Маңызды

ҚЫРҒЫЗ АҚЫНДАРЫ ҚАЗАҚТЫ ҚЫРЫНА АЛДЫ. НЕГЕ?

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

Азамат Болғонбаев пен Аалы Туткычев. Екеуі де қырғыз ақыны. Қазақстанға талай келіп, Жүрсін Ерман жүргізетін Халықаралық айтыстарға қатысқан. Тіпті жүлдеден қанжығалары бос қайтқан емес.

Жуырда әлеуметтік желіде дәл осы екі ақынның Ыстықкөлдегі айтысы жария болды. Бейнежазбаның жарияланған уақытына қарасақ, айтыс 2016 жылы болған. Онда сөзінің бісмілләсін «оңбаған қазақ» деп бастаған айтысын "маңқа қазақ" деп аяқтап, екеуі қазақ халқына, оның ұлттық құндылықтарына, мәдениетіне тіл тигізген. Айтыс сахнасынан ауыздарына келгенді айтқан екеудің бұл «ақындығы» қазақ-қырғыз қарым-қатынасына сызат түсіріп, халықаралық, қала берді ұлтаралық даудың білтесін тұтатар түрі бар. Сондықтан да, біз сөзді көбейтпей видео-жазбаны толық жариялай салғанды жөн көріп отырмыз.

Жә, дау шақырмақ ойымыз жоқ. Әуелі қырғыздың Азамат пен Аалы дейтін екі ақынының Қазақстандағы айтыстарына бір назар аудара кетейік.

Азамат Болғанбаев әріге бармасақ та, былтырғы жылы Алматы қаласының 1000 жылдығына арналған айтысқа қатысты. Сол айтыста қазақтың орақ тілді жас ақыны Шұғайып Сезімханмен айтысып, «екі елдің ынтымағын жырлайық» деген Азамат иығына қазақтың шапанын киіп, қалың қазақтың шапалақ қошеметіне бөленіп, ақыры айтыстың үшінші жүлдесін иемденіп кеткен еді. (https://www.youtube.com/watch?v=oTOhl5lueYI)

Біз Азамат пен Аалының айтысына байланысты Шұғайыпқа хабарласып едік, ол даулы айтыстың ертеректе болғандығын айтты. Дегенмен, Жүрсін Ерман басқаратын одақ қызметкері болған соң Шұғайып, қырғыз ақындарының Қазақстандағы айтысқа қалай келгендігін әңгімелеп, Азамат пен Аалының біздің елде өтетін  айтысқа бұдан былай қатыспайтынын айтты.

Айтпақшы, Қырғызстанда болатын айтысқа жиі қатысып жүрген ақын Серік Қалиев Азаматтың былтыр күзде Талдықорғанда өткен Сүйінбайдың 200 жылдығына арналған айтыста да жүлделі қайтқанын есімізге түсірді. «Мен ол екеуінің айтысын әлі көрмедім. Бірақ, естуім бар. Азамат былтырға дейін Қазақстандағы айтысқа қатысып жүрді. Тіпті, Талдықорғанда ол жүлделі болған. Бұл дұрыс емес, әрине. Ұят болған екен», - деді.

2014 жылы Астана төріндегі аламан айтысқа қатысқан Аалы Туткычев Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлынан бастап, Қазақстан мен қазақ халқын асыра мақтады. Сол кезде от ауызды, орақ тілді Ринат Заитовпен айтысып, одан оңбай ұтылған еді. Алайда, Аалы мен Ринаттың айтысы өте тартымды болып, ол айтысты Мырзатай Жолдасбеков бастаған марқасқалар «XXI ғасырдағы Сүйінбай мен Қатағанның айтысы болды» деп баға берді (https://www.youtube.com/watch?v=bAzZmMXj9Uo). Одан бөлек Аалы, қазақ ақындарынан Серік Қалиев, Балғынбек Имашеев, Ханша Райысқызы, Айнұр Тұрсынбаевалармен бірнеше мәрте айтысқан еді. Онда да араға қылау түсірер еш әңгіме айтылмаған. Алайда Аалының қазақ ақындары мен қазақ халқының тарихы туралы айтқандары әлеуметтік желіні шарлап жүр. Аалының мұнысын батырып айтқан Ринат еді. (https://www.youtube.com/watch?v=mMo4nx62zpo)

Айтыскер ақын Болатбек Оразбаев Азамат пен Аалының айтысы туралы ойын көпшілікпен бөлісіп, «Қырғыздармен айтысқанда батырыңқырап айтсаң бағаңды төмендетіп, "қырғыз-қазақ бауырмыз, ұлтаралық мәселе қозғадың" деп бірінші айналымнан-ақ ұшырып жіберетін қазылар алқасы бір көріп алсын осыны» деді.

Осыдан кейін екі ақынның Қазақстандағы айтысқа қалай келіп жүргендігін білмек болып, Жүрсін Ерманға хабарластық. Жүрсін аға сырқаттанып жатқанын және ол екеуінің айтысын көрмегенін айтты.

«Бір енеден ала да туады, құла да туады» демекші, біз бұл арада күллі қырғыз халқының аузындағы сөз Аалы мен Азаматтың аузындағы сөз деген ойдан аулақпыз. Тек Қарқара жайлауын даулап, қазақ халқына тіл тигізген Аалы мен Азаматтың сөзін шолақ белсенді саясаткерлер қоздырып әкетсе, түркітілдес екі елдің байланысына сызат түсуі әбден мүмкін.

Геосаяси әм тарихи жайттарды да әркез ескерген абзал. Қазақ дәл қазір Кенесары мен Наурызбай батырлардың басын даулағысы келсе, шамасы әбден жетеді. Қазақтың ұлы ғалымы Шоқан Шыңғысұлы қырғыздың Манас жырын бірінші болып хатқа түсірді. Кеңес одағы тұсында сол Манасты өктем билік жоққа шығарғанда, Манасты қорғайтын бір қырғыз табылмағанда, қазақтан Мұхтар Әуезов қорғап қалмап па еді? Қала берді Шыңғысты Шыңғыс (Айтматов) еткен де Мұхтар Әуезов еді. Қазақты қырына алып ырлаған Аалы бастап, Азамат қоштаған қырғыз ақындары мұны естен шығармағаны жөн.

Алдағы уақытта Рүстем Қайыртайұлы бастаған қазақ ақындары «Abai.kz» порталы арқылы үн қатып, қырғыздың екі ақынына жауап беретін болады.

Мұның сыртында біздің Сыртқы істер министрлігі де қарап жатпай, қазақты қорлаған ақындардың қателегін ресми Бішкекке ескертуі тиіс. Себебі, бұл екі ақын халқымызды мазақтап қана қоймай, қазақ пен қырғыздың ортасына от жағып, екі ел арасында соғыс ашуға ашық насихат жасап отыр. 

Нұргелді Әбдіғаниұлы

Abai.kz

149 пікір 28019 рет оқылды Қосылған: 10.01.17
    • #1
    • Көрші
    • сс, 10/01/2017 - 17:22

    Дұрыс ғой біржағынан. Тілі бір, діні бір қырғыз ағайындар мына өз байлығын бір ғана адамға беріп қойып отырғандығын, басқасы аздай енді сол адамы жерді сатпақ ойына күйіп кеткендері да.
    Қазақтардың мықты еместігін көріп, біліп отырған соң сол көршісіне ой салып отырғандары да емес пе біржағынан?

    • #2
    • Қазақ-қырғыз достығы
    • сс, 10/01/2017 - 17:30

    Екі жаман қырғызды жалпы қырғыз халыққа теңеп, қазақ-қырғыз арасына от салудағы мақсат не? Бес саусақ бірдей емес, кеше 86-жылы қырғыздар қазақты жақтау үшін шекараға келген еді. Қысқасы Нүргелді артық кетпей-ақ, қателігін жазып шектелседе болар еді, өлеңін бермей-ақ. Жалпы бір-екі ақымақтың сөзі екі туысқан елдің жүрегіне кек салмасын қайдан білесің.

    • #3
    • Жәдігер
    • сс, 10/01/2017 - 17:30

    Кенесары ханды өлтірген қырғыздар Ресейдің заказымен

    • #4
    • admin
    • сс, 10/01/2017 - 17:35

    Айтыс сахнасынан ауыздарына келгенді айтқан екеудің бұл «ақындығы» қазақ-қырғыз қарым-қатынасына сызат түсіріп, халықаралық, қала берді ұлтаралық даудың білтесін тұтатар түрі бар. Сондықтан да, біз сөзді көбейтпей видео-жазбаны толық жариялай салғанды жөн көріп отырмыз.
    Жә, дау шақырмақ ойымыз жоқ. Әуелі қырғыздың Азамат пен Аалы дейтін екі ақынының Қазақстандағы айтыстарына бір назар аудара кетейік.
    «Бір енеден ала да туады, құла да туады» демекші, біз бұл арада күллі қырғыз халқының аузындағы сөз Аалы мен Азаматтың аузындағы сөз деген ойдан аулақпыз. Тек Қарқара жайлауын даулап, қазақ халқына тіл тигізген Аалы мен Азаматтың сөзін шолақ белсенді саясаткерлер қоздырып әкетсе, түркітілдес екі елдің байланысына сызат түсуі әбден мүмкін.
    Мұның сыртында біздің Сыртқы істер министрлігі де қарап жатпай, қазақты қорлаған ақындардың қателегін ресми Бішкекке ескертуі тиіс. Себебі, бұл екі ақын халқымызды мазақтап қана қоймай, қазақ пен қырғыздың ортасына от жағып, екі ел арасында соғыс ашуға ашық насихат жасап отыр.

    • #5
    • мен
    • сс, 10/01/2017 - 17:40

    Бізге туыс-бауыр қырғыз емес, ноғай қарақалпақ. Қырғыз тайгадан қаңғып келген, бұғының лақтары.

    • #6
    • Айна
    • сс, 10/01/2017 - 18:13

    5 ші айтқаның өте дұрыс

    • #7
    • pikir
    • сс, 10/01/2017 - 18:13

    tagdyry tariqy adet guryp salt sanasy en zhaqyngy korshi el sol elmen til tabysa bilu kerek ekinshi qazaqtar muldem orys bolyp ketse men qyrgyz bolam basqa variant korinbei tur

    • #8
    • ТАБЫНШАЛ
    • сс, 10/01/2017 - 18:22

    ## 5, 6 !
    Сендерді қырғыз "маңқа қазақ" дейді.
    Мен сендердің тумаларың, қалпақ Есенғали.

    • #9
    • достар
    • сс, 10/01/2017 - 18:22

    Ресей телофон шалыппа әй Кенесарыны өлтipiңдер деп.Ресей қайда.Кырғыз қайда?..
    Қалпақ тар бар,бар болсада жоқ.Ноғай деген ол совсем жоқ. Ал Қырғыз ол жанымызда ешқайда кетпейсiң.Қырғыз ол айыл айыл деп жүрген ауылнай адамдар ғой..
    Карантинде 90 қырғыз бар екен бiздердi алып келгенде бip призыв,бipiншi Қазақ екен деп қалдық сөйтсек Қырғыз деген осы екен..Расындада Қырғыз Қазақ бip туғалек деп жүрген жаксы адамдар..
    Сонда әрбip рота да екi жылда отыз қырық Қырғыздармен бipге служит еттiк екi жыл.Тiлдерi тура бiздiң тiл тек арасында басқаша..

    • #10
    • Мұрагер
    • сс, 10/01/2017 - 18:26

    Жамбылдың ұрпақтары қалмады ма айтып-айтып мына екі сауатсыз сөзуарлардың сазайын беріп, ит терісін басына қаптап кететін.Қалайда қара сөзге тоқтайтын халық қой. Тайгадан тай мініп келгенде таяқ ұстатып таудан төрін сыйлап берген ата-бабаларымыз бұл ешкіемгіштерден мұндай шықпайды деген шығар. Жаман халық жоқ нашар адамдар бар. Ал осындай сан ғасырлық құдайы көршіліктің салтын бұзып, тілдес діндес бауырлардың арасына сызат болатын сөздерді ақындардың айтқаны алжығаны болар.

    • #11
    • айтбай
    • сс, 10/01/2017 - 18:27

    100 млиан доллар көмек беремез

    • #12
    • ақтау марат
    • сс, 10/01/2017 - 18:42

    сонда қалай болғаны қырғыз бауырларды інім деп жүріуші едім өзбек ағалардың ортасына түсіп дым болмағанда мені тыңда деп өзбек ағаларға немесе бұлар көп қайын жұртына қытайға сеніп отырма екен осы екі ағыны немесе ортаға бүлік салыу ұшын қытайдың шпиондары жалдағанба ?

