Украина президенті Владимир Зеленский «CBS News-ке» берген сұхбатында маңызды мәлімдеме жасады:

«Ресей майданда басымдықты жоғалтты. Енді олар қысқа дейін соғысты тоқтатудың дипломатиялық жолын табу керек», - деді.

Сондай-ақ, АҚШ барлауы да Украина Қарулы күштерінің биыл 400 шаршы шақырым жерді босатқанын растады.

Бірақ екінші жағынан, «The Economist» дереккөздері Зеленскийдің елді тағы 2-3 жылдық соғысқа дайындауды тапсырғанын жазуда. Путин де «біз алға жылжып жатырмыз» деп, шегінер емес.

Бұл текетірес майдан даласынан шығып, үлкен геосаяси және экономикалық майданға айналды. Не күтеміз? Талдап көрейік:

ГЕОСАЯСАТ: Батыстың жалтақтығы

АҚШ мамыр айында келіссөздерден уақытша шеттеді. Енді басты рөлге  Ұлыбритания, Франция мен Германия шықпақ. Бірақ Батыстың бұл жалтақтығы мен Жаһандық Оңтүстік елдерінің (Қытай, Үндістан) Ресеймен сауданы қыздыруы Мәскеуге санкциялардан аман қалуға мүмкіндік беріп отыр.

ЭКОНОМИКА: Кімнің демі бірінші таусылады?

Ресей: Экономикасын «әскери рельске» қойды. Әскери зауыттардың арқасында ЖІӨ өскенімен, бұл — көпіршік. Ұзақ мерзімде инфляция жеп қояды, технологиялық деградация басталды.

Украина: Сәтті шабуыл жасағанымен, экономикасы Батыстың «тамыр жетегіне» (қаржысына) тікелей тәуелді. Ресейдің зымыран соққылары энергетиканы құртты, миллиондаған босқындардың елге оралмауы — үлкен демографиялық апат.

ҚАЗАҚСТАНҒА ӘСЕРІ ҚАНДАЙ?

Соғыстың созылуы бізге екіжақты әсер етеді:

Мүмкіндік: Ресейді айналып өтетін «Орта дәліз» (Транскаспий маршруты) арқылы Қазақстанның логистикалық рөлі артты. Еуропа мен Қытай бізге арқа сүйеуде.

Тәуекел: Батыс тарапынан «Екінші деңгейлі санкциялар» (вторичные санкции) қаупі өте жоғары. Ресейге біз арқылы тауар өткізбеуді қатаң қадағалап отыр.

БОЛЖАМ: ТЕКЕТІРЕС ҚАЛАЙ ШЕШІЛЕДІ?

Оптимистік сценарий: Қысқа дейін «Корей сценарийі» бойынша соғыс тоқтау сызығында қатып, уақытша бейбітшілік орнайды. Нарықтар тынышталады.

Пессимистік сценарий: Соғыс тағы 2-3 жылға созылады. Әлем толықтай екі лагерьге бөлініп, жаһандық стагфляция мен жаңа азық-түлік/энергетика дағдарысы басталады.

Зеленский айтқан «дипломатиялық терезе» — бұл соғыстың бітуі емес, тараптардың жаңа шайқас алдында дем алып, ресурс жинап алу әрекеті ғана болуы мүмкін.

Әбіл-Серік Әліакпар

Abai.kz