Міне, көрдің бе?

"МАЙДАНГЕР ҚАЗАҚ ОФИЦЕРЛЕРІНІҢ САНЫ 12 МЫҢҒА ЖЕТТІ"

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

 

Сайтымыздың авторы, белгілі саясаткер ӘМІРЖАН ҚОСАНОВ өзі жиі сұхбат беретіні рас. Бірақ ол кісінің өзінің біреуден сұхбат алғанын көрмеппіз. Сол дәстүрін бұзып, Әбекең бізге мына сұхбатын жолдапты.

Осы жолы ол танымал журналист, белгілі қоғам қайраткері, Атырау қаласында шығатын мемлекетаралық «Алтын ғасыр» газетінің редакторы, тарихшы ЖҰМАБАЙ ДОСПАНОВПЕН (суретте) өте бір қызық әрі маңызды тақырып төңірегінде әңгімелескен екен.  

abai.kz        

 

- Жұмеке! Қазақ үшін бір үлкен еңбек сіңіріпсіз - «Екінші дүниежүзілік соғыстағы қазақ офицерлері» атты өткен жылы жарық көрген 10 томдық кітабыңызды екінші басылымға 25 том етіп дайындауды аяқтапсыз, құттықтаймын! Тура Тәуелсіздіктің 25 жылдығына арналған 25 том болып тұр ғой!

Сіз – ғалым, не кәсіби әскер сапындағы қызметкер емессіз. Тұтас бір ғылыми-зерттеу институты атқаруға тиіс жұмысты бір өзіңіз жасап тастадыңыз! Осы талабыңызға не түрткі болды?

- Қай істің де себеп-салдары болады. Отан алдындағы әскери борышымды Моңғолияда Улан-Батор қаласында орналасқан 39-жалпыәскерлік армия штабының ерекше бөлімінде өтедім. Қатардағы жауынгер бола тұра, аға лейтенанттың лауазымын атқардым, соның жарты айлығын алып тұрдым.

Ешқашан ұмытпаймын, 1971-жылдың 8-шілдесінде КСРО Министрлер Кеңесінің Төрағасы Алексей Косыгин келді. Делегация мүшелері (ішінде Қазақстан Үкіметінің басшысы Б. Әшімов бар) армиямыздың штабында болды. Моңғолияның бірінші тұлғасы Ю.Цеденбалмен бірге Алексей Николаевич қолын беріп менімен амандасты да, бірнеше сұрақ қойды. Мен секілді қатардағы жауынгер үшін бұл ерекше есте қалар жайт еді.

Осы кездесуден кейін бір апта өткен соң ана делегациядан бөлек Моңғолияның Батыры атағы берілуіне байланысты Совет Одағының Батыры, авиация маршалы В.А.Судец те Улан-Баторға жете қалды. Штабтағы кездесу кезінде ол маған назар аударып, кім екенімді сұрады. Гурьевтен екенімді естігенінде оның қап-қара қалың қастары қозғалып кетті. Екеу-ара тілдесуімізді сол күйінде жеткізейін.

-Постой солдат, пос-то-ой! Ты говоришь, что из Гурьева? У меня воевал один командир авиаэскадрильи, майор-казах из Гурьева. Как же его фамилия?.. Вот память... Да, почти тридцать лет прошел, как он погиб...

Мен әскери тәртіппен тақ ете қалдым:

-Товарищ маршал, разрешите мне!

-Разрешаю.

-Идрисов Ермухан?!

 -Так точно, он!!! Да, Идрисов! Спасибо, тебе. Ты, дорогой, станешь настоящим патриотом Родины и своего казахского народа. Казахи сильный народ, очень хорошо воевали. Идрисов - если бы не погиб в сорок третьем, войну закончил бы единственным командиром авиаполка среди казахов.

Осы күндері өкінетінім, әттең сол кезде қазақ жігіті, авиация генерал-майоры Мүдәріс (Хамза) Зайсановтың 27 жасында, 1939-жылы-ақ авиация полкының командирі,  1942-жылы Моңғолия Әскери-әуе күштерінің тұңғыш қолбасшысы болғанын білмегенім. Зайсанов -  Ю.Цеденбалмен бірге «Жауынгерлік Қызыл Ту» орденімен марапатталған. Судец - Зайсановты тануы мүмкін, бірақ оның қазақ екенін білмеген тәрізді.

Айтпай кете алмаймын, 1971-жылдың шілде-тамыз айларында Қазақ КСР-інің халық артисі, Мемлекеттік сыйлықтың иегері, ауылдасым Нұрмұхан Жантөрин бір мезгілде «Мосфильм» мен Свердловск киностудиясының екі фильміне түсуге Моңғолияға келіп, армия штабында қабылдауда болғанында, оның: «Сонда қалай, бауырым, мына армияңның алапат музейінен бір қазақ офицерін көре алмадым. Ұлы Отан соғысында офицер қазақтар тым аз болғаны ма? Неге біз олардың саны мен сапасын білмейміз? Осы мәселемен неге ешкім айналыспайды?» деп, ренішін менімен бөліскенінде не айтарымды білмедім. Балалықтан жаңа шыққан 19-да ғанамын ғой, көмейіме тас тығылып, үнсіз қалдым.