    • #13
    • Есенғали, Антакиядан
    • сс, 10/01/2017 - 18:46
    Пікір алынып тасталды!
    • #14
    • өзбек
    • сс, 10/01/2017 - 18:57

    сол кезде өзбек ағаларың тірі жеитін еді ИСЛАМ КАРИМОВ оларды қанша өзбек ағаларыңды олар аймады өлтірді сол кезде әрбір өзбек ағаларың ішіне сабыр деп отырды енді кімнің кім екенін біліп жатырсыңба қазақ

    • #15
    • Орыс
    • сс, 10/01/2017 - 19:00

    Украина, - не Россия!
    Қырғыздар, - қазақ емес!
    Хохолдар, хохол боламыз десе, орыстарды жамандайды
    Қырғыздар, қырғыз боламыз десе, қазақтарды жамандайды
    Хохолдардықы да дұрыс, қырғыздардықы да дұрыс
    Тек орыстарғана ойлайды, - хохолмен орыс бір ел
    Тек қазаққана ойлайды, - қырғызбен қазақ бір ел

    • #16
    • Қыжыл
    • сс, 10/01/2017 - 19:01

    еее.алтын домбыраны болатбек неге алмады десем ұсақ қатын өсектігі екен ғой.мұхтарға дұрыс беріпті .қырғызданда мұхтар баурым сөз бəсіресінде басжүлдесін алып келіп еді.не қыжыл бұл бөке болатын ұл бітістіруші еді сенікі не

    • #17
    • Есенғали, Антакиядан
    • сс, 10/01/2017 - 19:03

    Армияны айтып сайраған екенсің.
    Мен де айтайын : украинның әділдігін, москалдың сатқындғын білдім.
    Дүкенге кірсең, "ты же не москаль, почему по руски гутаришь ?" деген файна хахлушкаларды көрдім.
    Төреге жақпайтын қақолдардың самогонын ішіп көрдім, 18 жасымда етегіме намаз оқып жүрген жоқпын.
    Әй Төре, шпион болудан Құдай сақтап қалды.
    Енді болмаса полячкамен қыр асып кететін түрім бар еді.

    • #18
    • Кәкен Қамзин
    • сс, 10/01/2017 - 19:08

    "Ақихат пен аңыз" диалог-романының журналдық нұсқасында ("Жұлдыз") мынадай бір эпизод бар еді. Бауыржан Момышұлын Қырғызстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Тұрдақүн Усубалиев қонаққа шақырады. Баукең зерігіп қалмасын, әңгімелесіп отырсын деп қырғыздың бір атақты жазушысын келтіреді, Отырста қызып қалған қырғыз қаламгері: "Сіз бері келе жатқанда Қордай асуынан өттіңіз ғой. Сонда жолдың оң жағына қарадыңыз ба?" - дейді. Баукең: "Онда не бар еді?" - дейді. "Онда Сіздің атаңыздың басы жатыр!" Баукең орнынан атып тұрады да Усубалиевке қарап: "Осы үйде не мен отырамын, не мына қырғыздың сасық манабы отырады!" - деп ақырыпты. Қырғызстанның бірінші басшысы ана басбұзарды үйінен айдар шығыпты. Мен сол қаламгердің кім екенін Әзілхан ағамыздан сұрадым. Айтпады. Кездесуде студенттеріме сұрақ қойғыздым. Айтпады.Бәлкім,қойын дәптерінде. қолжазбасында бар шығар. Ұқыпты кісі еді ғой.

    • #19
    • Турандык
    • сс, 10/01/2017 - 19:20

    Кыргыз этникалык жагынан мулдем баска халык. Алтай ар жагы Енисей жактан келип, Улы жуз казактарынын болип берген жерине орналаскан. Казакка этникалык жагынан ен жакын туыскан халык озбектер. Казактар мен озбектер бир текти тайпалар мен рулардан турады. Оларда жершилдик басым болгандыктан ру аттары коп айтылмайды. Айтпесе озбектердин де денин курайтын ири тайпалар аргындар, наймандар, канлылар, коныраттар, керейлер, т.б. сондыктан казак пен озбекти бир халык ретинде карастыруга болады, тилдик жагынан да турки тилдестердин ишинде кыпшак подгруппасына киреди. Мен жалпы ешкимге жалпактамау керек деп есептеймин, екнуинин сози ушин кыргыз укимети тусиндирме беруи керек, егер рас болса, окып кормеген сон солай айтып отырмын.

    • #20
    • Күлән Берікболова
    • сс, 10/01/2017 - 19:33

    Бұл айтыс осыдан 2 жыл бұрын 2015 жылы 30 тамызда Қырғыстанның Тәуелсіздігі күні болды. Мен қызыммен бірге Ыстықкөлде дем алып жатып, теледидардан көргем. Біреуі Азамат Болғанбаев (толығы) қазақ, қазақтың мақамымен жырлады, Аалы Туткычев қаншама ауыр сөз айтса да мыңқ етпеді. Қара нардай жігіт екен. "Енді қалай жауап берер екен!?" деп құлақ түрдік. Азамат азамат екен, ұсақ сөзді көбейтпеді, бір-ақ жауап айтты, әрине мақамданып, "Мені жауың деп ойласың, Қазір-ақ қарныма қара қанжар сұғып ал!" деді. Ду қол шапалақ. Әділ қазылар бірінші орын берді. Міне, дипломатия! Айтыстары мықты екен. Бірақ көшеде біздің "Қара жорғаны" "Қырғыздың биін билеңіз" деп шауып жүр. Бізбен бәсекелес сияқты. Аман болсын, қырғыз бауырым!!!

    • #21
    • абыз
    • сс, 10/01/2017 - 19:35

    негізі бізге ең жағын өзбектер қырғыздар емес қызығып зерітеп қараңдар қазақ тарихшылар егер сенбесеңдер бұлардың әрдайым бұқпалап жасырып отыратын әдетері бар осылар ортаға ағайындардың ортасына іріткі салуды оилап тапқандар 1950-жылдан бері қырғыз қазақ бір туған өзбек диуананы кім туған деп өзбек пенен қазақты әрдайым айрып жүреді жалпы қазақтың ғалымдары көп нәрсені зертеп қараңдар көп нәрсені түсінесіңдер

    • #22
    • қазақбай
    • сс, 10/01/2017 - 19:41

    Қырғыздың ол екі ақынсымағының шатқанына бола несіне кіжінесіздер? "Түбі бір түркіміз" деп қампиғанда сондаймыз, өзбегің әредік Сарыағаш жақта қазаққа оқ атып тұрса, қырғыз бен өзбек шекарасы Ош жақта мазасыздау болса, қырғыздар "маңқа" қазақ деп қорласа, ондай "түбі бір түркілік" кімге керек? Әр мемлекет тіліне, тегіне қарамай өзінің тәуелсіз саясатын жүргізуі керек. Өзінің намысын берік сақтауы керек. Оның ішінде екі жақты, әр жақты мәдени байланыстар да бар. Мына екі ақынның екі елдің арасына сызат түсіруі қазақтың айтысын ұйымдастырушылардың бұл мәселеге көңіл жықпастықпен қарауында, ертең бізді де олар шақырып қалар деген дәмемен.Оларға Қазақстандағы айтыста жүлде беретіндей - ол ақынсымақтар не жырлапты? Бәрі қазақы көңілжықпастық, ал мұндай принципсіздік бөтен елдің есірген ақынсымақтарын шетел болса да Қазақ мемлекетінің мойнына шығып, сес көрсетуге алып келеді. Нәтижесі алдарыңызда. Айтысқа да мемлекеттік қатаң тәртіп керек. Ал мына қырғыз айтыскерсымақтарының "шатпақтарына" қарап, біздің айтысты ұйымдастырушы Ж.Ерман сияқты адамды тәртіпке шақыру керек, айтысын, оған кімдерді шақыратынын қадағалау керек.

    • #23
    • Ескі қырғыз
    • сс, 10/01/2017 - 19:48

    Нағыз қырғыздар хакастар ғой. Өздерін "Енесай қырғызымыз" деп атайды. "Хакас" - қытайша атау. Ертеректе Абаканда төрт бес ай болғаным бар. Сонда Енесей қырғыздарының мына біздің біртуған деп жүрген қырғыздарды қазақпен де, қалмақпен де көп араласып, әуелдегі ұлттық сипатынан айрылып қалған жұрт деп кемсітенін естідім. Ойлап көрсем, жаны бар сөз сияқты. Мысалы ежелгі қырғыздар шошақ төбелі дөңгелек ағаш үйде тұрған, киіз туырлықты ел емес. Ежелгі қырғыз тілін алып қалған да енесей қырғыздары, яғни хакастар. Ал біздің "біртуғанның" тілі бүгінде хакас тілнен қазақ тіліне жақын. Хакастардың ұлттық киімдері де басқаша. "Біртуғанның" киімі қазаққа жақын. Киіз қалпақты да Алатауға келгеннен бері кие бастағаны анық. Сібір түркілері (хакастар,шорлар,тлеуттер. алтайлықтар) киімге киіз қолданбайды, аң терісін қолданатын болған. Қысқасы "біздің қырғыз" көр қыртқанды қойып, алдымен өзінің кім екенін біліп алсын.

    • #24
    • Нураткатбай
    • сс, 10/01/2017 - 19:53

    Бір екі Ақымақ Қырғыз ұшін Қазақстандағы жұмыс сауда жасап жұрген Қырғыздарға зияны тимесін де, сол бір екі Ақымақ Қырғыздарға бола Қазақтар сабыр сақтаңдар, екеуін Қазақстанға кіргізбеу керек

    • #25
    • калбит
    • сс, 10/01/2017 - 20:40

    казах манка екени отирик емес егер ангиме кобеите берсе Кенсарынын басын калаи кестиндер тагы сол сиякти тагы биразынын басын кесиндер сосан коттерин кысады Орыстардан коркып шамалары жетпеген сон буттарына тышып жур ауыздарын аш алмаи сол сиякты кылындар молодец Кыргыздар уважука

    • #26
    • #25-ге еріккен селқос
    • сс, 10/01/2017 - 20:45

    осы калбиттің көтеншегін жұлып алып, басына кигізсе көп қазақтың айызы қанар еді.

    • #27
    • Қазақбай
    • сс, 10/01/2017 - 20:45

    Екі ақынды іздеп тауып, жақсылап сабау керек.

    • #28
    • Бейсембай Жылубаев
    • сс, 10/01/2017 - 20:49

    Қырғызды ел қылып отырған ҚАЗАҚтар емеспе.Сонау сібірден азып -тозып келгенде жер беріп.аман алып қалған.Әйтпесе қалмақтар сияқты маңайындағыларына маза бермей,бәріне жексұрын болды емеспе.Қалмақтарды орыстар,қырғыздарды ҚАЗАҚтар аман алып қалды.Қаны бұзылған сатқын халық.Бір кезде ҚАЗАҚтың арқасында аман қалғандарын мойындағылары келмей,әрдайым ҚАЗАҚты сатуға бейім тұрады.21-мен23-тер өте дұрыс айтады.

    • #29
    • сайлан
    • сс, 10/01/2017 - 20:53

    Мына екеуін екі ел арасына от қоюшы ретінде сотқа берген жөн.

    • #30
    • Ескі қырғыз
    • сс, 10/01/2017 - 20:54

    Кейінгі жылдарда қазақты ғайбаттау қырғыздардың ұлттық кәсібіне айналды.Қалың қырғызды кінәлаудан аулақпын, бірақ осындай тенденция өрістеп барады. Бір қырғыз қазақты кемсіте сөйлесе, он қырғыз содан рахат алатын ауру тауыпты. Мына ақынсымақтардың қазаққа тіл тигізген кездегі залдың реакциясына қараңыз, сенбесеңіз. Енесей қырғыздарының, яғни, хакастардың бұларды "жарты қырғыз" деп кемсіткенін естіп, намыстанған едім кезінде. "Маңқа қазақ" дегендерін қоймаса, бұдан былай олардың "шата қырғыз" екенін естеріне салып отыру керек болар.

