Jwma, 20 Qazan 2017
46 - söz 1384 2 pikir 17 Şilde, 2017 sağat 10:26

Baqa

(Tämsil izimen)

Jañbır suı şayıp, erneui qwlay bastağan eski qwdıq tübinde baqalar ömir süretin. Ösip, önip äjepteuir köbeygen. Bwrın qayda jasap, qaydan kelgeni turalı işterinde añız-äpsanalar köp aytıladı. «Ğajayıp äppaq qws osı qwdıqqa kep qwlap, so beyşara keyin baqağa aynalıptı» delinetin köp aytılatın bir añızdarında. «Atalarımız qattı qabırşaqtı alıp kesertkeler bolğan desedi. Negizi tekti jändikpiz», – dep tağı bir äpsanaların bastağanda bir-birine ese bermey baqıldap, dauıstarınan eski qwdıq şayqalatın.

«Sol alıp atalarımızdıñ biriniñ tüsinde keyingi wrpaqtarı – biz baqa bop körinippiz. Ayanınıñ aynımay kelgenin körmeysiñ be!» – dep işterinde özderin qor sanaytındarı da jii kezdesetin. Biraq täubesi men şükiri alıp ataların tez wmıttırıp, dağdılı äuenderine basatın.

Zeñgir kökti şarlap, qanatı talıp, şöl qısqan torğay eski qwdıqtıñ auzına kelip qondı.

– Uh! Mına şetsiz, şeksiz keñistikti kezem dep äbden qaljıradım. Tañday jibitip almaqqa bwrılğan betim osı. Esen-sausızdar ma, bek qwrmetti baqalar! – dep torğay qwdıq erneuine qonar-qonbastan sambırlap sayray jöneldi.

Joğarıdan topıraq saulay-saulay qwdıq tübindegi su tüsin özgertken. Balşıqqa bastarın tığıp, mäujiregen baqalar bastarın jwlıp-jwlıp alıp, torğayğa tañ-tamaşa bolıp qarasa qaldı. İşterinde bwjır-bwjır terisi qalıñdap, qataya bastağan egdeleu baqanıñ üreyi wşıp, ünsizdikti wzartpadı.

– Ey, naqwrıs, torğay! Bizdi közi soqır, kökiregi biteu deymisiñ! Meniñ atalarım, mına men, wrpaqtarım közin aşqalı osı alaqanday aspannıñ astındamız. Qwdıqtıñ auzınday ğana aspandı äldeqanday qıp, ne kökip twrsıñ! Suıñdı iş te, jayıña ket. Älde berekesi wyığan meniñ äuletimniñ «aspan anday eken, aspan mınday eken» dep jaq-jaq bolıp qırqısıp, qırılısqanın qalaymısıñ!

– Uay, jalpaq bas, tarbaq tanau! Ne tantıp kettiñ! Men aytsam, körgenmdi ayttım. Seniñ ürim-bwtağıñ körgen aspan alaqanday eken dep, köktiñ jiegi tarılmaydı. İşpegenim seniñ şalşıq suıñ bolsın, – dep torğay jazıqsız söz estigenine aşulanıp, wşa jöneldi.

– Ua, meniñ äuletim! Sırttan kep osınday aramızğa jik salğısı keletin küşterdiñ arandatuına ermeñder. Ana torğay degen bäleniñ şınaşaqtay bolıp ap el arasına iritki salğısı kelgenin körmeysiñder me! Aspan jaylı aytıp, adaspañdar. Bereke-birligimiz mıqtı bolsa, az jılda bükil qanatı bar maqwlıq jalınıp, jalbarınıp osı qwdıqtan su işetin boladı äli, – dep egde baqa bwjır-bwjır jauırının qozğap-qozğap qoyıp, basın qayta batpaqqa batırdı.

Qwdıq tübide kübir-sıbır köbeydi. Är jerde toptasıp, tolqığan baqalardıñ äueni ärqilı. Egde baqanıñ qalğan ömiri uayım-qayğısız ötsin dep, qasietti kitaptardağı ösietterdi bwrmalap jetkizuşi baqalar da köbeydi.