Қазақ майдангер-офицерлердің санының, есімдерінің жариялауын 1975-жылдан бастап талмастан ұзақ күттім. Жеңіс күнін ерекшелеп атап өтетін мерекелі бесжылдықтар жаңа естелік медальдарымен өтіп жатты, бірақ мен ойлаған мәселе қозғалмады.

2005-жылдың бас жағында ҚР Қорғаныс министрлігінің полковнигі тележурналист қыздың сұрағына Ұлы Отан соғысына 500-ден кем емес қазақ офицерлер қатысқанын, оларды әлі ешкім анықтамағанын айтты. Тағы 5 жыл күттім. Жеңістің 65 жылдығына да офицерлеріміз туралы жинақ жарық көрмеді.

Содан, 2010-жылдың қыркүйегінде ол кітапты өз бетімше дайындауға кірісіп кеттім. Ресми материалдардан Екінші дүниежүзілік соғысқа 600 мың қазақ бүкіл Кеңес Одағы бойынша қатысқанын оқыған едім, қара есепке салғанда 300 жауынгерден жоқ дегенде 1 офицер шығуы тиіс, яғни кітабыма 2000 офицерден кем енбеуін бастапқы мақсат еттім.

-Былтырғы 10 томдығыңызға 8,5 мың адамды енгізсеңіз, мына 25 томыңызда - 12 мың адам. Бұл өзі Екінші дүниежүзілік соғысқа қазақтардың қатысуы туралы тың дерек қой! Бұл санның түп негізі қайда жатыр?

 -Мен әлсін-әлі баспалы, электронды БАҚ-қа хабарландырулар беруімен қатар, жарияланған материалдарды қадағалап отырдым. Қажетті майдангардердің кем дегенде 85 пайызын РФ Қорғаныс министрлігінің «Подвиг народа» мен «Мемориал» порталдарынан таптым. 2011-жылдың қаңтарынан 2016-жылдың қыркүйегі аралығында осы порталдардан 18 миллионға тарта адамды сүзіп шықтым. Бір айға 264-265 мың адамнан келеді.

Тылсым күш деген ғажап қой, отыз шақты адам – сол арқылы табылды.

Сенесіз бе, сенбейсіз бе, білмеймін, бірақ шынымды айтайын: өлі жандардың өздері шықты. Қалай болғанын солардың біреуін мысал етіп келтірейін.

Түнгі екі жарымда, түсіме, басын таңдырған жаралы майор еніп, орыс тілінде: «Я – казах, Минюс!..» деді де, жоқ болды. Дереу компьютерімді қосып, Минюс деген есімді іздедім. Табылмады. Ертеректегі қазақтар бала шетіней берсе – өмірге енді келгеніне қазаққа келмейтін басқаша ат қояды, «министерство юстиции дегенді қысқартып қойған шығар» ойда болғанмын. Арада екі күн өткенде ол қайтадан көрініп, бұл жолы: «Фамилия - Миниус, имя - Шаймерден, я из Кызылорды, погиб в сорок пятом» деп толық айтты. Еш қиналмай, сол бойда таптым. Полк командирін, комиссарын, командирдің саяси орынбасары қызметін атқарған, 4 орденмен (екеуі «Жауынгерлік Қызыл Ту») марапатталған, шынында да 1945-жылдың 12-наурызында Венгрияда қаза тапқан. Ресейдің Алтай өлкесінде дүниеге келген Мужикбаев Яков Васильевич, Кутайбергин Михаил Сергеевич, Аббакир Петр Александрович, Булубаев Александр Иванович, тәжікстандықтар: Абрамбаев, Алимбетов, Комратовтар да, қалған 20 офицер де, жұмбақ күйде өздері, мені тауып алған...

-Осы 12 мың офицердің қаншасы Қазақстанда және оның сыртында дүниеге келген?

 -10,5 мыңы – Қазақстанда, қалғандары сыртында. Ең көбі: ішкі аймақтар арасында – Батыс Қазақстан облысы – 1 мың адам, сыртқы мемлекеттерден Ресей Федерациясы алда – 1077 қазақ офицер.

- Офицерлік корпустың сапалық құрамы ше?

-  Қазақтан тек соғыс жылдары шыққаны мен оған тікелей қатысқаны - 267 аға офицер (3 генерал-майор, 9 полковник, 30 подполковник, 225 майор) - бар офицеріміздің 1,32 пайызы. Орталық Азиядағы 6 ұлт: өзбек, қырғыз, түрікмен, тәжік, қарақалпақ, ұйғырлардыкін қосып есептегенде біздікінен 4 есе кем – 3 мыңға жетер-жетпес.

