Вашингтон Украинадағы соғыстың табиғатын әлі де дұрыс бағаламай отыр

АҚШ президентінің арнайы өкілдері Стив Уиткофф пен Джаред Кушнердің Мәскеу мен Киевке жасаған сапары соғысты тоқтатуға қатысты нақты серпіліссіз аяқталды. Америка сарапшысы Эндрю Михтаның пікірінше, мәселе дипломатиялық әрекеттің нәтижесіз болуында ғана емес. Ең басты проблема – Вашингтонның Ресейдің Украинаға қарсы соғысының шынайы табиғатын әлі де дұрыс түсінбеуінде.

Бұл туралы 19FortyFive басылымы жазады.

Уиткофф пен Кушнер Мәскеуде Ресей президенті Владимир Путинмен шамамен үш сағат келіссөз жүргізді. Одан кейін Киевке барып, Украина президенті Владимир Зеленскиймен бірнеше сағат сөйлесті. АҚШ тарапы соғысты тоқтатуға бағытталған жаңа ұсыныстарын таныстырғанымен, тараптар атысты тоқтату жөнінде ортақ мәмілеге келе алмады.

Мәселе – жай ғана территория үшін талас емес

Эндрю Михтаның пікірінше, Вашингтонның негізгі қателігі – Ресей мен Украина арасындағы соғысты кәдімгі аумақтық дау ретінде қарастыруы.

Шын мәнінде, Донбастың екі тарап үшін де стратегиялық маңызы әлдеқайда терең.

Украина үшін бұл аймақтағы қорғаныс шептерін сақтау – тек белгілі бір территорияны ұстап қалу мәселесі емес, мемлекеттің қауіпсіздігі мен өміршеңдігіне тікелей қатысты болып келетін басты фактор. Сарапшының пайымдауынша, бұл позициялардың Украина үшін жоғалуы Ресей армиясына Днепр бағытына, одан әрі Украинаның орталық бөлігіне қарай жылжуға мүмкіндік беруі мүмкін.

Ал Кремль үшін Донбастан бас тарту әскери ғана емес, саяси тұрғыдан да ауыр салдарға әкелуі ықтимал. Өйткені Ресей Украинадағы соғысқа орасан зор адам ресурсын, қаржы мен әскери техниканы жұмсады. Осындай шығындардан кейін Мәскеудің негізгі әскери мақсаттарының бірінен бас тартуы Ресей қоғамындағы соғыс туралы ресми пайымдауға соққы болып тиюі мүмкін.

Путин соғысты созуға дайын ба?

Михтаның бағалауынша, Путин қазіргі жағдайда өзін біртіндеп жеңіске жақындап келемін деп есептейді.

Сондықтан Мәскеудің келіссөздерге қатысуы соғысты дереу тоқтатуға дайын екенін білдірмейді. Ресей Украинаға қарсы әскери қысымды жалғастырып, соның ішінде энергетикалық инфрақұрылымға соққыларын күшейтіп отыр. Кремльдің есебі – алдағы қыс маусымын Украина үшін барынша ауыр өткізу арқылы Киевке саяси және экономикалық қысымды арттыру.

Осы тұрғыдан алғанда, Уиткофф пен Кушнердің сапарының басты нәтижесі келісімнің жасалуы емес, келісімге жетудің қаншалықты қиын екенін Вашингтонның тағы бір мәрте түсінуі болуы мүмкін.

Михта:

«Егер Кушнер мен Уиткоффтың сапары қандай да бір нәтиже берді десек, ол – соғыстың тағы бір жылға, тіпті одан да ұзақ уақытқа созылуы ықтимал екені туралы айқын белгіні аңғартып қана қойды».

Атысты тоқтату бітімі – тұрақты бейбітшілік емес

Америка сарапшысы Вашингтонның тағы бір әлсіз тұсына назар аударады: АҚШ-тың Шығыс Еуропадағы ұзақ мерзімді қауіпсіздік стратегиясы жеткілікті деңгейде қалыптаспаған.

Өйткені атысты тоқтату мен тұрақты бейбітшіліктің арасы жер мен көктей.

Егер соғыс уақытша тоқтағанымен, Ресейдің қайтадан әскери күш қолдануына тосқауыл болатын қауіпсіздік тетіктері жасалмаса, мұндай бітім келесі қақтығысқа дейінгі үзіліске ғана айналуы мүмкін.

Сондықтан Михта Вашингтонға НАТО-ның солтүстік және шығыс қанатындағы мемлекеттермен әскери-саяси ынтымақтастықты күшейтуді ұсынады. Оның ойынша, Ресейдің агрессиялық саясатының одан әрі кеңеюін тежеуге қабілетті аймақтық қауіпсіздік жүйесін қалыптастыру қажет.

Түйін

Уиткофф пен Кушнердің сапарының нәтижесіз аяқталуы Украинадағы соғыстың дипломатиялық жолмен тез шешіле салатын қарапайым дау еместігін көрсетеді.

Бұл жерде мәселе тек Донбастың кімге тиесілі болатынында емес. Мәселе – Ресейдің Украинаға қатысты стратегиялық мақсаттарында, Украинаның мемлекеттік қауіпсіздігінде және Еуропаның болашақ қауіпсіздік архитектурасында жатыр.

Сондықтан Вашингтонның алдында екі түрлі міндет тұр. Біріншісі – соғысты тоқтатудың дипломатиялық жолын табу. Екіншісі – соғыс тоқтағаннан кейін Ресейдің қайта күш қолдануына жол бермейтін қауіпсіздік жүйесін қалыптастыру.

Егер тап осы екінші мәселе шешілмесе, алғашқы келісім уақытша ғана сипатта қалуы мүмкін.

Осы себепті Уиткофф–Кушнер миссиясының басты сабағы – бейбітшілікке қол жеткізу үшін тек Мәскеумен келіссөз жүргізу жеткіліксіз. Вашингтон Украина қауіпсіздігін ғана емес, Ресейдің одан әрі экспансиясын тежеуге қабілетті бүкіл Шығыс Еуропаның қауіпсіздік моделін қайта қарауға мәжбүр болуы мүмкін.

Демек, қазіргі дипломатиялық тығырық соғыстың аяқталуға жақындағанын емес, керісінше оның стратегиялық сипаты Вашингтон ойлағаннан әлдеқайда күрделі екенін аңғартады.

Abai.kz