    • #31
    • Төкен
    • сс, 10/01/2017 - 20:57

    Себеппен бұл айтысты да көріп шықтым.Бұл жерде Азаматты жазғырудың жөні жоқ.Аалының шамына тигені де осы ақынның қазақша мәнермен айтықаны болып тұр.Аалы басқа кезде қазаққа қошемет білдірсе де, ішінде ызы-кек жатқанын білдіріп қойды.Осыдан ақ, қырғыздардың төбесіне көтерген ақыны қазақ фобиясымен ауыратынын жасыра алмады.Біреу сені жек көрсе, жетістігіңді көре алмағаны деген ой бар. Демек біз өз дамуымызда қырғыздардың ішін күйдіретін жетістігіміз бар.

    • #32
    • қырғыз
    • сс, 10/01/2017 - 21:01

    қазақтар біздер сендерден бұрын пайда болдық біле-білсеңдер сенбесеіңздер тариха үңліңдер қырғыз қағанаты барма бар маңққалар енді не дисіңдер тек қолдарынан өсектен басқа ештеңе келмеиді

    • #33
    • Орыс
    • сс, 10/01/2017 - 21:02

    Нағыз қырғыздар хакастар ғой.
    ----------------------------

    Нағыз қазақтар хакастар ғой.

    «Дін исламға кіре алмай қалған осы күнде Күншығыс Сібірінде қазақтың ағайындары бар. Тілінен, әдетінен, түсінен туысқандығы анық көрініп тұрады. Әсіресе, Енесейскі гүбірнеде Минусинскі уезде „ясышынай татар" атында бір халық бар. Қазақты өздеріне ағайын тұтады, дейді, һәм бір тұқымдас екендігіне көрген кісі таласпайды. Тағы еш қазақ қырғызбен қазақтың бір тұқымдас екеніне таласпайды. Сол қырғызды қытайлар „брут" деп атайды, өз тауарихтарында оның себебін, неліктен „брут" дегенін еш білдім дегенді көрмедім.


    Ол күнде Наурыз деген бір жазғытұрым мейрамы болып, наурыздама қыламыз деп, той-тамаша қылады екен. Сол күнін „ұлыстың ұлы күні" дейді екен. Бұл күнде бұл сөз құрбан айтына айтылады, ол уақытта жаңа дінге кірген соң енді бір Бұхардан басқа шәһарлардыңда, жер-сулардың да, халықтың да бұрынғы аттарын бұзыпты. Сондықтан да болғанғаұқсайды. Әйтеуір сонан соң қазақ аталыпты».

    Абай, Қара сөз

    • #34
    • Ескі қырғыз
    • сс, 10/01/2017 - 21:04

    Анау "калбит" болып оттайтын сілімтік Қазақстанда қазақтың суын ішіп, нанын жеп, отбасын асырап жүрген "шата қырғыздың" нақ өзі. Мен мұны бұрын да айтқанмын. Путинге тіл тигізді деп қазақты соттайтын биліктің осындайларды оттатып қойғанына таңым бар.

    • #35
    • Рүстем
    • сс, 10/01/2017 - 21:07

    Азаматтікі азаматтық емес, анығы сол.

    • #36
    • шыңғызхан
    • сс, 10/01/2017 - 21:14

    қалай енді түсінген шығарсыңдар ағайындар айтыс дегенді көрдіңдерме айтыстың қандай пайдасы барын қызыу қызыу менен екі елдің ортасына бір майданда іріткі салып жіберді сол ұшында жүрсін имекеңе өкпелеп арыз айтыудың керегі жоқ деп білемін сонда елбасы үкімет зиялы қауым ақымақ екенде айтысқа мән бермеитін қарап отырсақ айтыстың себебінен бірің-біріңді жеп қоиайын деп отырсыңдар

    • #37
    • Бекжан
    • сс, 10/01/2017 - 21:22

    Қырғыз халқы кешегі Жоңғар дегендердің тікелей ұрпақтары. Олар Шығыс Сібір мен Байкал аймағында Ресей империясы әскерімен соғысты 16 ғасырларда. Ол заманда қырғыздар Жоңғар Хонтайшысының әскері болғанымен мақтанады. Тіпті қырғыз тарихшылары Жоңғар Хонтайшысының тегі қырғыз екенінде дәлелдейді. Жоңғар деп аталатынлар ол заманда Ойрат және Қырғыз деген екі тайпадан тұрған. Жоңғар деген ұлтты таппаған тарихшылар оларды Манжур немесе Цин империясы толық жоқ еткен дей салды.

    Жоңғар мемлекеті құрамында кәзіргі Маңғолия аймағыда болды сол ғасырда. Сосын ол аймақты арғы шығыстан келген Халха дегендер тартып алды. Яғни Жоңғар мемлекеті шығыстан келген Манжур-Цин империясынан жеңілді. Жоңғар елін Сібір жақтан Ресей, ал шығысынан Манжур халхалар тығыстырды. Осылайша жоңғар елі Қазақ даласына лап қойды және олардың негізгі тобы Қырғы тайпасы болатын. Олардың тайпа атауы Қырғы болатын ертеден, әуелден қырды мекендегендіктен Қырғы деп аталған және Р дыбысы жоқ қытайша жазбада Хэгу деп көрсетілген. Сібірде келген Ресей әскерлері Қырғы тайпасы адамдарын көпше түрде КИРГИ-зы деп атауынан кәзіргі Қырғыз атауы орныққан. Қырғы мен Ойрат тайпалары туыстас болған, яғни Ойрат тайпасы тілі әуелде қырғыз тілді болған. Ойрат тайпасының Манжур Цин империясына бағынғандары Халха тіліне көшкен кейін және олар сол Халха тайпасымен бірге кәзір маңғол ұлты құрамында. Алайда Ойрат тайпасы түркітілді Алтай, Хакас және Теле ұлттарыныңда құрамында бар кәзір.

    Қазақ пен Жоңғар еш тілмәшсіз бір бірін түсінген халықтар, ал маңғолды еш қазақ тілмәшсіз түсіне алмайды. Демек шын мәнінде Жоңғар дегендер қырғыз тілділер болды. Оны Қырғыздардың сол Жоңғар хонтайшысының орыстармен соғысқан әскері екеніде дәлелдейді. Ол заманда Жоңғарлар, яғни Қырғыз бен ойраттардың діні будизмге жақын болған. Осы себептен Маңғолияны шығыстан жеткен Халха манжурлар басып алғанда діні бір болғандықтан Ойраттар соларға сіңіп кәзіргі Маңғол деген халыққа айналды. Бағынбағандары сол аймаққа көрші жердегі түркітілді ұлттар құрамында қалды. Ал Қырғы тайпасы орманға кетіп Хакас деп аталып жүрген халыққа айналды. Ал қазақтың жерін басып алған Қырғы тайпасы апртынан жеңіліске ұшырап тек Алатаудың таулы аймағында жан сақтап қалды. Оның үстіне олар ол кезде Ислам қабылдады және осы себептен Қазақ оларды дін бауырлары деп қабылдауғка мәжбүр болды. Қырғы тайпасы сол таулы аймақтағы қазақ руларын билегендіктен оларды өздеріне сіңдіріп Қырғыз деген ұлтты қалыптастырды. Қырғыздар Ислам қабылдамай тұрғанда өлген адамдарын тау шатқалына апарып тастай салатын және осылай ету кәзіргі маңғол дегендердеде ұзақ сақталған және ертеде жапондарда солай еткен. Жапон мен Маңғол тілдері өте жақын туыс тілдер, өйткені Манжур империясының негізгі тайпасы болған Халха тайпасы сол Жапонияға жақын аймақтан келгендер Маңғолияға.

    Қырғыздар сол кәпір кездерінде тауға тастаған аталарының сүйектерін "орыстар қырған аталарымыз" деп жүр кәзір. Шын мәнінде нағыз Жоңғар осы Қырғыздар болатын. Олардың көбінің бет келбеті сол якут немесе маңғол немесе корей ұлтарына жақын. Оларға қарағканда қазақтар Орта Азиялықтарға жақын. Қазаққа қарағанда қырғыздар қысық көзді болып келеді. өйткені олар Орта Азияға кеше ғана 16-17 ғасырларда келді. Ал Ресей болска тарихты шым шытырых етіп "қырғыз ежелден Орта Азияда болған" дегізді және Жоңғар деген маңғол текті деп сендірді.

    Шынында Жоңғар атауы дұрысында Шоңқыр болған дер едім. Қырғызда Шоң деген ұлкен деген мағынада, Сонда Шоңқыр дегені "ұлкен қыр" тайпасы, яғни "үлкен қырғыз" деген мағына болған.

    Қырғыз қазақтың ата жауы болған ол заман, сосын мұсылмандыққа өтіп жанын сақтаған қырғыздар біздің жақын ағайынға айналды. Алайда оларда биік таулы жерлерінде әліде мұсылмандық қабылдамаған кәпір бақсы рулары бар. Жалпы қырғыздар мұсылмандығы өте төмен халық болған.

    Мына екі ақыны сол қанында қазаққа деген кегі сақталған қырғыздардың бар екенін байқатады. Кешегі Кенесарының басын алған қырғыздар тек ақшаға бола солай етті деу қателік. Дұрысында Кенесарыда және сол қырғыз манаптарыда өз өткендерін білетіндер болған.

    • #38
    • Турандык
    • сс, 10/01/2017 - 21:22

    Олардын тилинде ,, манка" не магына береди? ,,Бут" созинин ози неге турады, казактын шабы, коттин еки арасы, оларды соны косып атасан болатын шыгар.Калбит, маманды кыргыз си..ип содан пайда болган продукт шыгарсын, фб- да тыгылып отырсын, карасинир ко...кты онешине бойлата тыгуга болар еди.

    • #39
    • 37-ге
    • сс, 10/01/2017 - 21:29

    дәл тауып айтың

    • #40
    • p2-ге
    • сс, 10/01/2017 - 21:31

    Ей есуас, қазақтың кез келген тайпасы жеке ел болған кезінде. Мысалы Үйсін, Керей, Найман хандықтары. Ғұн патшалығының жұрағаты арғұндар (арғындар) да қазақтың құрамында. Жалпылап алғанда, бұлардың бәрі де ежелгі сақтың ұрпақтары. Қазақтың шын аты "Қассақ". Яғни, шын сақ, нағыз сақ дегенді білдіреді. Енді "қассақ" дегенді дауыстап айтып көрші, екі с бірігіп кеткенде з дыбысына айналып, "қазақ" болып естіледі. Керей мен Жәнібек қазақ тайпаларынан құрылған хандығын неліктен "Қассақ" атады деп ойлайсың. Алдымен Қассақ хандығы құрылды. Оның құрамындағы тайпалар кейіннен хандықтың атымен "қассақ" атала бастады. Сақ деген атуы бар халық бүгінде екеу. Біреуі қазақтар, яғни, қассақтар, екіншісі сақалар.Ал қырғыз қағанатыныңі мұрагері сендер емес, Енесайда, өзінің қарашаңырағында отырған шорлар, хакастар, тлеуттер,алтайлықтар, бір сөзбен айтқанда Енесай қырғыздары. Сендер олар үшін жоғалған жұртсыңдар.

    • #41
    • Бiлу керек
    • сс, 10/01/2017 - 21:31

    Қырғыз бұғы лар дан келмеген,ол жақтан емес.Ол жай әшейiн аңыз әңгiме...
    Шыңғысхан Орта Азия мен Қазақ жерi не шапқыншылық кезiнде армиясының,Қазақ аулдарынан алған қыз дарды Шыңхыс қыр жаққа үй тiгiп сол жаққа қойган.Бөлек таулы қырат тар жаққа жiберiп отырған...
    Содан ол үйленгендер Қыр Қыздар ы (Қырғыз) деп аталған.Олар дың бәрi кейiннен Мұсылман дыққа өтiп Мұсылман дiнiн қабылдаған...
    Сонда қорытынды Қырғыз дар бұлар бұрынғы Қазақ тар екен...

    • #42
    • Асан
    • сс, 10/01/2017 - 21:43

    Бұлар да өздерінің өкпесін айтып отырған сияқты ғой.

    • #43
    • Қырғыздар айта берсін
    • сс, 10/01/2017 - 21:48

    Қырғыздар айта берсін, ал анау калбитті шынымен шыңғыртып тұрып көтеншегін жұлып алып басына кигізу керек, аяйтын ештеңесі жоқ, надоел уже.

    • #44
    • 43
    • сс, 10/01/2017 - 21:50

    Қырғызды жеңгенше алдымен найман мен арғынды жең деген!

    • #45
    • Мейрам
    • сс, 10/01/2017 - 22:50

    Көтіңе қара қырғыз!