Қандастарымыз батальондарды басқаруда ерекше танылды. Оған мына көрсеткіштер дәлел. Батальон командирі – 177, батальон комиссары (1942-жылдың қазанында жойылған батальон командирімен тең лауазым) – 84. Осы уақытқа дейін қазақтан 20 шақты ғана батальон командирі шыққаны жазылып келген еді.

1941-жылдың шілдесінде ол лауазымға тағайындалған Бауыржан Момышұлы – 16-шы, ал, Совет Одағының Батыры атағымен 1945-жылдың ақпанында батальонды басқаруға алған Сағадат Нұрмағамбетов – 171-ші болып тұр. Баукең тірісінде осы тізімді көрсе, балаша қуанар еді...

Полк командирі – 16, полк комиссары – 10. Бригада басшылығында: командир – 1, әскери комиссар – 3, командирдің саяси орынбасары – 2,  саяси бөлім бастығы – 7, командирдің саптық орынбасары – 5, әскери трибуналының төрағасы – 1, әскери прокуроры – 1. Дивизия басшылығында: командир – 2,  әскери комиссар – 3, командирдің саяси орынбасары – 1, саяси бөлім бастығы – 2, командирдің саптық орынбасары – 2, әскери трибуналдың төрағасы – 1, әскери прокурор – 1. «СМЕРШ» қарсы барлаудың полк, бригада, дивизия, корпус штабтары жандарындағы  жедел өкілеттілері – 59.

Екінші дүниежүзілік соғыста 87 қазақ офицері ұшқыш болған. Бұған дейін офицер-ұшқыштарымыздың 10 шақтысын ғана біліп, атап келгенбіз.

Қазақ халқының 20 офицер қызы майданда ерлермен бірдей жауапты міндеттерді абыроймен атқарды, есімдерін танытты. 

-Қазақтан шыққан  офицерлердің бізге әзірше беймәлім ерліктері туралы да қолда бар деректерге сүйеніп айтып берсеңіз.

1942-жылдың желтоқсанында қаза болған 1-танк бригадасы құрамындағы Т-34 танктер ротасының командирі, аға лейтенант Жұмаш Рахметовтің экипажы сол жылдың тек шілдесі мен желтоқсаны аралығында жаудың 4 танкісін, 15 зеңбірегін, 36 ДЗОТын, 6 минометін, 19 пулеметін жойып, 300-ге тарта жауынгері мен офицерін өлтірген.     

Сталинград қаласындағы 102.0 биіктік – Мамай қорғанын фашистер 1942-жылдың 27-қыркүйегінде иеленіп алған-ды. Қаланы бақылауда өте маңызды саналатын ол биіктікте жаудың алмасып тұратын мың адамы - жеңіл зеңбіректерімен, минометтерімен, төрт жаққа ірі калибрлі пулеметтері орнатылған ДЗОТ-тарымен 62-армияның әскерлерін 3,5 ай бойына үлкен шығынға қалдырып, жоғарыға жолатпай қойған. Сол биіктікті 1943-жылдың 9-қаңтарында 284-атқыштар дивизиясы 1045-атқыштар полкы құрамындағы 2-атқыштар батальоны (командирі 26 жастағы қазақ жігіті - лейтенант Шамшит Қабдонасов) бірінші болып басып алды.

1944-жылдың 26-маусымында 19-гвардиялық танк бригадасының танк командирі лейтенант Қасым Сәрсембаевтың экипажы қарсыластың 1 танкісін, әскери жүк тиеген 16 автомашинасын, 40 арбасын, 1 танкке қарсы зеңбірегін, 5 пулеметін қиратып, 80-ге тарта автоматшыларын ажал құштырды. Бұның бәрі - бір күн ішінде.

Астраханның қазағы, 4 орденнің иегері, танк командирі лейтенант Ильяс Бектемісов экипажымен 1944-жылдың 1-шілдесінен 1945-жылдың 1-наурызы аралығында, яғни 8 ай ішінде жаудың 13 зеңбірегін, 1 «Фердинанд» өздігінен жүретін ауыр артиллерия қондырғысын, 22 пулеметін, 6 минометін, 8 автомашинасын, әскери жарақ тиелген 16 арба-шанасын талқандап, 185 гитлершілді о дүниелік етеді.

СУ-76 командирі лейтенант Жанғали Берқалиев 1944-жылдың 21-қарашасынан 1945-жылдың 10-наурызына дейін, 3,5 ай ішінде ауыр жараланып саптан шыққанынша - немістердің 1 «Тигр» ауыр танкісін, 1 «Фердинанд» өздігінен жүретін ауыр артиллерия қондырғысын, 4 орта танкісін, 12 зеңбірегін, 16 пулеметін, 8 жүк автомашинасын қиратып, 100-ге тарта жаяу әскерін жояды. Ол да 4 орденмен марапатталған.

