Халықаралық саясатта үлкен сенсация! Осы уақытқа дейін Мәскеудің ең сенімді серігі болып келген Беларусь президенті Александр Лукашенко күтпеген жерден Украина президенті Владимир Зеленскийдің қатал ультиматумына бас иіп, Киевің талабын үн-түнсіз орындады.

Бұл жай ғана шекара маңындағы техникалық шешім бе, әлде Кремльдің өз одақтастарын қорғауға қауқарсыз болып қалғанының белгісі ме? Геосаяси бұрылыстың астарына үңіліп көрейік.

72 сағаттық ультиматум: Зеленский не талап етті? Мәселенің мәнісі мынада: 18 маусымда Владимир Зеленский Минскіге бір апталық мерзім беріп, Беларусь-Украина шекарасындағы ұялы байланыс мұнараларына орнатылған ретрансляторларды өшіруді талап етті. Себебі, бұл құрылғылар ресейлік камикадзе-дрондардың Украина аумағына соққы жасауына навигациялық көмек беріп келген. Зеленский егер Минск бұны өзі жаппаса, Украина әскері ол мұнараларды зымыранмен өздері жоятынын ашық айтты.

• Нәтиже: Небәрі бірнеше күннен кейін ресейлік әскери блогерлер мен украиндық мониторинг арналары Беларусь шекарасында ұялы байланыстың үзілгенін және ресейлік дрондардың ол бағытта ұшуын тоқтатқанын растады. Лукашенко Зеленскийдің ультиматумын толық орындады.

Лукашенконың құбылуы: Жаяу жүріс пен кешірім сұрау Өзінің қатқыл мінезімен танымал Лукашенко бұл жолы өте сұңғыла әрі икемді тактикаға көшті. Ол Украина тарапымен жасырын келіссөздер жүргізіп қана қоймай, мынадай қадамдарға барды:

1. Жария түрде ақталу: Лукашенко ресейлік шенеуніктермен кездесуде Минскінің соғысқа араласқысы келмейтінін және Украинамен «айқай-шусыз, нақты» келісу керектігін айтты.
2. «Жидек жинау» дипломатиясы: Украиналықтар үшін шекарадағы үш өткізу пунктін ашып, олардың Беларусь ормандарынан саңырауқұлақ пен жидек жинауына рұқсат берді. Шекаралары миналанған соғыс жағдайында бұл абсурд көрінгенімен, Лукашенконың Киевке «бейбіт ниетін» көрсетуге тырысқан айласы еді.
3. Кешірім сұрау: Ең қызығы, Лукашенко осыған дейін Зеленскийдің жеке басына қатысты айтқан ауыр сөздері үшін (есірткіге тәуелді деген айыптауы үшін) одан жария түрде кешірім сұрады.

Кремльдің «ядролық қолшатыры» тесілді ме? Неліктен Минск Мәскеуден сескенбей, Киевке біржақты жол берді? Жауап біреу: Беларусь билігі Ресейдің бұрынғыдай қауіпсіздік кепілі бола алмайтынын түсінді. Украинаның алыс қашықтыққа ұшатын дрондары мен зымырандары Мәскеуді де, Қырымды да соққыға жығып жатқанда, Ресей өз одақтасын ӘШҚ (ПВО) жүйелерімен толық қорғай алмайды. Бұны Лукашенконың өзі де мойындап, Украина соққы жасаса, Беларусьтің бүкіл инфрақұрылымы «алақандағыдай» күйрейтінін ашық айтты.

Әрине, Мәскеу бұл жолы Минскінің кішігірім ретрансляторларды өшіруіне амалсыз көз жұмды. Өйткені, Беларусь соғысқа тікелей кірсе, оның әлсіз армиясы Ресейге көмектесе алмайды, ал елдегі екі ірі МӨЗ (НПЗ) соққыға жығылса, онсыз да отын тапшылығын көріп отырған Ресей нарығы мүлдем тығырыққа тіреледі.

Түйін: «Ретрансляторлар ісі» – үлкен геосаяси трендтің басы. Ресейдің Украина майданына байланып, ресурстарының таусылуы оның посткеңестік кеңістіктегі (Молдова, Оңтүстік Кавказ, Орталық Азия) ықпалын әлсіретіп жатыр. Енді бұл толқын Минскіге де жетті. Лукашенко алдағы уақытта өз режимін сақтап қалу үшін Мәскеу мен Батыс (Киев) арасында «арқанда билеу» тактикасын одан ары үдете түспек. Әркім өз басын құтқарудың қамына көшті.

Abai.kz