    • #46
    • Канат
    • сс, 10/01/2017 - 23:19

    Ээ казактар силер деле кыргызсынар чындыгында. Тарыхта казак деген болгон эмес!!!

    • #47
    • Алан
    • сс, 10/01/2017 - 23:21

    Е, қырғыздың өзі не, сөзі не. Ит үреді, бөрі бүреді деген.

    • #48
    • Бек Кыргыз
    • сс, 10/01/2017 - 23:34

    Ээ агайын тууган Казак баурларын. Кыргыз менен казактын ортосуна чок салган мынау журналист. Анын жазгандарынын баары калп ишенбегиле Быйыл эки акын Ысык көлдө кездешкен да жок айтысканда жок. Мынаундай сасыткы журналисттерге ишенбегиле. Ушундай калпты кудайдан коркпой айткандыгы үчүн журналисттерди кудай урсун

    • #49
    • Оралбектің Алмасы
    • сн, 11/01/2017 - 0:03

    Қазақтар қырғыз қыздарды перген кезде əкем қырғыз шешем қырғыз өзің тұрғызып өзің кіргіз дейді

    • #50
    • Оралбектің Алмасы
    • сн, 11/01/2017 - 0:28

    қырғыздар айтса чоң қазақты айтыпты яғни ұлы жүзді сатқын деп рас шындыққо ұлы жүздердің сатқын халық екені. Оған не ашуланамыз орта жүз кіші жүзді біледі ер мінезді екенін. Бізді де кедейлестіріп жберген сатқын ұлы жүздер емеспа билікте отырып алып.

    • #51
    • ШАЛА Казахпын
    • сн, 11/01/2017 - 0:36


    Мусылмандар ештенеге сенбендер бунын барi провокация. 1000 жыл болды мусылманды мусылманга айдап салгандарына. Капiрлердi ерте ме кешпе мусылмандар женемiз.

    • #52
    • Кыргыз
    • сн, 11/01/2017 - 0:36

    Эки адамдын сөзү үчүн эки элдин ынтымагын ыдыраткысы келген адамдар да бар абайлайлы туугандар. Бир тууган кошуна элбиз башка жерге кочуп кете албайсын. Кыргыз Казакты өзүнө эң эле жакын бир тууган эл деп билет.

    • #53
    • Bakyt
    • сн, 11/01/2017 - 0:48

    Kazak tuugandar, bul maalymat karandai kalp, jurnalist kyrgyz menen kazaktyn ortosunda urush jaratyp, saittyn reitingin kotoruunu kozdoodo. Kyrgyz menen Kazak - egiz elbiz. Bul provokaciyaga ishenbenizder.

    • #54
    • жаңақорған
    • сн, 11/01/2017 - 0:54

    бөке қызылордадан айтыс көреміз деп сабылып пойыз жүріп барғанда алтын домбырадағы жағдайды білерсің мұхтар өз баурымыз ғой көңіл жықпай бір ауыз биыл мұхтардыкі жеңіп алдыкелесі жылы маған бұйырар деп аумин халықтың батасын алыңызшы.қызылкеңірдек болып дауласудан шаршадык.

    • #55
    • Қали
    • сн, 11/01/2017 - 1:02

    "Балақтағы бит басқа шапты" деген осы! Енді "Қазақ-қырғыз бір туған" деген сандырақты ауызға алмаңдар!

    • #56
    • Залкарбек
    • сн, 11/01/2017 - 1:04

    Агайындар, эки акындын эпсиз айтышынан бутундой кыргыз элин жамандаган денгеелге жетпениздер. Кыргызга казак керек, казакка кыргыз керек.Антпесе кокпарды казак ким менен ойнойт? кыргыз менен айтышат! Боору бир эки элди калмак сымал душмандар болуп жаргысы келет.

    • #57
    • Қазақ қызы
    • сн, 11/01/2017 - 1:25

    Екі елдің арасына от тастағандардың айызы қанды ау не де болса. .

    • #58
    • Салафи
    • сн, 11/01/2017 - 1:39

    Онда сөзінің бісмілләсін «оңбаған қазақ» деп бастаған айтысын "маңқа қазақ" деп аяқтап, екеуі қазақ халқына, оның ұлттық құндылықтарына, мәдениетіне тіл тигізген.
    **

    Мені, мысалға, оңбаған десе одан арғысын айтсын. Бірақ маңқа дегені күлкілі енді. Қайта мыңқ мыңқ деп мұрнымен сөйлейтін осы қырғыздар емес пе. Олардың қасында қайта қазақ анық сөйлейді.

    • #59
    • Салафи
    • сн, 11/01/2017 - 1:42

    Онда сөзінің бісмілләсін «оңбаған қазақ» деп бастаған айтысын "маңқа қазақ" деп аяқтап, екеуі қазақ халқына, оның ұлттық құндылықтарына, мәдениетіне тіл тигізген.
    **

    Мені, мысалға, оңбаған десе одан арғысын айтсын. Бірақ маңқа дегені күлкілі енді. Қайта мыңқ мыңқ етіп мұрнымен сөйлейтін осы қырғыздар емес пе. Олардың қасында қайта қазақ анық сөйлейді.

    • #60
    • Бакыт Сакыбаев
    • сн, 11/01/2017 - 1:47

    Казак баурлар , мынабу жазган адам анык провокатор экен . Кыргыздар казакка пикири жакшы . Жаман айтып кыргыз баурдасфнврдын конулун кирдетпендер. Сартка тууганбыз дегендер да тарыхты билбеген провокаторлор. Тарыхты тузуктоп окундар. Азамат , Аалы Кыргыз, Казак баалаган эки Элдин акыны . Калыстык менен карандар тугандар.

    • #61
    • Гоха
    • сн, 11/01/2017 - 5:01

    Соны Казахстан га келип айтып корсин басын жулып алсын сорлы кыргыз

    • #62
    • pikir
    • сн, 11/01/2017 - 6:17

    kenesaryny alga tartpandar odan da zor qazaqtardy orystar qynadai qyrgan sony nege aitalmai bauyrlas elge gaibat aitpandar

    • #63
    • Дәурен Қуатқа
    • сн, 11/01/2017 - 8:21

    Әй, Абай кз, бір мақтанқұмар жорналшың мен қырғыздың бір есуас ақынының кесірі, екі туысқан елдің арасына от салды-ау. Енді осыны пайдаланған провакоторлар базардағы қарапайым қырғыздарға тиісіп қазақ-қырғызға жоқ жерден бәлекет шақырса, жамандығын өздерің көтересіңдер ме? Дәурен, атақ қуған жорналшыларыңның саяси, рухани, тәрбиелік біліміне және жауапкершіліктеріне көңіл бөлсең жақсы болар еді. Тіпті айтыстың қашан болғаны түгілі, айтыстың өзін де тыңдамаған секілді, болмаса Азаматтың қандай кінәсі бар.

    • #64
    • ШАЛА Казахпын
    • сн, 11/01/2017 - 8:27


    Мусылман мусылманды гайбаттап жатса онын артында Еврей мен КГБ-шниктердин акшасы тур деген соз !!!

    • #65
    • http://edition.cnn.com/2017/01/10/politics/donald-trump-intelligence-report-russ
    • сн, 11/01/2017 - 8:29

    http://edition.cnn.com/2017/01/10/politics/donald-trump-intelligence-report-russia/index.html?adkey=bn

    • #66
    • http://www.bild.de/politik/ausland/politische-krisen/despoten-check-wer-uns-2017
    • сн, 11/01/2017 - 8:31

    http://www.bild.de/politik/ausland/politische-krisen/despoten-check-wer-uns-2017-versauen-koennte-49564668.bild.html#fromWall

    • #67
    • https://www.c-span.org/video/?421590-1/senators-unveil-new-energy-nuclear-sancti
    • сн, 11/01/2017 - 8:33

    https://www.c-span.org/video/?421590-1/senators-unveil-new-energy-nuclear-sanctions-russia

    • #68
    • https://www.facebook.com/inado.org/posts/739965106152726
    • сн, 11/01/2017 - 8:35

    https://www.facebook.com/inado.org/posts/739965106152726

    • #69
    • елден
    • сн, 11/01/2017 - 8:40

    19-шы кісіге мен де қосыламын!еңкейгенге -еңкей,шалқайғанға -шалқай деген Бабалар.

    • #70
    • Біз
    • сн, 11/01/2017 - 10:15

    Азамат пен Аалының 77 атасының аузын с....н! Түрлеріне қарамай оттаған жаман немелер Қазақстанға келсе айтыңдар... Арттарына ағаш тығып жіберейік!

    • #71
    • 47
    • сн, 11/01/2017 - 10:18

    Бұлар өз үйшігінде үріп жатқан ауыл үйдің сабалақ жаман иттері ғой. "Ит үреді, керуен көшеді" Бейшара сорлылар әуелі адам кейпіне еніп алсаңдаршы....

    • #72
    • НАЗАРХАН
    • сн, 11/01/2017 - 10:20

    «Бір енеден ала да туады, құла да туады» демекші, біз бұл арада күллі қырғыз халқының аузындағы сөз Аалы мен Азаматтың аузындағы сөз деген ойдан аулақпыз. Тек Қарқара жайлауын даулап, қазақ халқына тіл тигізген Аалы мен Азаматтың сөзін шолақ белсенді саясаткерлер қоздырып әкетсе, түркітілдес екі елдің байланысына сызат түсуі әбден мүмкін.

    • #73
    • Төре
    • сн, 11/01/2017 - 10:41

    Ағайыдар, осы екі ақынның айтысынан бауырлас Қазақ-Қырғыз халқының достығына төніп тұрған "қауып" жоқ! Сонша сақ-қырағы, намысшыл бола қалғандарыңыз не? Ақындар қыза-қыза не айтпайды. Олардың айтқанын күнде кездекен Қырғыз-Қазақ қалжың ретінде естіп жүрміз ғой? Кеңес кезінде осындай бір сақтық бар еді, халықтар достығына "сызат" түсірмек делінетін, соның сарқыншағы ғой мыналарымыз? Шығармашылыққа қалай тиым салмақпыз? Сен былай айт, былай жаздың заманы өткен.

    • #74
    • қазақ Т
    • сн, 11/01/2017 - 11:46

    Бұл екі айтыскердің аузына біреу салып тұр бұл сөздерді. Бірақ, екеуі сахнадан гүрслдетіп айта салды, бірақ басқа ешкім үндемеді. Оларға мұның дұрыс болмады деп айтты ма екен бір адам? Жалпы бұл екі ақынның артындағы күштерді анықтай керек. Екеуін жағасынан алғанмен ештеңе бітпейді. Бұлардың аузын жапқанмен ертең тағы төрт ақын сайрауы мүмкін! Екі ақынның сөзін саудалап көрші елді жау көрмей осы сөздердің айтылуына пәрмен беруші күштерді ауыздықтау керек!

    • #75
    • далдон
    • сн, 11/01/2017 - 12:07

    Жігіттер, мені таң қалдыратыны мынау, кім-көрінген басымызға тышып отырса да үндемейміз, "ей, мынауың не?!" - деп айта алмаймыз, ал ал біреу туралы бірдеңе деп көрші сразу соттап жібереді... Бұл ненің белгісі болдығ кім біледі?

    • #76
    • Адайбек
    • сн, 11/01/2017 - 12:41

    Ой жаман сасык кыргыз. Коттерiне карап алсандаршы. Ей кыргыз кыз, озiн тургыз, озiн кiргiз деген екен баягыда бiр жiгiт. Сол рас ау деймiн.

    • #77
    • Жақсыларға жауап
    • сн, 11/01/2017 - 13:08

    Жақсы лебіз айтып, татулыққа шақырып отырған Залкарбек, Бақыт деген туғандарға көп рахмет. Міне, бұлар нағыз қырғыздар. Басында екі ақымақтың сөзіне жыным келіп еді, мына туғандардың сөзінен кейін көңілім біршама орныққандай болды. Мәңгүрт біреу айтса, "е, малғұнның аузы -- шошқаның арты" дейсің де қоя саласың ғой, ал ел ақындары "оңбаған қазақ", "маңқа қазақ" десе ұяты бүкіл қырғызға тимей ме?!