1942-жылдың 18-мамырынан 1943-жылдың 26-қаңтары аралығында 116-атқыштар дивизиясының 441-атқыштар полкы құрамындағы пулемет ротасының командирі аға лейтенант Сапар Оралбеков бір өзі 750-ге тарта фашисті өлім құштырған, осы уақытта оның ротасы 1700 жауды жойған, яғни жауға келтірілген мына зор шығынның 44 пайызы соның жеке үлесінде.

Ұлы Отан соғысында Қызыл Армияның 10 пулеметшісі 130-дан артық қарсыласты жойған. Бірінші орында шешен жігіт Ханпаша Нурадилов – 920 адам, 2-ші орында - біздің Оралбеков (750), 3-5-ші тұрғандар С.Пугаев (350), А.Жежеря (343), В.Чемодуров (311). Оралбековтен өзгесіне түгелімен Кеңес Одағының Батыры атағы берілген.

Бұл көрсеткішті дәлелдейтін құжаттар да қолымда.

Полк командирі майор Емельяновтың – аға лейтенант Оралбековті орденге ұсынғандағы қолы қойылған, мөрі басылған марапаттау бетшесі қолымда, өлген 750 неміс көрсетілген.

Менде Екінші дүниежүзілік соғыстағы кеңестік жауыгерлердің түрлі жоғары көрсеткіштері бар. Мысалы, қызылордалық кіші сержант Тайымбет Көмекбаев жаяу әскердегі атқыш-жауынгерлер арасында 103 жауды өлтіріп, және 12-сін тұтқынға алып, 9-шы болып тұр. Тағы бір қызылордалық миномет взводының командирі, лейтенант Дүйсенбай Шыныбеков 1944-жылдың шілдесінде қаза тапқанынша тек снайперлік винтовкасымен 172 қарсыласты мәңгілікке жер жастандырған...

37 офицер Кеңес Одағының Батыры атанды. Олардың ішінде Талғат Бигелдинов бұл жоғары атақты екі мәрте иеленсе, 1945-жылдың ақпанында Кеңес Одағының Батыры атанған С.Нұрмағамбетовтің батальоны 14-сәуірден 3 мамырға дейін қарулы 1245 қарсыласты өлтіріп, 2217-сін тұтқындайды, 36 пулеметті жойып, 3 танк пен соншама өздігінен жүретін артиллерия қондырғысын қиратады. Берлин іргесі мен ішіндегі ұрыстарды шебер жүргізгені және жеке ерен ерлігі үшін сол жылдың 8-мамырында осы атаққа екінші рет ұсынылады, бірақ берілмейді.

Соғыста және 33 қазақ офицер Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынылғанмен ала алмаған. Олардың ішінде атқыштар ротасының командирі Қабыш Көктаев 1944-жылдың 12-тамызында, сосын екінші рет 1945-жылдың 4-ақпанында ұсынылғанда, орнына Ленин және «Жауынгерлік Қызыл Ту» ордендері беріледі.

- Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш Қорғаныс министрі, армия генералы С.Нұрмағамбетов соғыста 20 жасында батальон командирі, осы жасында майор болған бірден-бір қазақ па?

- 20 жасында подполковник атқаратын лауазымда болғандар 5 батальон командирі: Төлекеев Капьят (1942), Сырғабаев Қасым (1943), Қоңырбаев Ораз (1943), Оспанов Қаби (1944), Нұрмағамбетов Сағадат (1945). Төлекеев 21 жасында (1943) полк командирінің сап бойынша орынбасары болған, екі апта жаралы полк командирінің міндетін атқарған.

20 жасында майор шенін алғандар: Төлекеев К. (1943 ақпаны), Сырғабаев Қ. (1944 ақпаны), Нұрмағамбетов С. (1945 ақпаны). 

- Ғажап екен. Бұл бес адамның аты-жөнін еліміздегі офицерлер дайындайтын оқу орындарының көрнекті жеріне жазып, суреттерімен іліп қою керек.

- Әміржан, ұсынысыңыз өте орынды. Мектептердегі бастапқы әскери дайындық пәніне де қосқанды жөн санаймын.

- Он томдығыңыз өткен жылы Атыраудағы «Ағатай» баспасында жарық көрді. Оған мемлекеттік тұрғыда қолдау көрсетілмегенін де білемін. Ал, енді бұрынғыдан көлемі 2,5 есе көп, Қазақ елі үшін аса қажетті, зор маңызы бар,  таяуда ғана жазып бітірген 25 томдық кітабыңыздың басылуы шешілген бе?

- «Ағатай» баспасының директоры, белгілі қаламгер Қойшығұл Жылқышиев қаражат табуға жұмыстануда, жақында Астанаға барып келді. «Ақша жағы қиындап кетті, көрерміз» деп шала үміттендірушілерден оңды нәтиже болар-болмасын білмеймін. Ресейдің екі аймағындағы қазақ қанды азаматтар биылғы көктемде Қазақстан Үкіметі қолдамаған жағдайда өздері шағын таралыммен шығаруға ынта білдірген...