– Baqırday bastarına badanaday köz bitken, qwrmetti baqalar! – dep söz bastadı uağızşı baqa bir jolğı basqosuda. – Bayqauımşa ötkendegi swmıray torğaydıñ sözine erip, sırtqa şıqqısı keletinder köbeygen sekildi aramızda. Osı künge jete almay jürgen qanşama qwrt-qwmırısqalar bar töñiregimizde. Jändik degen täubeşil boluı kerek. Bwl torğay tektilerdiñ istemegen swmdığı joq, bwlar bizdi qoyıp, däu-däu, alıp pilderdiñ özin aspannan tas jauğızıp, topalañın şığarıp, tozdırıp jibergen (Qwrandağı «Fil» süresin aytadı). Onıñ qasında biz nege twramız, täyiri! – dep küñirenip, küyzelip barıp sözin bitirgende baqa balasınıñ birazı közine ıstıq jas aldı. Bwğan deyin jauız pilder turalı qalıpasqan tüsinikteri töñkerilip şığa keldi. «Ol jerde qwstar emes, pilder edi ğoy qiratqış qiyanpwrıstar. Bw ne bop ketti?» degen biren-saran baqanıñ janayqayına qwlaq asqan köp eşkim de bolmadı. Uağızşı topastau bolğanımen, qwdaydıñ bergen bağı, qattı şeşen edi. Köp baqa mañayına aynalıp, üyirildi. Är twstan: «Sırtqı küşterdiñ berekemizdi bwzuına jol bermeymiz!» – degen aşı ayqaylar estilip jattı...

«Erterekte osı qwdıqtıñ suı mol, möp-möldir, tap-taza kezinde ülkendi-kişili nebir şelekter tüsuşi edi, qazir eşkim su almaytın bolğan ba?!» – dep oyladı jas baqa joğarığa qarap. Qwdıqtan örmelep şığıp ketuge jas baqa tırısıp-aq baqqan, biraq qayran bolmadı. Keyde qwdıqtıñ biraz jerine deyin örmelep barıp qalsa, ayağınan tartıp qwlatıp jiberetin baqalar da köp. Keyde äl-därmeni qwrıp, özi qwlaydı. Sonda da kün sayın qwlşınıp, qajır-qayrat körsetuden qaytpadı. Bügin de sol ädetinşe talpınıs jasap körip, mısı qwrıp otırğan. Kenet közi qwdıq töbine salbırap tüsken altın jipke tüsti. Altın jipke asıla ketti. Altın jip onı qwdıqtıñ qwlağalı twrğan erneuinen äri qaray alıp şığıp, top etkizip tastay saldı. Töñirekti tünniñ qoyu qarañğılığı bürkep, qualay soqqan qoñır jelmen şöptiñ bastarı bayau terbeledi. Jas baqa jwldızı samsağan aspan älemine qızığa köz tastap, añırıp twrıp qaldı. Ömiri jerge jabısıp jüretin omırtqası kökke tik şanşılıp, janın şırqıratıp jiberdi. Köp ötpey siqırlı sazdı qwştı, häl taptı. Bolmısındağı jarılıstı sezgen jas baqa kündegi äuenine basıp, baqılday jönelmekşi edi, öz dauısına özi añ-tañ qaldı. Üni bwlbwlşa qwyqıljidı.

Jel tınıp, tımıq tün mülgidi. Qwdıq tübindegi baqalar da şalşıq sudan bastarın-jwlıp-jwlıp ap, ğajayıp äuenge elitip, esteri ketti. Sanalarına tobıqtay torğay tektiniñ ünin estip twrğanı jetkende, bayağı baqıldağan dıbıstarın şığarıp, şalşıq suğa qayta süñgidi.