    • #78
    • Мұқан
    • сн, 11/01/2017 - 13:44

    Мына бір жағдайды біле жүргеніміз абзал ғой деймін. Жалпы ақындар көптің, кейбіреулері биліктің аузында не бар соны айтады. Қырғыздардың бәрі болмағанымен, олардың бір бөлігі Ресей сияқты айналасынан жау іздей бастаған сыңайлы. Қырғыздың екі ақыны, орыстың Жириновскийі сияқты болып тұр. "Жау іздеген жаудан өлер" деген ескіден қалған сөз бар.
    Сондықтан сабыр сақтағанымыз жөн болар.
    Ал Қырғыздың тегіне келсек: "ҚАЗАҚТАН ҚЫРҒЫЗ ТАРАҒАН". http://old.ult.kz/3040/kazaktan-kyrgyz-taragan/

    • #79
    • оралбектің алмасы
    • сн, 11/01/2017 - 14:06

    ұлы жүздер черт болғасын кім көрінген басынады да өздерінеде обал жоқ сатқын халық жаман иттің атын бөрі басар қояды ұлы жүз дегенше ұры жүз деу керек ұрлықтан басқаны білмейді

    • #80
    • Төре
    • сн, 11/01/2017 - 15:16

    Ей Ағайындар, Қазақ халқы ешқашанда үш жүзге бөлінген жоқ, бөлінбейдіде! Үш жүз Қазақтың құрамы! Арандатуды қойыңыздар? Ата- Бабаларымыз айтып кеткен "бөлінгенді бөрі жейді!" деп. Шіркін, осы арадатушылардың аузына "қайнаған май" құйса?

    • #81
    • Залкарбек
    • сн, 11/01/2017 - 15:25

    #77 ге коп рахмет! Эзелтен эки эл дайым ынтымакта жашап,кыз алышып,кыз берип кылымдарды карытып келген эмеспи? Кыргыз мен казак бир адамдын эки карегиндей болсо,ал кай бир туугандар озбек мен тууганбыз дебендер,бир карегим ойуп салып сокур кылмандар , баурлар! ))))) Казак кыргыз бир тууган , эш ким аны тана албайт!

    • #82
    • Өзгеге жамандық тілеме, алдыңнан шығар
    • сн, 11/01/2017 - 15:32

    Ой , ақамық болған жігіттер. Мәселе көптің көңілін тіркеуден аударту керек болған соң, мына сайт екі жыл алдын өткен сөһзді қазбалап, алған ақшаларын ақтап жатқаны ғой. Бірақ сол үшін екі халықты шағылыстыру керек пе? Әй найсаптар-ау, шаш ал десе бас алатын. Ұлттық мүдде түгілі, адамгершілік жоқ қой мына жорналшыда да, оны жақтап шыңғырғандар да.

    • #83
    • Меруерт
    • сн, 11/01/2017 - 15:39

    Қазаққа, қазақ тіліне ешкім тіл тигізбесін!

    • #84
    • Ауа
    • сн, 11/01/2017 - 15:55

    Оралбектің алмасы, аузыңа ие боп сөйле, қарағым! Сатқын билік, сатқын Ұлы жүз дейсің, не деген масқара, көргенсіздік!!! Білген адамға, Ұлы жүз ең әділ, ең рушылемес, ең салқын қанды жүз. Орта жүзден болған болса президент, Алла сақтасын, өз өзімізбен соғысып кетер ма едік?! Сонда Алтынбек, Заманбек, Мұқағалилар сатып жіберді ме біреуді? Сенің жауың - тілің. Байқап сөйле, шырағым.

    • #85
    • #85 Шаруа
    • сн, 11/01/2017 - 16:26

    Жасасын айтыс!!!

    • #86
    • донжуан
    • сн, 11/01/2017 - 16:36

    Оралбектің Алмасы! Сені Ұлы жүздің бір жігіті алдап, *құртып* кеткеніне басқалары да кінәлі емес қой. Кінә өзіңде де бар.

    • #87
    • жəй Қазақ
    • сн, 11/01/2017 - 16:38

    Жетесіз екі Қырғызға 70 пікір жазылып, автор əуелі СІМ-нен көмек сұрапты. Ал Қортық Таз сондай рахаттанып тұрып, Қазақ деген Ел болмаған, НƏН жасады дегенде сол СІМ қайда болды.

    • #88
    • Әбу
    • сн, 11/01/2017 - 17:18

    84 Ауа, Ата Қазақтың үш жүз туралы айтқан анық бағасы бар, соны білмейді екенсің, Орта жүзден президент болса, ауыл азбас еді, қазақы салт-сана, әдет-ғұрып тозбас еді, бүгінгі қазақ телеарналарындағы жын-ойнақтай әдепсіздіктер болмас еді. Ұлы жүзден әзірше президент жоқ, ол жағынан хабарың бар шығар. Заманбек, Алтынбектерді қорлаған кімдер, орта жүз бе, кіші жүзбе? Тіліңе ие болу - сенің міндетің, "шырағым"!.. Ал енді "маңқа" дегенге келсек, жарандар, қырғыздың кириллицалы әліппесінде "ң" әрпі жоқ, қазаққа соны "мұрнынан сөйлейді" деп өздерінше кінә еткен, қалжыңдап болса да. Қазақ "сақау қырғыз" деген, өйткені олардың әліппесінде бізше ұлттық өз әріптері жоқ, ешкім ондайды жасаман, "қ", "ғ", "ө", "і", "ү", "ұ", "ң" деп айтпайды да, жазбайды, "сақау" делінгені сондықтан. "Кыргызбыз", "кыргыз халкы" ,т.б. кете береді.

    • #89
    • жуандон
    • сн, 11/01/2017 - 17:28

    #86 донжуанға... Өзі де солай болып тұр ғой... халықты алдап "құртып" жүр ғой... ұлы шығарсың, аузыңа осы сөзді құдай сап тұрған болар....

    • #90
    • 89
    • сн, 11/01/2017 - 17:42

    Әбу! Сен Қазақстанда емес, басқа жерде тұрасың ғой деймін.Қазақтың орыстанып, салт-сана, әдет-ғұрпы тозып кеткен бөлігі Орта Жүз емес пе?.Назарбаевты- жоңғар екен, Қонаевты- татар екен деп шығарып жүрген сен сияқты қырттардың өсек-аяңына бәрібір ешкім сеніп жатқан жоқ

    • #91
    • Шыңғыс
    • сн, 11/01/2017 - 17:47

    Азаматтар екі қырғыз ақынының сөзіне бола Ұлы Жүз ағамыздың жағасына жармаспайық. Үш Жүздің арасына осы уақытқа дейін ешбір жау жік сала алмап еді. Не, болып барамыз өзі.

    "ҰЛЫ ЖҮЗ – АҒАРЫС – ҮЙСІН: Ұлы Жүз - қазақтың ең бірінші дүниеге келген үлкен ұлы, яғни тақ мұрагері болғандықтан, олар ең ұлы, яғни екі інісінің (Орта Жүз бен Кіші Жүздің) ағасы, Аға Арысы (Ағарыс) аталған. Олар Ұлы Жүз – Үйсін деп те атала береді. Ұлы Жүзге жататын барлық рулар Үйсіндермен қатар дүниеге келген. Олар ең алғаш үйленіп, үй салған Үйсіндердің айналасына топтасты. Ал, Үй дегеніміз, кәдімгі үй. Үлкен ұл үйленгеннен кейін, еншісі беріліп, басына үй тігіліп, бөлек шығарылады емес пе? Бұл жерде де тура сондай, ешқандай айырмасы жоқ. Ал, "сін" - дегеніміз Сен алғашқы Үйсің деп тұр. Манқыстау, Маңғыстау деген сияқты.
    Біз қазақ мал баққан елміз, ең алғаш даланың жабайы аңдарын қолға үйреткен елміз. Қазақтың барлық сөзінде Шопан Атаны қой мен қойшының, Қамбар атаны жылқының, Ойсыл Қараны түйенің, Зәңгі бабаны сиырдың, Сексек атаны ешкінің пірі (ұстазы) деп атайды.
    Қазақтың үш баласының үлкені (тұңғышы) осылардың бәрін ең бірінші болып іске асырды. Қазақ мақалындағы «Ұлы жүз-Үйсінді қауға беріп малға қой» деген сөз ешқандай қорлау сөз емес, бұл бүкіл қазақ баласының олардың «авторлық құқығын» мойындағандығы. Бүкіл әлем осы бір ауыз сөзбен олардың «авторлық құқығын» сақтап отыр.
    Екіншіден, «отан отбасыдан басталады», «отбасы шағын мемлекет» дейміз. Бұл жерде «Үйсіндер» авторлық құқықтарын сақтап отыр. Себебі, үйі жоқ адам отбасын құра алмайды. Біз күні бүгінде де отбасы, ошақ басымызды қорғайтын мекен-жайымызды үй деп атаймыз. Бүкіл қазаққа, әлемге отбасын құрып, оны үй салып қорғауды үйреткен солар болатын. Бұл кімде-кім «мың жерден, басын тасқа ұрса да» солай. Бұл жерде Үйсін атамыздың авторлық құқығын ешкім тартып ала алмайды. Ол Ұлы Жаратушы-Алладан болмаса, адам баласының қолынан келмейді.
    Үшіншіден, аталарымыз Ақиқатты ағадан ізде, Ақиқатты солар біледі деген. Ақиқат пен Ағаның сөз түбірлері «ақ (ағ)» болатыны осыдан.
    Тарих тағлымы: Қазақ та сөз түбірі (өз түбі, яғни сөздің атасы) ешқашан жаңылысып көрген емес және ол ешқашан жаңылыспайды да.
    Бізге, яғни бүгінгі Қазаққа керегі Ағаларымыз (Ұлы Жүз-Үйсініміз, Аға Арысымыз) бүкіл Қазақтың арын сол ежелгі аталарындай болып қорғап, екі інісінің алдындағы ағалық міндеттеріне адал болса екен дейміз. Ағаларымыз «Ағасы бардың жағасы бар», інілері «Інісі бардың тынысы бар» деген қазақ мақалына сай болса екен дейміз.
    Ұлы ЖҮЗГЕ: Албан, Дулат, Ошақты, Суан, Шапырашты, Ысты, Сарыүйсін, Қаңлы, Жалайыр, Сіргелі, Шанышқылы, Қатаған жатады (Энциклопедиялық деректен).
    Ұлы жүз бірлестігі Жетісу жерінде Шу және Талас, Сыр, Іле өзендерінің кең алқаптарында өте көне заманнан қалыптасқан" (М.Қожырбайұлының "Қазақтың ұлттық иделогиясы" атты еңбегінен).

    • #92
    • Мұрагер
    • сн, 11/01/2017 - 17:50

    оу ағайын жүзге бөлінгеннің жүзі күйсін! қырғыздар қырын қарап оқып отырғанда сөз таластырып қайтеміз? бірлігіміз бекем болса болғаны.Тектілікті білмейтін мына екі ақын еліне осылай насихат айтып пейілдерін тарылта берсін! Көршілерін күндеп, көре алмайтындардың жазасын құдай берсін! қызыл иттері қозып тауда жүріп таусылар өздері де

    • #93
    • ҚАЗАҚ ҚАЗ ҚАЛПЫНДА
    • сн, 11/01/2017 - 18:02

    Ей ҚЫРҒЫЗДАР! Атым Қазақ болғанмен түбім түркі. Арғы атамыз сақтардан бері өз жерімізде тұрып келе жетырмыз. Ежелгі түріктерден қанша халық бөлініп шығып өз алдына ел болып кетсе де біз қара шаңырақта отырмыз. Қазақ қаз қалпында. Енесайдың арғы жағынан ешкі еміп, еңіреп келіп ата-бабамыздан жер сұрап жан сақтап, енді Түркі халықтарының нағыз мұрагерлеріне қырын қарап әңгіме айтпақсыңдар ма? Іштарлықтарыңды біліп кеңеске салған Кенесарыдан жандарыңды сауғалап қалған Сыпатай батырдың аруағын сыйлаңдар. Хан кенені Орыстардың тапсырмасымен сатқындықпен өлтіргендерің сүйектеріңе таңба болды. тауларыңда тып тыныш жатыңдар тәубе деп

    • #94
    • Садак
    • сн, 11/01/2017 - 22:48

    ...алыстан басып, туш-туштан буты келды деп билем, бутменен кушо унердын қуты келды деп билем... дей ма мына кырғыз? Бұт пен құттың үйлесімділігі кандай десеңші((( Тілдері қазақ тілінің грамматикасы мен өзбек тілінің фонетикасының косындысына ұқсайды. Маңқа дегені тіліміздегі сөздердің айтылу ерекешеліктеріне катысты айтылатынға ұқсайды. Қазақ "болмайды" десе, олар "болбойды" дейді. Біз көбінесе мұрынмен сөйлейміз, соған катысты олардың бізді маңқа дегені қазақ тілді менсінбеген түрлері болу керек. Мемлекеттері дүниежүзілік каржы мекемелердің кайтарылмайтын несиелеріне, түрлі елдедің каржылай көмектерінің аркасында күн кешіпотырғандардың осылай деп отырғаны кай сасканы. Журналистерге көп рахмет, біле жүргеніміз әбден дұрыс болған.