- Алдыңғы 10 том да осал емес, 8 мыңнан астам қандас майдангер-офицерлерімізді енгіздіңіз. Соның нәтижесі қандай, кітап шыққалы бір жарым жылдан асты ғой, өзі. Мектептен бастап арнайы орта, жоғары оқу орындары түгел алды ма? Әскери оқу орындары мен бөлімшелері ше? Тиісті мемлекеттік органдар осы кітапты таратуға атсалысты ма? Патриоттық тәрбиеде ерекше орыны бар, бір емес, бірнеше ғасыр бойы ұрпақтарымыз пайдаланатын қолдағы, қиындықпен жинақталған тарихи мұраның қадыр-қасиетін біліп, соны халыққа жеткізуге мұрындық болды ма, Жұмеке?

- Тұсаукесер сенатор Сәрсенбай Еңсегеновтің арқасында Астанада жоғары деңгейде өтті. Ол бір ай бұрын Атырауда менімен арнайы кездесіп, тұсаукесерді парламенттік деңгейде өткізуге ұсыныс жасаған. Оған Парламенттің қос палатасынан 13 депутат, министрліктер өкілдері, ғалымдар, әскерилер қатысты, 120 орындық залға 30 курсант сыймай қалды.  Парламент депутаттары Қ.Сұлтанов, С.Еңсегенов, солардың қатарындағы қос генерал-лейтенант Б.Ертаев пен А.Тасболатов, Берлинді алған атқыштар взводының командирі, «Жауынгерлік Қызыл Ту» орденінің иегері, 92 жастағы Қаден Бекенов, т.б. сөз сөйледі. Еңсегенов мырза менің бұл кітапты 4,5 жыл дайындауымда мемлекеттен еш қаржы алмастан, оның 30-40 миллиондай теңгесінің қазынада қалуына жағдай туғызғанымды мінбеден қадап тұрып айтты.

Былтырғы қыркүйекте Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетов үйіме ризашылық хатын жіберді.

Елімізде Отанға деген сүйіспеншіліктің, оны қорғаушыларға құрметтің мемлекеттік тұрғыда патриоттық тәрбиенің жоққа жақындап қалғаны жаныма батады. Бірде-бір әкім өздіктерінен кітапқа сұраныс жасамады. Білім саласында да солай. Ешкім мені аудиториялық кездесу өткізуге шақырған жоқ. Мектептер мен колледждерде бастапқы әскери дайындық пәні бар. Әскери қаруды шашып тастап, қайта жинауды террористердің балалары да біледі, Отансыз оларға патриоттық тәлім-тәрбиенің қажеті жоқ.

- Қызық екен! Амалсыз бір салыстыру жасайыншы. Сіз екі кітапты бес жылдан астам уақыт тапжылмай отырып, көз майын тауысып жаздыңыз. Қаншама уақыт, қыруар еңбек! Ал сол сияқты төрт жылда бір өтетін Олимпиада жүлдегерлеріне 250 мың доллардан бастап, сыйақы беріліп жатады! Сонда бұл үкімет кітап шығаруға бөлінетін қаржыны есептегенде Сіз жазған осындай, энциклопедиялық сипаттағы, әрбір мектептің, кітапхананың, әрбір майдангердің ұрпағының үйінің төрінде тұруға лайық кітапқа қажет қаржыны қарастырмағаны ма?! Керек болса, бұл кітаптың қаламақысы да болуы керек қой!

-Иә, ол кітапқа мемлекет тарапынан қолдау болмағасын, сол кездегі облыс әкімі Бақтықожа Ізмұхамбетовтің демеушілер іздеуіне тура келді. Осы жолы қалай шешілетінін бір Алла біледі...

Ұлы Абай айтқан: «Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар, қалан», мемлекетімдегі бір кетікті бітегеніме, Отаныма, халқыма қажетті істі тындырғасын марқайып жүрмін...

 -Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан Әміржан ҚОСАНОВ

Алматы-Атырау-Алматы,  13 қазан 2016 жыл

abai.kz

40 пікір 3846 рет оқылды Қосылған: 13.10.16
    • #1
    • Боранбай Ғалиев. Атыраудан
    • бн, 13/10/2016 - 13:34

    Қазақтың бағына жоқтаушысы болып туған АЗАМАТСЫЗ ғой ЖҰМЕКЕ!

    • #2
    • Тимур Кульибаев
    • бн, 13/10/2016 - 14:05

    Он заслуживает акимом Атырауский области

    • #3
    • СЕРІК!
    • бн, 13/10/2016 - 16:03

    Жұмеке! Алла сізге жар болсын! Осы батыр аталарымыздың аруағы сізді қолдасын! Нағыз ер екенсіз! Қорғаныс министрліктің бір бөлімінің жұмысын жалғыз атқарыпсыз ғой, енді олардың ұяты және намысы оянар!

