Jana Konstitusiya – jana zannamalyq jýie...
Qazaqstannyng sayasy jýiesinde jana kezeng bastaldy. Jalpyúlttyq referendumda qabyldanghan jana Konstitusiyagha sәikes elimizding bir palataly zang shygharushy organy — Qúryltay resmy týrde óz júmysyna kiristi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev alghashqy sessiyada sóz sóilep, zang shygharushy organnyng auqymdy ókilettigin aiqyndap, deputattar korpusyna birqatar strategiyalyq mindetter jýktedi.
Zang shygharushy organnyng ókilettigi kýsheytildi
Memleket basshysy óz sózinde Qúryltaydyng qúryluy sayasy jýieni janghyrtudyng eng manyzdy tarihy belesi ekenin erekshe atap ótti. Jana konstitusiyalyq reforma ayasynda zang shygharushy organnyng qúzyreti men yqpaly edәuir artty.
«Qúryltaygha atqarushy jәne sot biyligin qalyptastyrugha, el taghdyryn aiqyndaytyn strategiyalyq manyzy bar mәselelerdi sheshuge qatysty asa auqymdy qúzyret berildi. Biz, osylaysha, zang shygharushy organnyng yqpalyn edәuir kýsheyttik. Búl – biylik tarmaqtary arasyndaghy ózara tengerim jýiesi nyghaya týsedi degen sóz», — dedi Preziydent.
Preziydent zang shygharu sapasy basty nazarda boluy tiyistigin eskertti. Jana Konstitusiya talaptaryna say qoldanystaghy zannamalyq bazany qayta qarap, olardy әdil, halyqqa týsinikti әri zaman talabyna say etip әzirleu tapsyryldy.
«E-Parliament» jәne jasandy intellekt mýmkindikteri
Zang shygharu prosesining sapasyn arttyru jәne jemqorlyq tәuekelderining aldyn alu maqsatynda sifrlyq sheshimder men jasandy intellekt (AI) mýmkindikterin paydalanu úsynyldy. Preziydent ozyq tehnologiyalar kәsiby qúqyqtyq saraptamany tolyq almastyra almaghanymen, analitikalyq júmysty eseleuge ýlken septigin tiygizetinin jetkizdi.
Osy orayda, sifrlyq qyzmetterdi bir jýiege toghystyratyn «E-Parliament» aqparattyq platformasyn Qúryltay qyzmetine tezirek beyimdeu mindeti jýkteldi. Qúryltay qoghamdaghy ózekti mәselelerge der kezinde ýn qatatyn jalpyúlttyq dialog alanyna ainaluy tiyis.
Sifrlyq qauipsizdik pen media salany retteu
Otyrysta balalardyng sifrlyq qauipsizdigi kýn tәrtibindegi manyzdy mәsele retinde kóterildi. Ýkimet tarapynan úsynylghan 16 jasqa tolmaghan balalardyng әleumettik jelilerge tirkeluine zang arqyly tyiym salu bastamasyn Memleket basshysy tolyq qoldady:
«Múnday shara әlemning kóptegen elinde qabyldanyp jatyr. Men múny qoldaymyn... Biraq tiyisti zandy qabyldasaq, ony tolyghymen jýzege asyru mәselesin oilauymyz kerek, sebebi, qauqarsyz zang eshkimge qajet emes», — dep atap ótti Toqaev.
Sonymen birge, onlayn-platformalar men mass-mediagha qatysty zandardy jetildirip, aqparattyq kenistikte azamattardyng qúqyqtary men zandy mýddelerin qorghau sharalaryn kýsheytu tapsyryldy.
Jana iydeologiya, tarihy jady jәne últtyq birlik
Preziydent óz sózinde elimiz jýrgizip jatqan auqymdy reformalardyng qarqyny bәsendemeytinin, «artqa sheginer jol joq» ekenin qadap aitty. Elding basty strategiyalyq artyqshylyghy — halyqtyng myzghymas birligi men jasampaz ruhy.
Últtyq sana men tarihty payymdau mәselesine de arnayy toqtalghan Memleket basshysy tarihy jadyny kýmәndi derektermen ulaugha jәne últ shejiresin tek qayghy-qasiretpen shekteuge bolmaytynyn eskertti.
Bolashaq úrpaqtyng qúndylyqtar jýiesi:
-
Anyzdargha emes, shynayylyq pen ghylymgha arqa sýieui;
-
Eskilikti ansamay, bilim men innovasiyagha úmtyluy;
-
Bos sóz emes, naqty enbek pen jasampazdyqty baghalauy tiyis.
Qasym-Jomart Toqaev sózin qorytyndylay kele, Qúryltay deputattaryna jýktelgen tarihy jauapkershilikting salmaghyn eske saldy.
«Keler úrpaq keybir kemshiligimizge týsinistikpen qaraytyn da shyghar... Biraq biz reformalardy ayaghyna deyin jetkizbey, Ádiletti Qazaqstandy qúru jolyndaghy tarihy mýmkindikti mýlt jibersek, olar bizdi eshqashan keshirmeydi», — dedi Preziydent.
Osylaysha, alghashqy sessiyasyn bastaghan Qúryltay memleket pen halyq arasyndaghy senimdi dәnekerge ainalyp, el mýddesi jolyndaghy sayasiy-qúqyqtyq reformalardyng qozghaushy kýshi boluy tiyis.
Tomiris Maratqyzy
Abai.kz