымға арқа сүйеуі;

• Ескілікті аңсамай, білім мен инновацияға ұмтылуы;

• Бос сөз емес, нақты еңбек пен жасампаздықты бағалауы тиіс.

Қасым-Жомарт Тоқаев сөзін қорытындылай келе, Құрылтай депутаттарына жүктелген тарихи жауапкершіліктің салмағын еске салды.

«Келер ұрпақ кейбір кемшілігімізге түсіністікпен қарайтын да шығар... Бірақ біз реформаларды аяғына дейін жеткізбей, Әділетті Қазақстанды құру жолындағы тарихи мүмкіндікті мүлт жіберсек, олар бізді ешқашан кешірмейді», — деді Президент.

Осылайша, алғашқы сессиясын бастаған Құрылтай мемлекет пен халық арасындағы сенімді дәнекерге айналып, ел мүддесі жолындағы саяси-құқықтық реформалардың қозғаушы күші болуы тиіс.

Томирис Маратқызы

Abai.kz