    • #4
    • ГЕК
    • бн, 13/10/2016 - 16:10

    Өте көп дереккке қанықтым. Ғажап! Осының бәрі қалай айтылмай келген? Ұлы Отан соғысындағы қазақ жауынгерлері тарихын толық қайта жазып, мектеп пәндеріне, институттарға енгізу керек! Бұлар тек қазақ офицерлері ғана... Айтылмай жатқан қатардағы сарбаздар қаншама? Мемлекеттік жоғары лауазымда отырған жауапты азаматтар құлақтарын басып, көздерін жұмбай, мына мәселеге зер салуы керек деп ойлаймын. Білім және ғылым министрлігі, Қорғаныс министрлігі, тарихшылар Қайда қарап отырсыңдар. Жейтін нандарыңды адал жеңдер, айналайындар... Топырақ астында, тарих шаңына көміліп жатқан халқымыздық ержүрек боздақтарын аршып алатын кез жетті. Жұмабай Доспановқа мың да бір алғыс! Алладан қайтсын.....

    • #5
    • ШАЛА Казахпын
    • бн, 13/10/2016 - 16:31

    Ираннын зомбилары ....... https://www.youtube.com/watch?v=PUYaGKbsmXU

    • #6
    • сағынтай
    • бн, 13/10/2016 - 16:55

    нағыз қазақ азамат екен ешкімге міндеттенбей елінің мүдесін көтергені. жағымпаздарға бергенше осы азаматқа беру керек абырой мен атақты.

    • #7
    • сағынтай
    • бн, 13/10/2016 - 16:55

    нағыз қазақ азамат екен ешкімге міндеттенбей елінің мүдесін көтергені. жағымпаздарға бергенше осы азаматқа беру керек абырой мен атақты.

    • #8
    • Азатшыл Азамат
    • бн, 13/10/2016 - 17:50

    Мен кеше Қосановты қазақ халқының алыс-жақын тарихына мойын бұрмайды деп кіналағанмын. Мына керемет сұхбатты ұйымдастырып, көзімізді кеңінен ашып бергені үшін сол сөзімді қайтып аламын.

    • #9
    • Елін сүйген бір қазақ
    • бн, 13/10/2016 - 18:20

    Мына сұхбаттан Қазақстан рекордтары кітабына енетін бірнеше адамды оқып отырмын. 25 том ішінде жоқ дегенде 25 рекорд бар шығар.

    • #10
    • зейнеткер-ұшқыш
    • бн, 13/10/2016 - 18:41

    Совет заманында түсірілген кинолардың әскери ұшқыштарға арналғандарынан бір қазақ ұшқышты көрмеп едім. Енді біліп отырмын, 87 офицер ұшқышы, олардың сыртында офицер емес жерлесім Кеңес Одағының Батыры Нұркен Әбдіров бар, қазақтар енді үлкен мақтанышпен әлемге әйгілеп соғыстағы ұшқыштары туралы мықты кино түсірсе.

    • #11
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 13/10/2016 - 18:45

    Маған "мен Ауғанстан ардагерімін" деген жігітке, "неше мұсылманды өлтіріп "КРСАСНАЯ ЗВЕЗДА" пизданы алдың деймін.

    • #12
    • Арқаның қазағы
    • бн, 13/10/2016 - 18:48

    Сан ғасырлар жауынгерлігімен танылған қазақтың советтік дәуірде де жоғарыдан көрінген өте құнды мына әскери тарихын үкіметіміз кітап етіп шығармай, оны Қазақстан сыртында тұратын қандастарымыз жүзеге асырар болса - масқарашылықтың бір "көкесі".

    • #13
    • қызылордалық
    • бн, 13/10/2016 - 19:12

    Әміржанның арқасында қызылордалық офицер қазақтардың кешегі соғыста таң қалдырар ерліктерін білгеніме қуанып отырмын.

    • #14
    • Құралай (Талдықорған)
    • бн, 13/10/2016 - 19:46

    Ондаған миллион жауынгер қырылған алапат соғысқа жалпы қанша қазақ қызы қатысқанын білмеймін. Солардың 20-сы офицер дегенге қатты қуанып отырмын.
    Сен әскери бөлімде келісіммен қызмет істетйтін сержантпын, сол 20 офицер әпкеміздің есімдері барша қазақ білетіндей етіліп жарияланса жақсы болар еді.
    Ер адамдардан сұрайтыным боғауыз жазбаңыздар мына сұхбатқа, ол жан беріп, қан төгумен ел қорғаған 12 мың марқұм-бауырымыздың рухтарын қорлау.

    • #15
    • Алаш азаматы
    • бн, 13/10/2016 - 20:12

    Мәскеудің шовинистік пиғылдағы орыстарына мына материалды солардың тіліне аударып жеткізу керек. Әйтпесе олар біздің 2-ші дүниежүзілік соғыстағы орнымызды жоқтың қасына апарып жүр.
    Әміржан Қосанов жазда екі мәрте Ресей телеарнасына шығып, оларды сабаларына түсірген болатын. Мына материалды Қосанов мырза Ресейге танытса - жүздеген мың қазақ разы болар едік.

