ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكي «CBS News-كە» بەرگەن سۇحباتىندا ماڭىزدى مالىمدەمە جاسادى:

«رەسەي مايداندا باسىمدىقتى جوعالتتى. ەندى ولار قىسقا دەيىن سوعىستى توقتاتۋدىڭ ديپلوماتيالىق جولىن تابۋ كەرەك»، - دەدى.

سونداي-اق، اقش بارلاۋى دا ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بيىل 400 شارشى شاقىرىم جەردى بوساتقانىن راستادى.

بىراق ەكىنشى جاعىنان، «The Economist» دەرەككوزدەرى زەلەنسكيدىڭ ەلدى تاعى 2-3 جىلدىق سوعىسقا دايىنداۋدى تاپسىرعانىن جازۋدا. پۋتين دە «ءبىز العا جىلجىپ جاتىرمىز» دەپ، شەگىنەر ەمەس.

بۇل تەكەتىرەس مايدان دالاسىنان شىعىپ، ۇلكەن گەوساياسي جانە ەكونوميكالىق مايدانعا اينالدى. نە كۇتەمىز؟ تالداپ كورەيىك:

گەوساياسات: باتىستىڭ جالتاقتىعى

اقش مامىر ايىندا كەلىسسوزدەردەن ۋاقىتشا شەتتەدى. ەندى باستى رولگە  ۇلىبريتانيا، فرانتسيا مەن گەرمانيا شىقپاق. بىراق باتىستىڭ بۇل جالتاقتىعى مەن جاھاندىق وڭتۇستىك ەلدەرىنىڭ (قىتاي، ءۇندىستان) رەسەيمەن ساۋدانى قىزدىرۋى ماسكەۋگە سانكتسيالاردان امان قالۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

ەكونوميكا: كىمنىڭ دەمى ءبىرىنشى تاۋسىلادى؟

رەسەي: ەكونوميكاسىن «اسكەري رەلسكە» قويدى. اسكەري زاۋىتتاردىڭ ارقاسىندا ءجىو وسكەنىمەن، بۇل — كوپىرشىك. ۇزاق مەرزىمدە ينفلياتسيا جەپ قويادى، تەحنولوگيالىق دەگراداتسيا باستالدى.

ۋكراينا: ءساتتى شابۋىل جاساعانىمەن، ەكونوميكاسى باتىستىڭ «تامىر جەتەگىنە» (قارجىسىنا) تىكەلەي تاۋەلدى. رەسەيدىڭ زىمىران سوققىلارى ەنەرگەتيكانى قۇرتتى، ميلليونداعان بوسقىنداردىڭ ەلگە ورالماۋى — ۇلكەن دەموگرافيالىق اپات.

قازاقستانعا اسەرى قانداي؟

سوعىستىڭ سوزىلۋى بىزگە ەكىجاقتى اسەر ەتەدى:

مۇمكىندىك: رەسەيدى اينالىپ وتەتىن «ورتا ءدالىز» (ترانسكاسپي مارشرۋتى) ارقىلى قازاقستاننىڭ لوگيستيكالىق ءرولى ارتتى. ەۋروپا مەن قىتاي بىزگە ارقا سۇيەۋدە.

تاۋەكەل: باتىس تاراپىنان «ەكىنشى دەڭگەيلى سانكتسيالار» (ۆتوريچنىە سانكتسي) قاۋپى وتە جوعارى. رەسەيگە ءبىز ارقىلى تاۋار وتكىزبەۋدى قاتاڭ قاداعالاپ وتىر.

بولجام: تەكەتىرەس قالاي شەشىلەدى؟

وپتيميستىك ستسەناري: قىسقا دەيىن «كورەي ستسەناريى» بويىنشا سوعىس توقتاۋ سىزىعىندا قاتىپ، ۋاقىتشا بەيبىتشىلىك ورنايدى. نارىقتار تىنىشتالادى.

پەسسيميستىك ستسەناري: سوعىس تاعى 2-3 جىلعا سوزىلادى. الەم تولىقتاي ەكى لاگەرگە ءبولىنىپ، جاھاندىق ستاگفلياتسيا مەن جاڭا ازىق-تۇلىك/ەنەرگەتيكا داعدارىسى باستالادى.

زەلەنسكي ايتقان «ديپلوماتيالىق تەرەزە» — بۇل سوعىستىڭ ءبىتۋى ەمەس، تاراپتاردىڭ جاڭا شايقاس الدىندا دەم الىپ، رەسۋرس جيناپ الۋ ارەكەتى عانا بولۋى مۇمكىن.

ءابىل-سەرىك الىاكپار

Abai.kz