Қазақстанда Қожа Ахмет Ясауи ордені пайда болады
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жақында Қожа Ахмет Ясауи орденін Қазақстанның мемлекеттік марапаттар тізіміне қосу туралы жарлыққа қол қоятынын мәлімдеді.
«Мен жақын арада Қожа Ахмет Ясауи орденін мемлекеттік марапаттар тізіміне қосу туралы жарлыққа қол қоямын. Бұл беделді марапат танымал отандық және шетелдік ғалымдарға, мемлекеттік қызметкерлерге және қоғам қайраткерлеріне беріледі. Менің ойымша, бұл орден жоғары мәртебеге ие болуы керек. Ұлттық бірегейлік және ерекше мәдениет - бұл негізсіз прогрессивті мемлекет құру мүмкін емес», - деп атап өтті Президент.
«Ұлттық құрылтайдың бір отырысында мен әйгілі Қожа Ахмет Ясауи туралы айттым. Біз бұл әлемге әйгілі ойшылды, ең алдымен, қазақ халқының көрнекті өкілі ретінде қарастыруымыз керек. Біз оның мұрасын әлемнің түкпір-түкпірінде, әсіресе ірі елдерде кеңінен насихаттауымыз керек, бірақ ең бастысы, оның шығармашылығын отандастарымызға таныстыруымыз керек», - деді Тоқаев.
Ол сондай-ақ: «Қожа Ахмет Ясауиге жоғары сапалы кітаптар мен фильмдер арналуы керек және оның бірегей интеллектуалдық мұрасына арналған оқулар барлық аймақтарда ұйымдастырылуы керек», - деп мәлімдеді.
Бұған дейін Тоқаев Түркістандағы кесенеде жерленген ұлы ойшыл және рухани тәлімгер Қожа Ахмет Ясауи мен басқа да танымал тарихи тұлғаларды еске алды. Айтпақшы, кесене ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген.
Қожа Ахмет Ясауи түркі әлемінің көрнекті рухани көсемі, ақыны және философы болды, ол Орталық Азиядағы ислам мәдениетінің дамуына терең әсер етті. Ол Сайрам қаласында дүниеге келген және өмірінің көп бөлігін аймақтың маңызды рухани орталығына айналған Түркістанда өткізді.
Ясауидің негізгі үлесі – суфизм идеяларын тарату – ішкі тазаруға, рухани жетілуге және Құдайға жақындауға бағытталған исламның мистикалық тармағының бірі. Ол түркі халықтарының діни санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарған Ясауи тарикасын құрды. Оның ілімдері түркі тілінде уағыз айтып, діни білімді кең аудиторияға қолжетімді еткендіктен, қолжетімділігі мен қарапайымдылығымен ерекшеленді.
Ясауи мұрасында оның «Диуан-и Хикмет» («Даналық кітабы») еңбегі ерекше орын алады. Бұл жинақта ол өмірдің мәні, мораль, сенім және қоғамға қызмет ету туралы көзқарастарын баяндады. Оның өлеңдері дидактикалық болды, адамдарды қарапайымдылыққа, әділеттілікке, шыдамдылыққа және шынайы сенімге шақырды.
Ясауидің діни және әлеуметтік қызметі тек рухани тәрбиеге ғана емес, сонымен қатар қоғамның моральдық негіздерін нығайтуға да бағытталған. Ол әділетсіздікке, ашкөздікке және екіжүзділікке қарсы шығып, теңдік пен бауырластық идеалдарын насихаттады. Оның еңбегінің арқасында Орталық Азиядағы ислам гуманистік және халықтық сипатқа ие болды.
Ясауи қайтыс болғаннан кейін оның ілімдері шәкірттері арқылы тарала берді. Түркістандағы кесенесі зиярат орнына және маңызды мәдени және тарихи ескерткішке айналды. Бүгінде Ясауи Қазақстан мен бүкіл түркі әлемінің рухани мәдениеті тарихындағы маңызды тұлғалардың бірі болып саналады.
Осылайша, Қожа Ахмет Яссауи өз заманында діни ой мен қоғамдық өмірдің дамуында маңызды рөл атқарды. Оның руханиятқа, моральға және басқаларға қызмет етуге негізделген идеялары қазіргі қоғамда өзекті болып қала береді.
Керімсал Жұбатқанов,
тарих ғылымдарының кандидаты, С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінің доценті
Abai.kz