    • #16
    • танкист
    • бн, 13/10/2016 - 21:21

    Мен бұрынғы Совет Армиясында 1 класты танкист болғанмын. Әттең ол кезде Ұлы Отан соғысында қазақ танкистердің жойқын ерліктерін білмедім ғой.
    Бірақ кеш те болса, елімнің, халқымның болашағы үшін шығарылатын мына кітап авторына мың мәрте алғыс айтамын.

    • #17
    • майдангердің немересі
    • бн, 13/10/2016 - 21:46

    15-ші, мен сізді қолдаймын. Әлемде бірінші болып қазақтардың кешегі соғыстағы ерлігін Ресейдің орыстары, сосын жер-жердегі еврейлер мойындаулары керек!

    • #18
    • разы қазақ
    • бн, 13/10/2016 - 21:53

    Жарайсыздар, қазағымның офицерлері!
    Біз мықты да төзімді халықпыз. Біз дүниежүзін тағы да мойындатамыз.

    • #19
    • Жандарбеков Досай Исматуллаұлы
    • бн, 13/10/2016 - 21:54

    Сорлы болған есжоқ ағаларым! Халқын аштықпен, атумен, жер аудару жазаларымен қынадай қырған шовинистерді қорғауға келгенде алдарына жан салмай қасық қандары қалғанша арпалысқан қайран ерлерім! Сендер қаншалықты адал құл болып жанқиярлық көрсетіп кетсеңдерде сендердің ұрпақтарың біздер әлі де сол ЧУРКА күйімізде қала бердік ау. Ех, жалған дүние....

    • #20
    • патриот
    • бн, 13/10/2016 - 22:03

    Мына сұхбатты Мемлекеттік Хатшы, Қорғаныс және Білім министрлері оқыр ма екен?..

    • #21
    • Гүлім Салахқызы, Алматы
    • бн, 13/10/2016 - 22:16

    Жұмабай аға!
    Таңғажайып еңбегіңізге бас иемін. Сіз 25 томыңыздан сырт елдер үшін іріктеген (таңдамалы) бір томыңызды ағылшын, француз, неміс, орыс, қытай, түрік, жапон тілдеріне аудартыңыз да, тараттырыңыз уақыттан кешікпей.
    Зор құрметпен ғалым қарындасыңыз Гүлім

    • #22
    • Жұматай Түсіпов, Жезқазған
    • бн, 13/10/2016 - 22:38

    Бұл кітап шыққанында жеке адамдардың қолдарына тиер ме екен?

    • #23
    • кітапханашы
    • бн, 13/10/2016 - 23:01

    Қазақстанда 12 мыңнан астам кітапхана жұмыс жасайды. Доспановтың 25 томдық кітабы солардың барлығында тұруы тиіс санаймын. Осы мәселені шешу үкіметке қиын соға қоймас.

    • #24
    • экс-кинорежиссер
    • бн, 13/10/2016 - 23:10

    4 сағаттық 10 сериалы "Қазақ елі" фильмін түсіруге мемлекет қазынасынан 1 млрд. 250 млн. теңге жұмсалыпты. Мына кітапқа соның оннан бірі жарап қалады.

    • #25
    • Казталов
    • бн, 13/10/2016 - 23:33

    Осы офицерлердің қатарында БҚО Казталов ауданының тумасы полковник Газиз Лукпановта жүрді-ау. Қайран сарбаз қаншама ерлігің еленбей қалды. Полковник шеніне екінің бірі жете бермейтін шен. Екі рет Қызыл Ту орденімен марапатталған.

    • #26
    • Көріпкел
    • бн, 13/10/2016 - 23:37

    Жұмабай мен Әміржан енді кітапты өткізуге қызықтырып комментариилер жазып жатыр. 25 томдық кітапты оқып шығуға қаншама қайран уақыттар кетер екен? Орыстарға еңбегі сіңген батырларын орыстар өздері сатып алып оқысын, маған қазаққа еңбегі сіңген батырлар керек, сол үшін мемлекеттен бір тиын ақша бөлуге бөлінбесін.

    • #27
    • Жарасқан Наурызбай
    • жм, 14/10/2016 - 0:49

    Менің Қазалылық жерлестерім офицер-майдангерлер көп болған
    Қайырбек Сүйеуов,Ерғали Төлепов,Дүйсенбай Маханов,Байшуақов,т б болған осы кісілер тізімде барма

    • #28
    • Марат Кажмуратов
    • жб, 16/10/2016 - 0:59

    Мен Орал қаласында тұрамын.Осы Орал қаласында да Миниус деген соғыс ардагері болған деп естідім.Майдандас досы латыш соғыста қаза тауып соның атын жоқтатпау үшін алған дейді.Кейіннен прокуратура ма әлде сот саласында істеген.Ал, майданда офицер болған ба, болмаған ба білмеймін.Жұмабай ағамызға шын көңілден алланың нұры жаусын дейміз. Аман болыңыз Аға!