    • #95
    • Бола Шығыс
    • сн, 11/01/2017 - 22:55

    Орыстың туалетін жуып жүріп те мыңқылдайды екен ғой.

    • #96
    • Жанай
    • сн, 11/01/2017 - 22:57

    Алматының барахолкасының бәрін қырғыз жаулап алған, сонда барсаң кырғызстанға келгендей боласың.

    • #97
    • қараша
    • сн, 11/01/2017 - 22:59

    Қабанбай дұрыс қуған Алатаудан асырып.

    • #98
    • КУАТ Алпысбекулы
    • бн, 12/01/2017 - 8:17

    Баяғыдан бөлінген қырғыз емеспін.
    Қазақстанға келсинши басын келем.

    • #99
    • КУАТ Алпысбекулы
    • бн, 12/01/2017 - 8:19

    Баяғыдан бөлінген қырғыз емеспе.Қазақстанға келсинши басын кесем

    • #100
    • Арғын Адай
    • бн, 12/01/2017 - 11:54

    Осы қырғыз дегдендерді біз білмейміз.Білетіндер Алматы,Жамбыл маңындағылар.Қырғызды хан деп,сиырды мал деп әулиедей көретіндер сол ағайындар. Біз үшін олар да бір арақкеш чукча да бір. Жамбыл,Алматылықтар солардың әнін салады ,айтысады,солардың дәстүрімен етке лапша салып жейді,тұзды шәй ішеді. "Ш"әрпіне тілі келмей қырғыздарша қылқынып сөйлейді.
    Назарбаев оларға Ошт бүлігенен кейін мектеп салып берді,қырғыз ертеңіне қазақ жаман деп мақалалар жазды. Көмек бересің олар итше шулайды. Благодарный, не благодарный народ дегендер болады екен ғой,

    • #101
    • Ия солай
    • бн, 12/01/2017 - 12:09

    Айта көрмеңіз, №100-ші. Оңтүстікте кім жоқ, бәрін оңтүстікке әкеп тықпалай берген, сансыз анау мынауды былай қойғанда, бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде осман империясы кирағанда, түріктерді де, күрідтерді де осында жер аударған.

    • #102
    • Аза
    • бн, 12/01/2017 - 13:32

    Бұл маңқаларды кезінде Сыпатай батыр аман алып қалған Кенесары xан бәрін шауып алам деп келгенде сол кезде Кенесары білген ғой бұлардың қандай xалық екенін

    • #103
    • Нар қазақ!
    • бн, 12/01/2017 - 18:21

    Тарихта қателік көп!! Жүздік формула емес бұл жерде, жалпы қазақтың алауыздығы мен берекесіздігінен болған оқиғалар ғой! Алла сабыр берсін бәріңізге!

    • #104
    • Оралбектің Алмасына
    • бн, 12/01/2017 - 18:48

    Орекеңнің алмасы, сен не оттап тұрсың, қайдағы бір қырғыздың ақынының сандырағына бола Қазақты жүзге бөлмексіңдерме. Ұлы жүз сатқын болып қай қазақты жауға тастап кетті? Арқадан Абылайды сиғызтпай қойғанда да Ұлы Жүзге келіп ордасын тігіп едіғой. Кенесарыны Сарыарқаға сиғызбай Жетісуға қуған кім? Балқашқа дейін қуып келген қай сұлтан? неге бері қуды, оның қол астындағы арғын, қыпшақ, найман жасақтары не үшін хан Кененді Шу бойына тастап Арқаға қарай тайып тұрды? Неге? Қазақ хандығы ең алғаш рет қай жерде, кімдердің ұйтқы болуы мен құрылды? Жетісуда ежелден бері отырған тайпалар ұлы жүздер едіғой. Ресейлік Ақ патшаға ең алғаш рет бағынған Ұлы Жүз бе еді? Ұлы жүзді 1871 жылы Тазабек, Саурық батырлардың соғысынан кейін зорға бағындырып едіғой. Жоңғар шапқыншылығы кезінде қайыссыңды өңтүстіктен Қоқан, Хюа, Бұхара, Қырғыз, солтүстіктен орыс, шығыстан қытай-қалмақ соққылады? Қайыссың 1812 жылғы Ұлы Жүзлер сияқты Қоқандар мен соғыса алдыңдар?
    1916 жылы ұлы жүзде Албандар бастап Ресейлік Ақ патшаға қарсы ұлт-азаттық соғыс жасады? Қайыссың көмекке келдіңдер?

    • #105
    • #104ке
    • бн, 12/01/2017 - 19:00

    Оралбектің алмасы деген арандатушы, әлбетте қазақтың атын жамылып отырған әлдебіреу. Арамызға жік, іріткі салушы. Ондайлардың сөзі кім, өзі кім. Сөздердіңізді зая етпеңіз. Осындай арандатушыларға жауап кайтарамыз деп, көп нәрсені өзіміз әшкерелеп коямыз. Бір-бірімізбен алауыз болмайык, ішкі-сыртқы дұшпаннан сақ жүрейік.

    • #106
    • 106
    • бн, 12/01/2017 - 21:26

    104-ке! Ол жылдары Орта жүзді де, Кіші жүзді де жауларымыз тура Ұлы Жүз сияқты жан жақтан соққылап жатты. Өткенге Салауат айтып, ауызбіршілікте болғанымыз жөн болар. Осыған жұмыстанайық.

    • #107
    • Provakacia.
    • бн, 12/01/2017 - 21:50

    Kazaktar tuugandar bul abai.kz nin provokaciasy. ishenbegile. KRda kazaktar uchun peyilinin kendigi.Al emi Kenensary ozu sogush achyp, ozu utuldu. Al taryh. Biz bir tuugan elbiz. Koiun ee.

    • #108
    • Shakarim
    • бн, 12/01/2017 - 21:52

    Киргизы очень древний народ. Слово кыргыз - означает то же, что и казах,- "блуждающий, вольный (кочующий сам по себе, дикий)". Известно, что еще в третьем столетии до Р. X. кыргызы кочевали в землях меж хребтов Тянну-Ола и Алатау. Во времена Чингисхана ханом киргизов был Арысайнал. Айнал - титул хана у киргизов. Имя Арыс. Чингисхан направил к нему посла Бари (Турамыша) с требованием подчиниться, на что хан киргизов принял условия его и отправил ему белого сокола вместе с другими ценными подарками. По сведениям Абулгази, (прародитель) Кыргыз был одним из внуков Огуз-хана. Киргизы - потомки, его. В настоящее время основная масса киргизов проживает на своей древней земле - от перевала Сынтас (у западных отрогов Алатау) до горных вершин Памира. Они делятся на правых и левых (по склонам Алатау) киргизов. Их роды: бугы, сарбагаш, солты, шериек, багыш, саяк. Эти шесть колен - потомки некого Сагая. И еще три - Едигене, Мункиш, Ишкилик - ветвь Едигене. Последние два рода - наши кипчаки, аргыны и найманы, ставшие киргизами. И хотя мы позже стали называться казахами, на самом деле мы также родом из кыргызов.

    Из книги Шакарим Кудайберды-Улы "Родословная тюрков, киргизов, казахов и ханских династий", перевод Бахыта Каирбекова, Алма-Ата, СП Дастан, 1990.

    • #109
    • Шакарим Кудайберды-Улы
    • бн, 12/01/2017 - 21:53

    И хотя мы позже стали называться казахами, на самом деле мы также родом из кыргызов.

    Из книги Шакарим Кудайберды-Улы "Родословная тюрков, киргизов, казахов и ханских династий", перевод Бахыта Каирбекова, Алма-Ата, СП Дастан, 1990.

    • #110
    • Али
    • бн, 12/01/2017 - 22:08

    Аль-Худжурат (Комнаты), 11-й аят из 18

    О те, которые уверовали! Пусть одни люди не насмехаются над другими, ведь может быть, что те лучше них. И пусть одни женщины не насмехаются над другими женщинами, ведь может быть, что те лучше них. Не обижайте самих себя (друг друга) и не называйте друг друга оскорбительными прозвищами. Скверно называться нечестивцем после того, как уверовал. А те, которые не раскаются, окажутся беззаконниками.

    • #111
    • Садака
    • бн, 12/01/2017 - 22:34

    Сообщается, что Абу Дарда, да будет доволен им Аллах, сказал: «Поистине, мы улыбаемся людям в лицо, тогда как сердца наши проклинают их»

    • #112
    • Кыргыз жигити
    • жм, 13/01/2017 - 0:23

    Илгертеден бери эле казак менен кыргыз бир тууган. Аны эч ким жоё албайт. Биз ортомчусуз-котормочусуз эле сүйлөшөбүз. Биздин тилибиз бир, динибиз бир, кураныбыз бир, кыбылабыз бир, пайгамбарыбыз бир, каада-салтыбыз бир. Айтор санай берсе бирлер түгөнбөйт. Ушунча окшошпуз, анан үчүн уруша беребиз? Эгер кимдир бирөө өз улутун башкалардан мыкты десе, ал Кудай алдында текебердик кылыптыр.

    • #113
    • Кыргыз жигити
    • жм, 13/01/2017 - 0:24

    Илгертеден бери эле казак менен кыргыз бир тууган. Аны эч ким жоё албайт. Биз ортомчусуз-котормочусуз эле сүйлөшөбүз. Биздин тилибиз бир, динибиз бир, кураныбыз бир, кыбылабыз бир, пайгамбарыбыз бир, каада-салтыбыз бир. Айтор санай берсе бирлер түгөнбөйт. Ушунча окшошпуз, анан ЭМНЕ үчүн уруша беребиз? Эгер кимдир бирөө өз улутун башкалардан мыкты десе, ал Кудай алдында текебердик кылыптыр.

    • #114
    • Шакарим иниси
    • жм, 13/01/2017 - 3:45

    Кенесары, Наурузбайдың теги монгол гой. Кыргыздар аларды өлтүрип, казак баурларды "монгол игосунан" (монгольское иго) куткарды гой.

    • #115
    • Болат
    • жм, 13/01/2017 - 7:02

    «Қазақ қарттың баласы
    Елеу менен қырғызды
    ...Елеу ердің баласы,
    Маңғыбай менен алаш-ты,
    ...Қазақ қарттың баласы
    Елеу менен қырғызды.
    Дін шариғат жүргізді,
    Қызықты дәурен сүргізді.
    Ұл бала болмай қырғыздан,
    Шаһизада қырық қыз болды,
    Ажары көркем нұр жүзді,
    Көзі раушан жұлдыз-ды,
    Қасы суда құндыз-ды,
    Тұқымдары қырғыздың,
    Бір Жиенін қолына,
    Мұрагерім деп кіргізді.
    Сол себептен басқалар,
    Қырғыз десіп жүр бізді» (Ыбырай Ақұн Құлбайұлы. «Алтынды Орда қонған жер» Ақтөбе-1994. 13 бет).
    Қырғыздар кезінде Қырық оғыз деп те аталған. Сонда Қырғыз дегеніміз, осы Қырық Оғыз атауының бірігіп, қысқартылған нұсқасы болып табылады.
    Қазақтың сөз жасау жүйесінде мұндай қағида бар. Олар: Қазық жұрт – Қазығұрт, Үстіңгі жұрт – Үстірт, Хан аға – Қаңға, Ман әке – Меке, Балықшы Сақ Ғұн – Баласағұн, Атамның жұрты – Атажұрт, Би Адай - Бидай, алып кел - әкел, алып бар - апар т.т. болып кете береді". (М.Қожырбайұлының "Маңғыстау һәм Қазақтың құпия шежіресі" атты кітабынан.

