Qazaqstannyng jana Konstitusiyasy memlekettik sayasattyng úzaq merzimdi baghdarlaryn aiqyndap, elding odan әri damuyna negiz qalyptastyrady. Múnday pikirdi «Qazaqstandyq qoghamdyq damu instituty» KEAQ Otbasylyq jәne genderlik sayasatty zertteu ortalyghynyng diyrektory, әleumettanushy Elimira Otar bildirdi.

Sarapshynyng aituynsha, jana Konstitusiyanyng manyzy qúqyqtyq normalardy janartumen ghana shektelmeydi, sonymen qatar memleketti damytudyng strategiyalyq qaghidattaryn aiqyndauynda.

«Jana Konstitusiya el damuynyng kelesi kezenin ashady. Meninshe, onyng manyzy qúqyqtyq normalardy janartumen ghana emes, úzaq merzimdi perspektivagha arnalghan memlekettik sayasattyng jana baghdarlaryn qalyptastyrumen de baylanysty. Konstitusiya zannama, memlekettik instituttardyng qyzmeti jәne memleket pen qogham arasyndaghy ózara is-qimyl keyinnen qúrylatyn bazalyq qaghidattardy aiqyndaydy. Sondyqtan onyng yqpaly әrdayym qúqyqtyq shenberden әldeqayda keng bolady», – dedi Elimira Otar.

Elimira Otar Negizgi zanda otbasyn qorghau, adam qúqyqtary, zandylyq, qoghamdyq qatysu, sonday-aq memleket pen azamattardyng bir-biri aldyndaghy jauapkershiligi mәselelerine erekshe nazar audarylghanyn atap ótti.

«Men ýshin jana Konstitusiyada otbasyn qorghau, adam qúqyqtary, zandylyq, qoghamdyq qatysu mәselelerinin, sonday-aq memleket pen azamattardyng bir-biri aldyndaghy jauapkershiligine qatysty qúndylyqtardyng bekitilui asa manyzdy. Qazirgi jaghdayda búl erekshe mәnge iye. Álem barghan sayyn kýrdelenip, boljamdylyghy azayyp keledi, demografiyalyq, tehnologiyalyq jәne әleumettik syn-qaterler kýsheide. Múnday jaghdayda memleketke aghymdaghy sayasy nemese ekonomikalyq ahualgha qaramastan damudyng sabaqtastyghyn qamtamasyz etetin ornyqty instituttar men týsinikti erejeler qajet», – dedi ol.

Áleumettanushy Konstitusiyanyng otbasy institutyna qatysty erejelerine de jeke toqtaldy.

«Otbasygha qatysty erejelerdi erekshe atap ótkim keledi. Býginde әlemning barlyq derlik elderi demografiyalyq qúrylymnyng ózgeruimen, otbasylyq qatynastardyng transformasiyasymen, ata-analargha týsetin jýktemening artuymen, jastardyng qúndylyqtyq ústanymdarynyng ózgeruimen betpe-bet kelip otyr. Sondyqtan otbasy institutyna nazar audaru – zandy qúbylys. Otbasy – adamnyng minez-qúlqynyng negizgi ýlgileri, jauapkershilikke, qúrmetke, enbekke, ózara kómekke jәne zangha degen kózqarasy qalyptasatyn orta. Sondyqtan otbasyny, ana men әke boludy jәne balalyq shaqty memlekettik qorghaudy konstitusiyalyq túrghydan bekituding qúqyqtyq qana emes, strategiyalyq manyzy da bar», – dep atap ótti әleumettanushy.

Sarapshynyng pikirinshe, jana Konstitusiyanyng qabyldanuy reformalardyng ayaqtaluy emes, zannamany jetildiru jәne memlekettik instituttardy damytu jónindegi odan әri júmystyng bastaluyn bildiredi.

«Búl rette Konstitusiyanyng qabyldanuy reformalardyng ayaqtaluy emes, auqymdy júmystyng bastaluy ekenin týsinu manyzdy. Alda zannamany jetildiru, jana instituttardy damytu, qúqyq qoldanu praktikasyn qalyptastyru mindetteri túr. Dәl osy kezende konstitusiyalyq normalardyng naqty ómirde qanshalyqty júmys isteytini jәne olardyng qoghamnyng súranystaryna qanshalyqty jauap bere alatyny aiqyndalady», – dedi ol.

Ol sonday-aq respublikalyq referendum konstitusiyalyq ózgeristerge qogham tarapynan joghary dengeydegi qoldaudyng bar ekenin kórsetkenin eske saldy. Sonymen birge әleumettanushynyng aituynsha, memlekettik instituttargha degen senim eng aldymen Konstitusiyada bekitilgen normalardyng qanshalyqty dәiekti jýzege asyrylatynyna baylanysty.

«Respublikalyq referendum konstitusiyalyq ózgeristerge qogham tarapynan qoldaudyng jetkilikti joghary dengeyin kórsetti. Resmy mәlimetterge sәikes, dauys beruge saylau qúqyghy bar azamattardyng 73,12%-y qatysty, al dauys beruge qatysqandardyng 87,15%-y jana Konstitusiyany qoldady. Referendum ótkizilgenge deyingi zertteulerding ózi halyqtyng aqparattanu dengeyining joghary ekenin jәne úsynylyp otyrghan ózgeristerge ong kózqaras qalyptasqanyn kórsetti. Alayda kez kelgen reformanyng qoghamdyq qoldauy túraqty shama emes. Adamdar naqty әri týsinikti nәtiyjelerdi kórip, qabyldanghan sheshimderding olardyng ómir sapasyna shyn mәninde әser etetinin sezingen kezde ghana búl qoldau nyghaya týsedi. Áleumettanu túrghysynan alghanda, memlekettik instituttargha degen senim jana qújattardy qabyldau arqyly emes, eng aldymen olardyng dәiekti týrde iske asyryluy arqyly qalyptasady. Eger azamattar zannyng әdil qoldanylatynyn, memlekettik qyzmetterding qoljetimdiligin, óz qúqyqtarynyng qorghalatynyn jәne qoghamdyq ómirge qatysudyng týsinikti tetikterin kórse, senim birtindep ornyqty sipatqa ie bolady. Sondyqtan konstitusiyalyq normalardy is jýzinde jýzege asyru olardyng mazmúny siyaqty manyzdy», – dep qosty Elimira Otar.

Sóz sonynda Elimira Otar jana Konstitusiyanyng tiyimdiligi eng aldymen onyng is jýzinde qalay jýzege asyrylatynyna baylanysty baghalanatynyn atap ótti.

«Meninshe, jana Konstitusiyanyng basty әleueti de osynda. Ol memleketti odan әri damytu ýshin negiz qalyptastyrady, alayda onyng naqty qúndylyghy onda bekitilgen qaghidattardyng zannamada, memlekettik instituttardyng júmysynda jәne adamdardyng kýndelikti ómirinde qanshalyqty dәiekti jýzege asyrylatynymen aiqyndalady. Kez kelgen konstitusiyalyq reforma uaqyt óte kele baghalanady. Jana normalardyng senimdi nyghaytugha, instituttardyng túraqtylyghyn qamtamasyz etuge jәne Qazaqstannyng odan әri damuyna qanshalyqty yqpal ete alatynynyng basty ólshemi de uaqyt bolmaq», – dep qorytyndylady sarapshy.

Abai.kz