Irısbek DÄBEY

Facebook-tegi paraqşasınan

Suret: Kobo Abeniñ "Qwm qwrsauındağı äyel" romanınıñ kinosınan

 

2 pikir
Алмагүл апай 2017-07-22 20:58:39
Өз келешек еңбегімен де. үлгеріп абсолюттік шамада болмаса да талпыну жақсы қасиет деп суйрелейді екен. Сізде соны меңзеп, сондай екен деп отырсыз әрине , бақаша құр айқайлап жақсылық маған неге жоқ деп терлеп тепши бергенше, өзің орнат өмірді деген екенсіз ендеше!! Бұл заманда да өз үйің өзіңе емес пе, ай көрінер көзімізге емес пе амалын тапсаң қарда жанып, шатыр болса да үйің жылынады екен.. оғанда риза болмасаң , ырза емес болсаң реалды өмірді ұрса бермей парашют ойлап тауып, таудан секіріп, құстай ұш , ол бақылдағаннан жақсы депсіз , ТІПТЕН МУЗЫКАМЕН,серпингтермен,ТАУҒА ШЫҒУМЕН, СУРЕТТІ БЕЗЕНДІРУМЕН ДЕ СОЛАРМЕН ДАМЫТУ АРПАЛЫСУЫМЕНДЕ СІЗГЕ зор күш береді екен , жаңа өмір береді екен. КЕҢІСТІК ӨМІРІҢДЕ- СПОРТ ПЕН ТАЛАНТ, ӨНЕР ДЕГЕН қасиеттерден -зор денсаулықпен, АНА ҒҰРЛЫМ ЖОҒАРҒЫ ҚҰЛЫҚТЫЛЫҒЫҢМЕН, ЖӘНЕ РУХАНИ БАЙЛЫҒЫҢМЕН КҮШ БЕРЕСІҢ ТЫҢДАУШЫЛАРҒА...- БИБИГУЛЬ АПАМЫЗ АЙТПАҚШЫ ,халқын шексіз сүйгеннен де салыстыру мен жарыстыру сөзімен алға суйреді келешектегі өмірге! АСПАН ТІРЛІГІМЕН ДЕ, ЯҒНИ ҚҰДІРЕТ БЕРГЕН НАНЫҢДЫ ДАМЫТА АЛСАҢ ДА , ОЛ ДА ГОМОСАПИЕНС ТІРЛІГІНІҢ ҮЛКЕН КҮШ БЕРЕТІН ҮЛЕСІ ЕКЕН. АЛ ЖЕРДЕГІ АЛДЫҢҒЫ ҚАТАРДА ЖҮРУ ҚАСИЕТІ ДЕ халқыңа ең керекті ЗОР ЭНЕРГИЯСЫ бар КҮШІ ЕКЕН...ОНЫ ОРЫНДАЙ АЛМАЙ,ЕШ БОЛМАСА ЕРЕ АЛМАЙ КҮНДЕЙ БЕРСЕҢ, САҒАН ҚАРАП ЕҢБЕГІҢЕ таңғалатындай, қуанатындай не бар екен онда, манаусырамай-ақ тойтарыс бер өзіңе ОДАН ДА деген екенсіз !!!! ЕШ БОЛМАСА талпынып, құстай ұш КЕЛЕШЕККЕ ендеше,ӨМІРДІ СОЛ АДАМДАРША . КЕРЕМЕТ ЕКЕН БҰЛ ӨМІР ДЕП СУЮІҢ ТИІССІҢ НАҒЫЗДЫҚПЕН депсіз шығармаңызда!!!!! Дұрыс екен жүз % бұл ойыңыз да!!
Мақсұт 2017-07-17 23:06:06
Ырысбек Дәбей! Сені сотқа беру керек, жауапқа тарту керек! Біздің бүгінгі болмысымызды, Тәуелсізсымақтан кейінгі күнімізді, қазақы менталитетімізді айна қатесіз көрсетіп құпиямызды ашып қойыпсың. Ең жаманы -Билікті де дәл тұспалдап, Елбастымызды да қатесіз көрсетіп қойыпсың! Не деген масқара?! Тып -тыныш құдығымызда жата бергеніміз жақсы еді ғой. Бізге тыныштық керек! Ел аман, жұрт тыныш болсын, бақа болсақ -не бопты, Елбастымыз аман болысын!

Üzdik materialdar

Ruhani jañğıru

Qanat Äbilqayır. Qarız ben Parız

Abai.kz 7759
Qauip etkennen aytamın

Qazaqstanda jürgen qıtaylar kimge süyenedi? 

N.Qoşamanwlı 15034
Ätteñ...

Wltqa qarsı kez-kelgen azamattı «jarnamalau» kerek

Äkeş Baybatır 29054