    • #116
    • Болат
    • жм, 13/01/2017 - 7:10

    "Қазақтың қарашаңырағының иелері Манқыстаулық Адайлар Қырғыздардың қазіргі Қырғызстанға қайдан барғандарын ұмытқан жоқ.
    «Қазақтан Қырғыз, Алау-ды,
    Айырып айтып келемін
    Бөліп тақта-тарауды» (Ұзақбай Қазжанұлы (1897-1976).
    «Бір туған Қырғыз, Естек (Башқұрт М.Қ.), Қазақпенен
    Атадан енші алған соң азат деген (Әбубәкір Кердері «Жолдас болсаң жақсыға мәртебеге жетесің» Ақтөбе-2011. 139 бет).
    «Қырғыз халқының құрамындағы қазақтың белді рулары найман, қоңырат (құлшығаш), қыпшақ, алшын, қара-кесек (кіші жүз), арғын, қаңлы, тома, алаша» (М.Тынышбаев «Қазақ халқының тарихына қатысты материалдар» Ташкент-1925. 27 бет).
    «Қара қырғыз – Орта жүзде аз ғана қырғыз бар. Әр жерде, олар тұтқыннан келгендер, қырғыз тіпті ескі ел, қырғыз деген де қазақ деген сықылды кезбе, тағы деген сөз; Қырғыздар Ғайса пайғамбардан бұрынғы 300 жылда Таннуола мен Алатау арасында жүрген. Шыңғыс хан тұсында қырғыз ханы - Арыс Айнал деген еді. Айнал деп ханын атаушы еді, аты Арыс еді. Шыңғыс хан маған қарасын деп Бөре һәм Тұрамыш дегенді елші қылып жіберіп, қырғыз ханы қарадым деп бір ақ сұңқар құс бастатып қанша сый жіберіпті. Әбілғазы хан сөзінше, қырғыз Оғызханның бір немересі еді, қырғыз соның нәсілі дейді» (Шәкәрім Құдайбердіұлы «Түрік, қырғыз-қазақ һәм хандар шежіресі». Алматы-1991. 36 бет).
    Қыз – сөз түбірі Ыз. Осы сөзден Ыз еткен жел, Ызыңдаған дыбыс, табаннан өткен сыз, ыза (ашу) т.б. сөздер туындайды. Сонда қыз дегеніміз, қыз баланың қыз ғұмырының, ыз етіп өте шыққан желдей тез өтетінінің баламасы болып шығады. Бұл есім алғаш рет Маңғыстауда дүниеге келген. Бұл есімге ие болған жердің де, анамыздың да аты күні бүгінде де Қызан (Қыз Ман) деп аталады.
    Маңғыстауда осы «ыз, қыз» деген есімге байланысты 63 топономикалық атаулар бар.
    Солардың бірі Қырыққыз деп аталатын жер атауы. Солтүстік Үстіртте. Оны жұрт Қырығыз, Қырғыз деп те атай береді. Мына бізге ең жақын қандас Алатаудағы Қырғыз елінің шығу тегі осы жерден басталады десек, жаңылыса қоймаспыз. Себебі, олар жырлап жүрген «Манас» жырындағы оқиғалардың барлығы осы жерде өткен. Ол жайлы С.Қондыбайдың еңбектерінде тиянақты тұжырым жасалған" (М.Қожырбайұлының "Маңғыстау һәм қазақтың құпия шежіресі" атты еңбегінен).

    Туыстық жағына келген де қазіргі қырғыздар қазаққа жиен болады.

    • #117
    • Казак
    • жм, 13/01/2017 - 10:11

    Казактардын тубу барып кыргызга кошулат.Казак болгону бир кыргыздын кчине уруусу.

    • #118
    • 118
    • жм, 13/01/2017 - 11:00

    Сендер қырғыз-қазақ болып шайқасып жатырсыңдар. Ал қазақтар арасында "кім болса ол болсын" дейтін ұрпақ өсіп жетілді. Жаһанданған ұрпаққа бұл әңгіменің түкке керегі жоқ, "ауруын жасырған өледі дейді".

    • #119
    • 119
    • жм, 13/01/2017 - 12:33

    118-ге! Дұрыс айтасыз. Бұл әңгіменің "Тегін білмейтін тексіздерге" керегі жоқ. Қазақтар "Тегін білмеген тексіз, Жеті атасын білмеген жетесіз" деп бекер айтпаған. Тегін білмейтін тексіздер маймылды да (айуанды да) Атам, мен маймылдан жаралғанмын әндетіп жүре береді.

    • #120
    • 120
    • жм, 13/01/2017 - 12:51

    Бұлар Кенесары ханның басын кесіп, орытың патшасына сыйға тартса да, оларға лям-мим демей келеміз. Кештік, заман өтті, болар іс болды деп. Бізді тексіз демегенде, немене дейді?

    • #121
    • кыргыз
    • жм, 13/01/2017 - 12:57

    СИЛЕРГЕ ЫРАС БОЛОТ КЕНЕНСАРЫ ЧААП АЛГАНЫ БАРСА ОРМОНХАН БААТЫРЛЫК КЫЛНАН.БИЗДИН ААЛЫДАЙ АКЫНЫБЫЗ АМАН БОЛСУН МАНКА КАЗАКТАР СИЛЕРГЕ КУДАЙ ӨЗҮ ЖАЗАСЫН БЕРСИН

    • #122
    • Торе
    • жм, 13/01/2017 - 19:51

    Они сами сопливые. Больше сказать о них нечего. В принципе.

    • #123
    • Торе
    • жм, 13/01/2017 - 19:54

    А шакарим провокатор киргизский.

    • #124
    • Otar
    • жм, 13/01/2017 - 20:22

    Москва шайлап Колбинди,
    Мазаңды чакты Чоң жинди.
    Азаттык сүйгөн казакты,
    Атууга аскер, кол кирди.
    Алматыдай борбордо,
    Желтоксаныңар болгондо.
    Кычыраган суукта,
    Кырчындай жаштар тоңгондо.
    Жардам бермек болушуп,
    Жакыным казак боорлорго.
    Атайын кыргыз жаштары,
    Аттанып чыгып сапарга.
    Алматыга аз калып,
    Аралап кирип Отарга.
    Алдынан тосуп аларды,
    Танкалар турду катарда.
    Айхайлап артка качпаптыр,
    Автомат менен атарда.

    • #125
    • Адам
    • сб, 14/01/2017 - 0:16

    Ұлы жүз Үйсін
    Біле жүріңіздер:
    Ұлы жүз Үйсін: Дулат Албан Суан Сарүйсін Жалайыр Қаңлы Шапрашты Ошақты Ысты Сіргелі Шанышқылы
    М.Тынышбаев бойынша:
    1)Үйсін (дулат, албан, суан, сарыуйсын), к которому пристали шапрашты, ошақты,ысты и сіргелі; 2) Жалайыр, 3) Қаңлы, к которому присоединился чаншклы.

    • #126
    • Қазар
    • сб, 14/01/2017 - 10:09

    Қырғыздардың жартысы енесай қырғыздары, жартысы қазақтың Ұлы жүзімен Орта жүзіне жататын рулардан дейді ғой. Оларда да үйсінге жакын рулар бар-сарыру, сарыбагш, өздерінің қоңырат, найман, кыпшақ, шанышкылылары бар. Олар да тура казақтар секілді катты бөлінеді, рулық, аймақтық жағынан, оңтүстік пен солтүстік боп. Бұл жаксы емес, бөлінгенін тоқтамаса қазақ та, қырғыз да оңбайды

    • #127
    • Мен ҚАЗАҚПЫН, БИІКПІН!
    • сб, 14/01/2017 - 10:12

    Бұл əрине алғашында мəдинетсіздікті көрсетсе кейін барып тұрған антұрғандықты көрсетеді! Расында қазақ елі пейілі қандай болса Алланың берген берекесіде сондай. Мен екі аузы шірік екі қырғыз үшін барлығына тіл тигізуден аулақпын алайда қазаққа тіл тигізген қырғыздардың бұл иттігі! Елбасымыздың бастамасымен бұл оңбаған екі ұлды дүниеге алып келген қырғыздарға қанша жылдан бері көмек беріп келе жатырмыз бұл "Су ішкен құдығыңа түкіру" деген мəтелге сайып келеді. Сондықтан бұларға Жаратушы Алла қиындықтты үйіп - төгіп берген сияқты Алла өзі кешірсін. Тарихта қырғыздардың қазаққа жасаған сасық тірлігі жетіп жатыр. Бірақ ҚАЗАҚ ол ҚАЗАҚ біз бəрібір биікпіз! АЛЛАҒА ШҮКІР!

    • #128
    • Бұзау
    • сб, 14/01/2017 - 11:03

    Көршілес туысқан елдердің арасына сызат түсіру, сыртқы жаулардың әрекеті. Қазіргі заман ақшаның адамгершілікпен иманнан жоғары тұрған, үстемшілік алған кезі. Сондықтан екі жалдамалы иттерге бола арандамаң ағайын. Ит үреді, керуен көшеді. Қырғыз Қазақ бір туған, қашанда солай болып қала бермек.п

    • #129
    • 777
    • сб, 14/01/2017 - 12:36

    Кыргыздардын тен жартысы шет мемлекеттерде жур, кара жумыс аткарып, олардын коби балаларын жогаргы оку орны былай турсын мектепте дурыс окытпайды, жумыска салады. Кыргыздын талай кыздары барган жерлеринде шетелдикте турмыска шыгып жатыр. Ойлап карасан кыргыз елинин болашагы булынгыр

    • #130
    • 777
    • сб, 14/01/2017 - 12:36

    Кыргыздардын тен жартысы шет мемлекеттерде жур, кара жумыс аткарып, олардын коби балаларын жогаргы оку орны былай турсын мектепте дурыс окытпайды, жумыска салады. Кыргыздын талай кыздары барган жерлеринде шетелдикте турмыска шыгып жатыр. Ойлап карасан кыргыз елинин болашагы булынгыр

    • #131
    • Жомарт Шалхар
    • сб, 14/01/2017 - 12:47

    Шыны керек Қырғыз бауырларымыз кейде кімге жақтасарларын білмей қалады. Қорқақ, екі сөзді болу халықтың қадірін келтіреді!!!

    • #132
    • 555
    • сб, 14/01/2017 - 15:26

    Жалғыз осы екі ақыын емес бүткіл xалқы қолдап мәж болып шапалақтап отыр емеспе текгінен адасқан сорлылар

    • #133
    • Мəкебай
    • сб, 14/01/2017 - 17:58

    Қырғыздар не десе де ақталар жайымыз жоқ. Ақымақ болсақ ақымақтығыз көрініпте жүрген шығар.

    • #134
    • Алматы
    • сб, 14/01/2017 - 21:02

    Екi мыйи жок "акындар"!

    • #135
    • Борат
    • сб, 14/01/2017 - 23:50

    Мынау журналист тагы провокатар экен! Кенесарынын кунун даулаймыз дептир. Кенесарынын кунун улы Сыздык торе дагы даулаганга шамасы жеткен емес. Феодалдык ан-сезимдеги адам гой, журналист емес. Олай болса Кокжал Барактын, Шаншкулы Бердикожанын, Кенесары менен бирге олген отуз эки султаныңдын, Саурыктын, Айтактын, жана дагы толып жаткан казак батырларының кунун даула. Кыргыздын да сози даяр: анаулардын кунуна Алматы, Иле деген жерлерди бердик гой! Сондыктан, феодалдык замандын даусунан кутулуы керек. Эсикте - 21 гасыр, казагым! Анау кыргыз акындары да осы созимди кулагына куюп алсын!

    • #136
    • Серик
    • жб, 15/01/2017 - 0:18

    кім айтты.нешінші минутта ?маңқа қазақ деп?

    • #137
    • Куш
    • жб, 15/01/2017 - 1:54

    #37 Бекжан
    ======================================
    Биринчиден, казак калкым, Бекжан жана башка жомокчуларды угуп,өз тарыхын жана боордош кыргыз элдин тарыхын болгондой болгонун билүү керек, бурмалагандардын кебин укпай.
    Байыркы замандын 5-3 кылымдарда Борбордук Азия менен Чыгыш Туркстанда Гянь-Гун деп аталган кыргыздын мамлекети бар болчу. Чыгыш Туркстанда жайгашкан кыргыз урук-уруулары Батыш Түркестандагы боордош Сак мамлекетин талкалам, анан ордуна Уйшун (Усун) малекетин тузөт.
    Ал эми Кыргыз -Нур көлдүн тегерегиндеги борбор-азиалык бир топ кыргыздын урук-уруулары байыркы замандын 2 кылымдын башында Түштүк Шиберге (Сибирге) көчүшүү баштайт жана ал жердеги угро-фин урууктарынан түзүлгөн Динлин мамлекетин талкалам, биздин замандын 1 кылымда Энесайда аты уйкаш Гянь-Гун деп аталган мамлекетин түзүшөт. 6 кылымда ал мамлекет Кыргыз же кытайча Хя(р)гас деп аталып калат.
    Демек кыргыз элдин ошол заманда эки тармак пайда болгон. Биринчиси ала-тоолук, тенир-тоолук кыргыздардын батыш тармагы. Жана экинчиси - энесайлык кыргыздардын түндүк тармагы.
    Түндүк Түркестанды ээлеген ала-тоолук, теңир-тоолкук жана андижандык, фергандык кыргыз урук-уруулар , байыркы заманда бери өз Ала-Тоо жана Теңир -Тоо жерлеринде жашап келген, эч жактан көчүп келбей.
    Экинчиден, менде бир суроом казак туушкандарга бар. Эмне учүн Казакстанда жүрүп жаткан айтыштарда кээ бир акылсыз казак акындар конок катарында келген кыргыз акындарды кемсейтип, кыргыз элине жаман, орой сөздөрду айткандарын эч эске алышпайт?