    • #29
    • Қызылордалық
    • жб, 16/10/2016 - 11:10

    Полк басқарған төрт орденді қазақ азаматы Шаймерден Минус турасында Қызылорда облысының басшылығы қандай игі істер жүргізеді?

    • #30
    • тарихшы
    • жб, 16/10/2016 - 19:00

    Қазақстан тариханыда, оның ішінде қазақ халқының тарихында ғажайып жаңалық!
    Біз, қазақтар, кешегі 2-ші дүниежүзілік соғыста әлемдік дәрежедегі офицер саны бойынша жоғарыдан көріндік. 177 батальон командиріміз соғысқа тікелей қатысқан. Қазақ халқы бір көтеріліп қалды.

    • #31
    • Бекжан Нұрымбетов
    • жб, 16/10/2016 - 20:00

    Қазақ офицерлері туралы дерек мені бұрыннан қызықтыратын. Соғыста 500 ғана қазақ офицер қатысқан дегенді мен де естігенмін. Қайтейін соған сеніп қалғанмын.
    Енді міне 12 мың екенін оқып, қуаныштан жарылардай болып отырмын.

    • #32
    • Жұмабай Доспанов
    • дн, 17/10/2016 - 13:01

    Сұрақтарыңыз болса мына ұйялы телефонға xабарласуға болады 8(701)522 39 12

    • #33
    • журналист
    • сс, 18/10/2016 - 14:49

    Ақпарат саласында қызмет істемейтін Қосанов мына ғажайыпқа толы сұхбатты Атырауға барып әріптестерінен бұрын алып кеткен екен.

    • #34
    • қазақ
    • бн, 20/10/2016 - 20:34

    Мына кісінің түсі суық екен. Бұрынында заң органдарында қызмет істеген тәрізді. Бітірген ісі зор, сөзі қатты. Елдің тез түзелуіне осындай азаматтар әр аймақттан жүзлеп шықса ғой.
    Әскерден кейін нендей қызметтерде болғанын білгім келеді.

    • #35
    • Керекулік
    • жм, 21/10/2016 - 10:16

    Алматыға тұрақтаған Қызылорданың тумасы Әміржан Қосанов әдемі сухбат ұйымдастырғанында өз жерлестеріне бүйрегін бұрған. Онысы азаматтық.
    Әр облыстың үкіметтік газеттері кітап авторымен осылай сұхбат жүргізсе үлкен патриоттық іс жасалынар еді.

    • #36
    • отаншыл
    • сб, 22/10/2016 - 12:40

    Мен білсем, мына кітап тәуелсіз Қазақстанның ширек ғасырлық жаңа тарихындағы ең мықтысы, ең қажеттісі.

    • #37
    • архивариус
    • сб, 22/10/2016 - 13:59

    Жұмабай аға тарихтың мұрағаттармен жұмыс істеуін өте жақсы, шебер меңгерген. Зейнеткерлікке шыққасын газетті қойып, Қазақстанның орталық мұрағатына басшылыққа барғаны еліміз үшін пайдалы болар еді.

    • #38
    • Патриотшыл мың қазақтың бірі
    • жб, 23/10/2016 - 18:59

    Мұсылман тектес ұлттар бойынша ешқайсысы таласа алмайтын СЕНСАЦИЯ! Енді осыны посткеңестік мемекеттерге жеткізуіміз керек. Үкімет, парламент, "Нұр Отан" партиясы, "Егемен Қазақстан", "Казахстанская правда" газеттері, "Қазақстан", "Хабар" телеарналары қайда, неге үндемейді? Сұхбат жарияланғалы 10 күн өтті!

    • #39
    • Бір патриот
    • дн, 24/10/2016 - 14:39

    38-іншіге
    Біздің мемлекеттің басындағыларға қазақтың дүниежүзінің алдыңғы қатарындағы жауынгер халық екенін көрсеткен, дәлелдеген бұл зерттеудің кітап болып таралуы қажет емес тәрізді.

    • #40
    • Шымкент
    • дн, 24/10/2016 - 17:01

    Тәуелсіздігіміздің 25 жылдығына қайран қаларлық 25 игі іс қатарына біздің Шымкентте бір күн ішінде шенеуніктердің жаппай қан тапсыруын дәріптеп ерекше іс етіп бүкіл республикаға жариялап енгізгенге қайран қалып отырмын.
    6 жыл күн-түн еңбектеніп жалғыз өзі соғысқа қатысқан 12 мың қазақ офицерді түгендеп берген азаматтың зор еңбегі елеусіз қалған тәрізді. Атырау облысының басшылары жылдам жарнамалауды біздің ОҚО басшыларынан үйренсінші.

Пікір қосу

  • 4 + 28 =

Вход