امەريكالىق Chevron كومپانياسى قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق مۇنايىنىڭ نەگىزگى كوزى سانالاتىن تەڭىز كەن ورنىن يگەرۋ جونىندەگى تۇراقتاندىرىلعان كەلىسىمشارتتى ۇزارتۋ ماسەلەسى بويىنشا بيلىكپەن كەلىسسوز باستادى، دەپ حابارلايدى Ulysmedia.kz.

The New York Times مالىمەتىنشە، مۇناي الىبى مەن استانا اراسىندا كەلىسىمشارتتى ۇزارتۋ شارتتارى جونىندەگى كەلىسسوزدەر قازىردىڭ وزىندە ءجۇرىپ جاتىر.

— Chevron مەن قازاقستان ۇكىمەتى 2033 جىلى اياقتالاتىن كەن ورنىن يگەرۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتى ۇزارتۋ بويىنشا الەۋەتتى تۇردە كۇردەلى كەلىسسوزدەر پروتسەسىن باستادى. بۇل كەلىسسوزدەر Chevron ءۇشىن اسا ماڭىزدى، ويتكەنى كومپانيا قازاقستانمەن ونداعان جىل بويى قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرعان. 2025 جىلى Chevron-نىڭ تەڭىزدەن تۇسەتىن تابىسى شامامەن 4 ملرد دوللار بولۋى مۇمكىن، — دەپ جازادى NYT.

قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تىرەگى

قازاقستان ءۇشىن دە بۇل كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزى از ەمەس. سەبەبى تەڭىز — ەلدەگى ەڭ ءىرى كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى. ءدال وسى تەڭىزدەگى ءوندىرىستىڭ كەڭەيۋى 2025 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە نەگىزگى سەرپىن بەرگەن.

— بۇل قازاقستان ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ونىڭ «تەڭىزشەۆرويلمەن» قارىم-قاتىناسى شىن مانىندە سيمۆولدىق سيپاتقا يە، — دەدى Prism Strategic Intelligence كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ وكىلى كەيت مەللينسون.

تەڭىزدىڭ ماڭىزىن اسىرا باعالاۋ قيىن، سەبەبى كەن ورنىندا شامامەن 25 ملرد باررەل مۇناي قورى بار. ونىڭ ۇستىنە ءوندىرۋ الەۋەتى ازايىپ جاتقان جوق، كەرىسىنشە ارتىپ كەلەدى. تەڭىزدى كەڭەيتۋ جوباسى باستاپقى جوسپاردان شامامەن 11 ملرد دوللارعا قىمباتقا تۇسكەنىمەن، بۇل شىعىن ءوزىن اقتادى — بۇگىندە قازاقستاندىق كەن ورنى الەمدەگى ءوندىرىس كولەمى بويىنشا العاشقى وندىققا كىرەدى. The New York Times قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ۋكراين دروندارىنىڭ كقك تەرمينالىنا جاساعان سوققىسىنان كەيىن قازاقستاندىق مۇناي ەكسپورتىنىڭ توقتاۋى جانە قازاقستان مەن وپەك+ اراسىنداعى ءوندىرۋ كۆوتاسىنىڭ اسىپ كەتۋىنە بايلانىستى كەلىسپەۋشىلىكتەر تۋرالى دا ەسكە سالادى. بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعى تەڭىزبەن تىكەلەي بايلانىستى.

ۇزارتۋ ءتيىمدى مە؟

Chevron كومپانياسى تەڭىزبەن بايلانىسىن قىسقارتۋعا مۇددەلى ەمەس ەكەنى انىق. ويتكەنى 2024 جىلى بۇل كەن ورنى كومپانيانىڭ جالپى ءوندىرىسىنىڭ شامامەن 13 پايىزىن قامتاماسىز ەتكەن. الايدا ساراپشىلار قازاقستان ءۇشىن دە امەريكالىق كومپانيانىڭ ەلدەگى ەڭ ءىرى كەن ورنىنان كەتۋى ءتيىمسىز بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. تەڭىز قازاقستان ەكونوميكاسىندا اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى — ول ەلدىڭ جالپى ىشكى ءونىمىنىڭ شامامەن 10 پايىزىن قامتاماسىز ەتەدى. «تەڭىزشەۆرويل» — ەلىمىزدەگى ءىرى سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان كەلىسىمشارت شارتتارىن قايتا قاراۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەر بارىنشا ساقتىقپەن جانە ىقتيمال تاۋەكەلدەردى ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلۋى ءتيىس.

— قازىر قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى سەگمەنتىنىڭ ونىمدىلىگى تارازىعا تارتىلىپ وتىر، — دەپ ەسكەرتەدى S&P Global Commodity Insights كومپانياسىنىڭ ەۋرازيالىق ەنەرگەتيكا باعىتىنىڭ جەتەكشىسى مەتيۋ سەيدجەرس.

NYT دەرەككوزدەرىنىڭ ايتۋىنشا، Chevron تەڭىزدەن كەتكەن جاعدايدا قازىرگى تاڭدا كەن ورنىنداعى ءوندىرىستىڭ ونىمدىلىگى مەن تابىستىلىعىنا ايتارلىقتاي ىقپال ەتىپ وتىرعان بىلىكتى مەنەدجەرلەر مەن تەحنيكالىق مامانداردى الماستىرۋ قيىنعا سوعادى.

Abai.kz