    • #138
    • Казак ели
    • жб, 15/01/2017 - 4:26

    Казак аман сау журиниздер. Кей байкус кыргыз кеткен ошин кимнен аларын билмей басын таска да жарга да согуда. Оз калаларын киратып согыс ашамын деп не жаксылык тапты. Сол жарымаганы али жарып журген жок. Котерген ала дорбасы али сол жыртык калпында. Канына синген бейшаралык топыракпен жерге кирер.

    • #139
    • Біреу
    • жб, 15/01/2017 - 4:48

    Жоғарыда "мына екі ақымақтың кесірінен барша қырғызға тиістпейік" деп жатқан ағайындарға - қазақты қорлап жатқанда бүкіл залдың қошеметтеп жатқанын көрмейсіздер ме?
    Жалпы, бұл елсымақ қазаққа еш ағайын емес, тек өзбектен таяқ жейін деп жатса ғана, "қазақ, қырғыз бір туған" деп шығады. Бәрінің де әкесін таныту керек, маңқасын миына жағып тастап.

    • #140
    • Бек
    • жб, 15/01/2017 - 10:02

    Қырғызстанның 10 тікұшағы (Кеңес одағынан қалған), 11 мың әскері бар екен. Әскери техникасының 99,9 пайызы Кеңес одағынан қалған ескірген санаулы техникасымен кімге қарсы соғыспақ? :) :) :)
    Қазақстанның 109 мың әскері, әскери техникалары соңғы үлгіде және бір сөзбен айтқанда техникалары Қырғызстаннан 20 есе көп. Қырғызстанның 10 тікұшағы (Кеңес одағынан қалған), 11 мың әскері бар екен. Әскери техникасының 99,9 пайызы Кеңес одағынан қалған ескірген санаулы техникасымен кімге қарсы соғыспақ? Ал енді 2016 жылғы әлем мемлекеттерінің әскери әлеуетін бір қарап шығайық. Орта азияда Өзбекстан 48 ші, Қазақстан 53 ші, Қырғызстан 110 шы орында тұр. Африкадағы Ангола 54 ші, Марокко 56 шы орында. Сонда Қырғызстанның әскері тайпадан құралған Сомали қарақшыларына да төтеп бере алмайды деген сөз ғой. Айнаға бір қарап алмай ма әуелі.

    • #141
    • Бек
    • жб, 15/01/2017 - 10:39

    Қырғыз шежіресі!!!

    Қырғыздарда да қазақ сияқты ата тектік шежіре бар. Шежіре бойынша жалпы қырғыз - Ақұл, Қуқыл, Қызылұл деген үш атадан тарайды. Біздің қазаққа еліктеп жасап жүргендері. Ақұл ұрпақтары - Оң қанат, Қуұл ұрпақтары - Сол қанат, Қызылұл ұрпақтары - Ішілік деп үш топқа бөлінеді. Біздің ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз деген сияқты.

    Оң қанат.

    Ақұлдан - Адыгене, Тағай, Налыеже.
    1.Адығенеден - Барғы, Бөрі, Жолжақсы, Сарт, Бектен.
    2.Тағайдан - Бақарыстан, Қойлон, Қылжыр, Саяқ, Қарашора.
    Бақарыстаннан - Солты, Тонық, Қоғай, Шалта, Түйте, Жолмалыш.
    Қойлоннан - Жетігер.
    Қылжырдан - Сарыбағыш, Бұғы.
    Саяқтан - Байыз, Сары, Алакөз.
    Қарашорадан - Балта, Бағыс, Кедіке.
    3.Налыежеден - Жағалбайтамға, Қостамға, Моңол, Қарамырза.

    Сол қанат.

    Қуұлдан - Құсшы, Қытай, Шоңбағыш, Сару, Бассыз, Мұндыз, Жетіген.
    Осының ішінде Бассыздан ғана - Жору, Барғы, Бөрі, Қарабағыш деген рулар ғана ру дәрежесіне жеткен.

    Ішілік.

    Қызылұл балаларын негізінен Қыпшақ - Қырғыздар деп атайды.
    Қызылұлдан - Қанды, Белес, Тойт, Найман, Қыпшақ, Бостан, Нойғұт, Абат, Кесек, Қоңырат, Қыдырша деген рулар тарайды.


    Қасым ханнан Тәуке хан заманына дейін осы қырғыз руларының бәрі қазаққа қараған. 1716 жылы Қарағұты деген жерде қырғыздың Шөке деген батыры ата бабасына арнап ас берген. Асты қырғыздың Шоң деген қариясы басқарыпты. Астың ертесіне көкпар басталар кезде Шоң қария Бүкіл Алаш пен Манастың ұрпақтарының алдына жинап былай депті:
    - "Уа қырғыз жарандар! Бәрің еске алып жүріңдер. Аз ғана қырғызға айбынды қазақ әркез пана болған. Ертеде бабаларымыз Енесайдан ауып келгенде қазақтың Үйсін жұрты бізге Ыстықкөл жазығын қоныс қылып берген екен бауыр тартып. Одан кейін де қанша жаудан қорғапты. Қазақтар болмаса Тағай бидің кезінде ақ құрып кеткендей екенбіз. Тағы қазақ сақтапты сонда. Содан бері неше заман өтті. Бауырмал қазақ бізге тепкі көрсетпей, қайта қоныс үстіне қоныс берді. Соның арқасында қанатымыз жайылды. Тау арасынан етекке түсіп қазақпен бірге жайлап жүрміз. Бүгін де қазақ жерінде Шөке батыр ата бабасына ас беріп жатыр. Ақ пейіл қазақтың кеудесіне дақ, көңіліне қаяу салмаңдар ешуақытта! Алаш қанша көп болғанымен өздігінен ешкімге тимейтін мәрт ел. Алашпен тату болу бізге ата бабамыздан қалған аманат. Аманатқа қиянат жасамаңдар ата баба әруағы алдында! Алаш пен Манас ұрпағының ынтымағын берсін! Әумин!"
    - деп бата жасағанда қол жайған жұрттың бәрі Әумин деп бата жасаған екен. Сол кезде кейін бүлік шығарып қазаққа сойыл көтеріп жүрген Маматқұл, Қошай, Жайыл деген манаптар осы сөздерді өз құлағымен есіткен ес білетін жас жігіт кезі екен. Міне ата баба аманатына қиянат жасаған осы манаптар ақыры қазақтың ханы Абылайдың қылышынан ажал құшты.

    Сол ананатқа қиянат жасағандардың ешқайсысының тағдыры жақсы аяқталған емес. Қоқан ханынан "Пауанашы" деген атақтан басқа лауазым ала алмаған кейін Қырғыздар өздерінше хан сайлаған Орман манап та ит өліммен өлді. Кенені өлтіріп сатқындық жасағанымен кейін қырғыздар өзін отқа жағып өлтірді. Ата бабамыздың "АМАНАТҚА ҚИЯНАТ ЖАСАМА" дегені сол ғой.

    • #142
    • Борат - борат
    • жб, 15/01/2017 - 10:40

    Постторду окыган сон Казак деген мазак деген создин синоними экенинен унандым. Недаром Европейцы выбрали казахов обьектом насмешки.

    • #143
    • Қаз + Қыр=ҚАСКЫРСТАН
    • дн, 16/01/2017 - 2:53

    Ассаламу ағалейкум құрметті қазақ бауырлар.
    Ақындар айтад, кояды.
    Ринат Зайтов тағы қырғызға байланысты дурыс емес сөздерд айтқан ғой.
    Баріміз де мусылманбыз, тұбі бірге түрүкпз.
    Алауыздықтан Алла сақтасын!
    Бір бірлериң менсинбей былай былай деп әңгіме айтуларың дурыс емес. Өлңмден соң де жауап беру бар екенин умытпайық!
    Тіл дініміз, салт дәстүрыміз, руларымыз барі бірдей халықпыз. Ойланыңдар бауырлар ойланыңдар!

    • #144
    • Бек
    • сс, 17/01/2017 - 15:13

    Ассалаумағалейкүм ағайын! Бұл вебсайд арқылы аала тутқычевқа шықса болады! Шатаспасам байланыс нөмірі тур! Сіздер содан журналист ретінде тусініктеме алсаңыз дұрыс болар еді. Ал Халык сының бере жатар http://events.kg/aaly-tutkuchev/

    • #145
    • bakyt
    • сс, 17/01/2017 - 20:48

    ЭМНЕ ДЕГЕН КОМЕНТАРИйЛЕР. ООЙ ТОБОО!!!! Бул жерде кыргызданда казактанда адамдык касиеттин жоготуп согунуп, шылдындап жазгандар копго! Адептулуук, ыйман деген нерсени таптакыр унутушкандарго!!!

    • #146
    • bakyt
    • сс, 17/01/2017 - 20:48

    ЭМНЕ ДЕГЕН КОМЕНТАРИйЛЕР. ООЙ ТОБОО!!!! Бул жерде кыргызданда казактанда адамдык касиеттин жоготуп согунуп, шылдындап жазгандар копго! Адептулуук, ыйман деген нерсени таптакыр унутушкандарго!!!

    • #147
    • bakyt
    • сс, 17/01/2017 - 20:48

    ЭМНЕ ДЕГЕН КОМЕНТАРИйЛЕР. ООЙ ТОБОО!!!! Бул жерде кыргызданда казактанда адамдык касиеттин жоготуп согунуп, шылдындап жазгандар копго! Адептулуук, ыйман деген нерсени таптакыр унутушкандарго!!!

    • #148
    • Куш
    • сн, 18/01/2017 - 0:47

    #141 Бек, ушунчалык уялбай калпты (өтүрүктү) согосунбу, тарыхты бурмалап? А л эмнен, элди сыйлабасаң, өзүңдү сыйлабайсыңбы? Ала-тоолук, теңир-тоолук жана андижандык, ферганалык кыргыз уру-уруктар эч качан Энесайдан көчүп келген эмес. Тек кана ичкилик (энесайлык)кыргыздардын кээ бир урук-урулар, мисалы, булгаачы, кыпчак, канды, коңырат жана башка, батыш кыргыздардын тармагына кошулушкан. Ал эми ала-тоолук, теңир-тоолук жана андижандык, ферганалык кыргыз уру-уруктар байыркы заман дан бери өз мекенинде жашашкан. Буга далил - Чокан Валиховдун эмгектери.
    Бек жан эгер накта казак жигитмин десең, анда өз ойчул жана изилдөөчү мекендештин Чокан Валиховдун эмгектерин окуу. Ошондо калп сөздү сүйлөбөй, элдин башын айлантырбайсын. Бир кана айтарым- Чока Валиханов мындай деп жазган ала-тоолук, теңир-тоолук жана андижан-ферганалык кыргыздар жөнүндө:
    АНДИЖАНДЫК КЫРГЫЗДАР өз мекенинде байыркы замандан бери жашашканын жана энесайлык кыргыздар менен катташып жүрүшкөнун, алардын ортодо Жунгар мамлекет пайда болгончо.
    Ал эми казак эл кыргыздарга жекр бөлуп берди деген жалган өзгө, айтар элем. Санжыра эмгегиндеШәкәрім Кұдайбердіұлы мындай жазган: "КАЗАКТЫН ТүБү КЫРГЫЗДА".

    • #149
    • кыргыз боратка
    • сн, 18/01/2017 - 13:07

    #142 Борат - борат По твоему выходки одного недалекого "актера" - вся Европа? "Кыргыз" десе ренжис1н...

Пікір қосу

  • 3 + 18 =

Кіру