Investing.com Qazaqstan haqynda: senim jana kapitalgha ainalyp jatyr
Jahandyq saraptamalyq Investing.com platformasynda Qazaqstangha arnalghan — «Trust Becomes the New Capital as Kazakhstan Climbs 17 Places in Global Investor Risk Rankings» maqalasy jaryq kórdi. Onyng avtorlary Qazaqstannyng әlemdik reytingterdegi ornyn nyghaytyp, investisiyany arttyrugha, ekonomikany әrtaraptandyryp, iskerlik klimatty jaqsartugha basymdyq berip jatqanyna joghary bagha bergen.
Túraqty ekonomikalyq ósim, memlekettik instituttar sapasy jәne túraqtylyq — Qazaqstannyng artyqshylyghy
Taqauda ghana memleketter investisiya tartu ýshin arzan júmys kýshi, salyqtyq jenildikter jәne tabighy resurstargha qoljetimdi etumen bәsekelesetin. Qazirgi tәrtip ózgeshe. Biznes pandemiya, geosayasy daghdarystar, sonday-aq jahandyq jetkizu tizbekterining qayta qúryluy, tehnologiyalyq bәsekening kýshenginen keyin kenirek oilana bastady. Endi investorlargha kýtiletin payda ghana emes, memlekettik instituttardyng sapasy, ekonomikalyq sayasattyng boljamdylyghy jәne elding úzaq merzimdi túraqtylyqty saqtay alu әleueti manyzdy.
Senim jana ekonomikalyq kapitalgha ainaldy. Qarjy tartu qúnyna, iri jobalardyng iske qosylu merzimi, halyqaralyq kompaniyalardyng jana óndiris ashugha dayyndyghy jәne investisiyalyq tәuekel dengeyine әser etetini de osylar. Aldynghy satygha basqaru sapasy, sheshim qabyldau shapshandyghy jәne memlekettik sayasattyng jýieliligi shyghady.
Maqala avtorlary múnday tendensiya Ortalyq Aziya aumaghynan tys jerlerde bayqalatynyn aityp, Saud Araviyasy, Ýndistan,BAÁ mysalgha keltirgen. Tabighy resurstargha bay memleketter shiykizattan shyghyp, qayta óndeu, logistika jәne zamanauy óndiristi damytugha úmtylyp jatyr.
Qazaqstan da zamannyng jana talabyna layyq dengeyde bәsekelese alatyn elder qataryna engen. Jyldyng alghashqy jartysynda negizgi kapitalgha týsken investisiya kólemi 9,6% ósip, $20 mlrd asty, al jeke investisiya 21% kóbeydi.
Búghan qosa Qazaqstan Safest Countries for Investors 2026 halyqaralyq reytinginde 17 saty jogharylap, (70-ten 53-ke deyin) Ortalyq Aziya elderi arasynda ýzdik atandy.
Elding әleuetin halyqaralyq qarjy instituttary da joghary baghalap otyr. Halyqaralyq valuta qory biyl Qazaqstannyng ekonomikalyq ósimi 4,6% bolatynyn,al Dýniyejýzilik bank túraqty ósimning keler jyldary da saqtalatynyn boljaydy.
Jana buyn ekonomikasy: әrtaraptandyru Qazaqstan JIÓ ósuine sep
Investing.com Qazaqstannyng ekonomikasy әrtaraptanyp jatqanyn aitady. Búryn negizgi drayver tau-ken óndiru sektory bolsa, qazir qosylghan qúny joghary ónimder óndiretin salalar basty oryngha shyghyp jatyr. Byltyr elding JIÓ 6,5% ósti. Negizgi ýles qayta óndeu, qúrylys, kólik jәne sauda salalarynyng enshisinde. Búl tendensiya biyl da jalghasyp jatyr. Qantar-mausym aralyghynda ekonomika 4,1% ósti, al qúrylys salasy 15% artqan. Osynday joghary kórsetkishter kólik, logistika jәne qayta óndeu salasynda saqtaldy.
Investisiya qúrylymy da ózgerip jatyr. Qazir kapitaldyng negizgi kólemi qayta óndeu, qúrylys, kólik, auyl sharuashylyghy, aqparat jәne baylanys salalaryna baghyttalady.Investor ýshin búl manyzdy kórsetkish. Óitkeni, ekonomikada ósu kózi kóp bolghan sayyn, onyng jahandyq shiykizat qúnyna tәueldigi azayady, sol arqyly syrtqy synaqtargha tózimdiligi artady. Býginde shiykizattyq emes salany damytu – ekonomikalyq sayasat mәselesi ghana emes, elding túraqtylyghynyng kórsetkishi.
Dәl osynday әrtaraptanu ghana úzaq merzimdi ósim kepili bola alady, Qazaqsannyng investorlar ýshin tartymdylyghyn arttyrady.
Sannan sapagha: Qazaqstan — investisiya boyynsha ónir kóshbasshysy
Investing.com sarapshylary Qazaqstannyng úzaq uaqyt boyy eng aldymen shiykizattyq ekonomika bolghanyn aitady. Múnay, gaz,uran jәne metaldyng bay qory eldi iri tabighy resurstardy jetkizushilerding biri retinde tanytyp, óndiru sektoryna túraqty investisiyany qamtamasyz etip otyrghan.
Qazir memleket kelesi qadamyn jasap, investisiyalyq modelin keneytken.
Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng bastamasymen bar nazar investisiya sanyna emes, sapasyna qoyyla bastady. Qayta óndeudi damytu, óndiristi jersindiru, zamanauy tehnologiyalar engizu jәne qosylghan qúny joghary ónim shygharatyn kәsiporyndar qúrugha basymdyq beriledi. Mәselen, Vietnam eksporttyq óndiris arqyly bәsekege qabiletin arttyryp jatsa, Malayziya – óndiristik bazany damytugha, al Qazaqstan ózining ýsh artyqshylyghyn algha qoyyp jatyr.
Birinshi artyqshylyq: Ortalyq Aziyadaghy eng iri ekonomika, búl investorlargha qarqyndy ósip kele jatqan ónirlik naryqqa qol jetkizuge mýmkindik beredi.
Ekinshi artyqshylyq – Qytay, Resey,Kavkaz jәne Europa arasyndaghy tiyimdi geografiyalyq ornalasu. Osy arqyly Qazaqstan Euraziyadaghy negizgi kólik-logistikalyq toraptardyng birine ainalyp jatyr.
Ýshinshi artyqshylyq jahandyq ekonomikanyng joghary belgisizdik jaghdayynda da Qazaqstan saqtap otyrghan makroekonomikalyq túraqtylyq.
Jýzege asyp jatqan jana investisiyalyq sayasat jekelegen jenildikterden emes, tútas keshendi qoldau tetikterinen kórinis tauyp otyr. Investisiyalyq shtab memlekettik organdardyng júmysyn ýilestiretin jәne әkimshilik kedergilerdi joyatyn birynghay alang retinde qyzmet atqarady.
Últtyq sifrlyq investisiyalyq platforma jobalardy iske asyrudyng barlyq kezeninde sýiemeldeydi. Investisiyalyq kelisimder strategiyalyq investorlargha sharttardyng 25 jylgha deyin túraqtylyghyn qamtamasyz etedi. 2026 jyldyng ortasyna deyin osynday 57 kelisim jasalghan.
Búl jýieni investorlar, kәsipkerler jәne joghary bilikti mamandargha arnalghan Altyn Visa baghdarlamasy tolyqtyrady. Múnday viza iyesi memlekettik jәne qarjylyq qyzmetterge el azamattarymen teng dengeyde qoljetkize alady, kvotasyz jәne qosymsha rúqsatsyz júmys isteu qúqyghyna ie bolyp, jeke mýlkin kedendik bajsyz әkeluge mýmkindik alady, sonday-aq densaulyq saqtau jәne bilim beru jýielerine qol jetkize alady.
Qazir memleketter kapital ýshin ghana emes, bilim,tehnologiya jәne bilikti mamandar ýshin de bәsekelesedi, Qazaqstan da búl baghytta jýieli týrde damyp jatyr. Investorlar túraqtylyqty, jana óndiristik mýmkindikterdi jәne úzaq merzimdi әleuetti kórip, baghamdap otyr.
Reytingter ýndeskende: investorlar Qazaqstangha nege senedi
Qazaqstan Ortalyq Aziyadaghy iri tikeley sheteldik investisiya tartushy el mәrtebesin saqtap otyr. Ónirdegi tikeley sheteldik investisiyanyng basym bóligi bizge tiyesili.
Tәuelsiz halyqaralyq reytingter investorlar ýshin basty baghdardyng biri sanalady. Búlar elding ekonomikalyq túraqtylyghyn baghamdap, tәuekel dengeyi men úzaq merzimdi investisiya shartyn pysyqtaugha kómektesedi.
Mine, ýsh birdey jetekshi jahandyq reyting agenttikteri Qazaqstannyng investisiyalyq mәrtebesin naqtylady.
Fitch Ratings – BBB, túraqty boljam.
- S&P Global Ratings – BBB,onboljam.
- Moody’s – Baa1,onboljam.
Maqala avtorlarynyng payymynsha, iri agenttikter úqsas bagha berse,el ekonomikasy men memlekettik qarjynyng túraqty kórsetkishin aighaqtaydy.
Basqa da halyqaralyq zertteuler on dinamikany kórsetip otyr.
IMD World Competitiveness Ranking reytingisinde Qazaqstan byltyrghy kórsetkishin 2023 jylghy 37 orynnan 34 oryngha deyin jaqsartty. Global Peace Index 2025 boyynsha elimiz 61 nshi orynnan 56 oryngha kóterildi. Búl halyqaralyq biznes ýshin úzaq merzimdi tәuekelderding azayghanyn anghartady.
Sustainable Development Report boyynsha Qazaqstan 169 elding ishinde 67 oryngha kóterildi. Búl indeks ekonomikalyq damu, bilim, densaulyq saqtau, ekologiya, memlekettik instituttar sapasy jәne halyqtyng әl-auqaty siyaqty 123 kórsetkishti qamtidy. Ol boyynsha Qazaqstan Týrkiya, Ýndistan, Indoneziya, Meksika, Saud Araviyasy jәne Ontýstik Afrika siyaqty iri damushy ekonomikany ozyp otyr.
Avtorlar búl reytingterding óz aldyna maqsat emestigin algha tartty. Olar elge tәuelsiz bagha beruge kómektesedi, investorlar ýshin tәuekelderdi azaytady, kapital tartu qúnyn tómendetip, halyqaralyq kompaniyalardyng elde jana jobalardy iske qosugha qyzyghushylyghyn arttyrady.
Zamanauy әlemdik ekonomikada senim de jeke resursqa ainalyp jatyr. Ol kapitaldyng qayta ketip jatqanyna jәne ekonomikanyng qalay qarqyndy damyp jatqanyna yqpal etedi deydi Investing.com avtorlary.
Abai.kz