مەملەكەتكە ءبىر رەتتىك شەكتەۋلەر ەمەس، تۇراقتى ەرەجەلەر كەرەك!
بۇگىن ءماجىلىس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ قاعيداتتارى مەن تاسىلدەرى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزەتىن حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى.
وسىعان بايلانىستى «AMANAT» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى تەمىر قىرىقباەۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارينگە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن رەتتەۋ جونىندە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
تەمىر قىرىقباەۆ:
دەپۋتاتتىق ساۋال
قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى س.م. جۇمانعارينگە!
قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن، ونىڭ ىشىندە ءسابىزدى ەكسپورتتاۋعا جاڭا شەكتەۋ ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس فەرمەرلەر مەن كاسىپكەرلەر اراسىندا نارازىلىق تۋداۋدا. بيزنەس وكىلدەرى ۇكىمەت بۇل شارا ارقىلى ناقتى قانداي ستراتەگيالىق ماقساتتى كوزدەيتىنىن تۇسىنە الماي وتىر.
تاجىريبە كورسەتكەندەي، ەكسپورتقا تىيىم سالۋ باعانىڭ تومەندەۋىنە اكەلمەيدى، كەرىسىنشە ءوسىم جالعاسا بەرەدى. بۇل جەردە نەگىزگى اۋىرتپالىق وندىرۋشىلەرگە تۇسەدى. ال دەلدالدار مەن لوگيستيكالىق تىزبەكتىڭ باسقا قاتىسۋشىلارى بۇل شەكتەۋدەن زارداپ شەكپەيدى. سەبەبى تاۋاردىڭ باعاسى دۇكەن سورەسىنە جەتكەنشە بىرنەشە ەسەگە قىمباتتايتىنى بەلگىلى.
ساراپشىلار باعانى تەك ەكسپورتتى شەكتەۋ ارقىلى تۇراقتاندىرۋدى ءتيىمسىز دەپ ەسەپتەيدى. بيزنەس قاۋىمداستىعى دا ءوز ۇستانىمىن اشىق بىلدىرۋدە. ەگەر مەملەكەت ىشكى نارىققا قاجەتتى ءونىم كولەمىن ناقتى ايقىنداسا، فەرمەرلەر ونى قامتاماسىز ەتۋگە دايىن.
قازاقستان كارتوپ جانە كوكونىس وسىرۋشىلەر وداعىنىڭ مالىمەتىنشە، قويمالار تولى، ءسابىز بەن كارتوپ تاپشىلىعى جوق. وسىعان بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ۇسىنعان ءونىم تاپشىلىعى جونىندەگى دەرەكتەردىڭ وبەكتيۆتىلىگىنە كۇمان تۋىندايدى. بۇل مەملەكەت پەن وندىرۋشىلەر اراسىندا جۇيەلى ديالوگتىڭ جوق ەكەنىن كورسەتەدى.
ماسەلەن، پاۆلودار وبلىسىندا عانا فەرمەرلەردىڭ قولىندا 120 مىڭ توننادان استام ءسابىز قورى بار. قازىرگى جاعدايدا ونى كەلىسى 80 تەڭگەدەن ساتۋدىڭ ءوزى قيىن. سەبەبى سۇرانىس تومەن. ال ءسابىز – ۇزاق ساقتالمايتىن ءونىم. سوندىقتان ەكسپورتقا ۋاقىتشا شەكتەۋ قولدا بار ءونىمدى وتكىزۋ مۇمكىندىگىن ودان ءارى تارىلتادى.
ويلاستىرىلماعان اكىمشىلىك شەشىمدەر وتاندىق فەرمەرلەردىڭ شەتەلدىك نارىقتارداعى ورنىن السىرەتىپ، ولاردى باسەكەلەستەرگە وڭاي بەرىپ قويۋعا اكەلەدى. فەرمەرلەر جىلدار بويى قالىپتاستىرعان لوگيستيكاسى مەن سەرىكتەستىك بايلانىسى ءبىر عانا شەشىمنىڭ سالدارىنان ءۇزىلۋى مۇمكىن.
بۇعان دەيىن دە كارتوپ، ەت جانە پياز ەكسپورتىنا وسىنداي شەكتەۋلەر ەنگىزىلگەنىمەن، ولاردان ناقتى قورىتىندى جاسالعان جوق. قىسقامەرزىمدى اكىمشىلىك تاسىلدەر ءالى دە باسىم بولىپ وتىر.
مۇنداي ساياسات ۇزاق مەرزىمدە فەرمەرلەردىڭ ءوندىرىستى دامىتۋعا دەگەن ىنتاسىن تومەندەتىپ، ەلدىڭ شەتەلدىك ونىمگە تاۋەلدى بولۋ قاۋپىن ارتتىرادى.
وسىعان بايلانىستى ۇكىمەتتەن تومەندەگى ماسەلەلەرگە جاۋاپ بەرۋىن سۇرايمىن:
- ەكسپورتقا شەكتەۋ ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس قانداي ەكونوميكالىق جانە ستاتيستيكالىق ەسەپتەۋلەرگە نەگىزدەلدى، ىشكى نارىق قاجەتتىلىگى مەن قولدا بار قورلار بويىنشا قانداي دەرەكتەر پايدالانىلدى جانە ولاردىڭ دۇرىستىعىنا قاي ورگان جاۋاپتى؟
- باعا ءوسىمى ساقتالعان جاعدايدا ەكسپورتتى اكىمشىلىك جولمەن شەكتەۋدىڭ ورنىنا ساۋدا ۇستەمەسىن رەتتەۋ، لوگيستيكانى وڭتايلاندىرۋ جانە تۇراقتاندىرۋ ساتىپ الۋى سياقتى جۇيەلى تەتىكتى قولدانۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى ما، ونىڭ ناتيجەسى قانداي؟
- ىشكى نارىقتى كەپىلدەندىرىلگەن كولەمدە ونىممەن قامتاماسىز ەتىپ، ارتىق ءونىمدى ەكسپورتقا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ناقتى ءارى تۇسىنىكتى مودەل ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر ما؟
مەملەكەتكە قاجەتى – ءبىر رەتتىك شەكتەۋلەر ەمەس، تۇراقتى ءارى بولجامدى ەرەجەلەر.
Abai.kz
